Cách loại bỏ hydra khỏi bể cá nước ngọt

Bạn vừa thấy một con “quái vật xúc tu” tí hon trong bể nước ngọt? Đừng lo. Đó là hydra, một sinh vật nước ngọt khá thú vị và cũng không khó xử lý. Phần dưới sẽ giải thích hydra là gì và vài cách tự nhiên để dọn chúng mà không làm hại cá tép, cây hay vi sinh có lợi.

Hydra là gì?

Hydra là những sinh vật nước ngọt rất nhỏ thuộc chi Hydra. Chúng là họ hàng xa của sứa, san hô và hải quỳ. Một con hydra dài tối đa khoảng 1 cm. Màu của chúng dao động từ trắng trong, xanh lá cho đến nâu nhạt. Hydra trông khá giống hải quỳ. Một đầu là cuống, hay chân, bám vào bề mặt như cây, đá lũa hoặc kính. Đầu kia là miệng, xung quanh có những xúc tu dài và mảnh. Trên xúc tu có tế bào châm để làm tê liệt và bắt mồi.

Giới khoa học chú ý đến hydra từ lâu vì chúng có những tế bào “bất tử” và khả năng tái sinh rất mạnh. Cắt một con hydra thành nhiều mảnh thì mỗi mảnh sẽ mọc lại thành một con hydra mới hoàn chỉnh. Hydra sinh sản vô tính bằng cách nảy chồi, và cũng sinh sản hữu tính bằng trứng. Riêng hydra xanh (Hydra viridissima) sống cộng sinh với tảo quang hợp Chlorella. Màu xanh của loài này là do lớp tảo đó tạo ra.

Hydra vào bể bằng đường nào?

Thực tế nuôi cho thấy hydra hay nằm im trong bể suốt nhiều tháng. Đến khi bạn bắt đầu cho ăn nhiều artemia mới nở thì chúng bùng lên. Nhiều khả năng hydra đã đi nhờ theo đồ trang trí, cây, đá hoặc lũa lấy từ một bể có sẵn hydra. Chúng cũng có thể vào bể khi bạn tự bắt thức ăn sống, lấy cây hoặc đá lũa ngoài tự nhiên.

Hydra có nguy hiểm với người không?

Không. Tế bào châm của hydra quá yếu, không gây ảnh hưởng gì cho người. Khi bị chạm vào, chúng rút xúc tu thật nhanh và co tròn lại để tránh bị động vật lớn ăn thịt.

Hydra có hại cho bể không?

Hydra săn mồi kiểu phục kích. Chúng thích ăn giun nhỏ, ấu trùng côn trùng và các loài giáp xác tí hon như cyclops, bo bo, gammarus (scud) và artemia mới nở. Qua kinh nghiệm nuôi, hydra là một phần tự nhiên của hệ sinh thái trong bể. Chúng dường như không làm hao hụt cá con và tép con bao nhiêu. Cá tép trưởng thành thì quá to để hydra ăn được. Còn cá bột có phản xạ bỏ chạy rất mạnh, hễ chạm phải thứ gì như xúc tu có tế bào châm là giật người né ngay.

Cách diệt hydra

Trừ khi tay bạn thật vững và bể chỉ có vài con, nhìn chung không nên gắp bỏ bằng tay. Lỡ làm đứt mảnh nào thì mảnh đó lại mọc thành một con hydra mới. Việc đầu tiên nên làm là giảm lượng thức ăn cho vào bể. Không đủ mồi thì phần lớn hydra sẽ chết đói và dần biến mất. Bạn có thể cho cá ăn đúng chỗ hoặc dùng đĩa ăn cho tép, để thức ăn không vương ra khắp bể. Thêm vào đó, thay nước đều và hút đáy để lấy thức ăn thừa ra cũng làm số hydra giảm xuống, đến mức gần như không còn nhìn thấy.

Một cách tự nhiên khác là thả cá ăn hydra. Bạn thử được gần như mọi loài cá ăn tạp hoặc ăn thịt, miễn là đủ nhỏ để để ý tới hydra. Ví dụ như cá bảy màu, cá molly, cá betta, cá đuôi cờ và cá sặc. Nếu cá có vẻ không đụng tới hydra thì thử cho ăn ít đi để chúng đói hơn. Bể có cá trưởng thành và ốc hiếm khi bị hydra bùng phát mạnh, vì với chúng hydra là một nguồn mồi sống có sẵn.

Hydra hay mọc dày nhất trong bể ương cá bột và bể chỉ nuôi tép. Lý do là ở những bể này người nuôi cố ý cho ăn dư, mà lại toàn thức ăn vừa cỡ miệng hydra như artemia mới nở hay thức ăn bột cho cá bột. Ngoài ra, người ta cũng thường bắt hết những con có thể săn mồi, tức là những con đủ lớn để ăn cả cá bột lẫn hydra. May là bạn vẫn thả ốc được, như ốc đĩa (ramshorn), ốc ao và ốc spixi. Các loại ốc này ăn hydra rất nhiệt tình nhưng lại quá chậm để rượt cá con và tép con. Ốc còn dọn rất sạch phần thức ăn thừa mà cá bột bỏ lại.

Hóa chất diệt hydra chỉ nên là lựa chọn cuối cùng. Trước khi dùng, bạn cần tìm hiểu kỹ để chắc rằng thuốc không làm hại các sinh vật khác trong bể. Bạn cũng có thể xử lý cây và đồ trang trí trước khi cho vào bể, miễn là cách xử lý không gây hại cho cây và động vật thủy sinh.

Một loại thuốc hay dùng là Safe-Guard của Merck, thuốc tẩy giun dạng lỏng dành cho dê (hỗn dịch 10%, 100 mg/ml). Hoạt chất của thuốc là fenbendazole. Bạn nhớ lắc chai thật mạnh trước khi dùng, rồi nhỏ 1 giọt thuốc cho mỗi 3,8 lít (1 gallon) nước trong bể. Thuốc tác dụng rất nhanh, chỉ trong vòng 24 giờ. Qua kinh nghiệm sử dụng, thuốc an toàn với ốc, tép, cá, cây và vi sinh có lợi. Sau ba ngày, bạn thay 50% nước, và nếu cần thì nhỏ thuốc thêm một lần nữa.