Cách tỉa và nhân giống cây thân đốt, cây trải nền và cây bám

Bể có cây thì sớm muộn gì cũng phải tỉa. Mỗi nhóm cây có cách tỉa khác nhau. Tỉa sai thì cây thân đốt chết gốc, thảm nền bong khỏi đất hoặc lộ ra mảng lá vàng nhìn rất xấu. Ngược lại, khi đã quen tay thì tỉa cây là một trong những việc thư giãn nhất của thú chơi này.

Bài này đi qua ba nhóm cây phổ biến nhất trong bể thủy sinh: cây thân đốt (stem plants), cây trải nền (carpeting plants) và cây bám (epiphytes). Với mỗi nhóm có cách tỉa, cách nhân giống từ phần đã cắt và khoảng thời gian nên tỉa.

Tỉa cây thân đốt thế nào để gốc không chết

Cây thân đốt dễ nhân giống nhất trong ba nhóm, lại thường có màu đẹp. Bạn cắt ở vị trí nào trên thân cũng được. Điều cần nhớ là phải chừa lại phần thân cũ dưới nền dài ít nhất khoảng 5 cm. Gốc còn đủ dài thì không chết, và từ vết cắt thường sẽ mọc ra hai ngọn mới. Cây sẽ dày hơn sau mỗi lần tỉa.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:30 Bụi cây thân đốt lá đỏ hồng mọc dày, màu rất đẹp.
• Xem video từ ▶ 0:59 Dùng kéo cắt tỉa thân cây thân đốt trong bể.

Đừng tỉa hết cả bụi trong một lần. Cách an toàn là làm như sau:

1. Tỉa khoảng một nửa số thân trong bể.
2. Chờ phần vừa tỉa bắt đầu ra ngọn mới.
3. Lúc đó mới tỉa nửa còn lại.

Lý do nằm ở phân. Nếu cắt hết cùng lúc thì lượng cây trong bể giảm mạnh, và bạn phải giảm lượng phân châm xuống tương ứng. Căn chỉnh phân sau khi giảm đột ngột như vậy rất khó. Châm dư thì rất dễ dọn đường cho rêu hại. Tỉa từng nửa thì lượng cây trong bể giữ tương đối ổn định, lịch châm phân gần như không phải thay đổi.

Nhân giống cây thân đốt từ ngọn đã cắt

Ngọn vừa cắt ra là cây giống luôn. Bạn chỉ cần cắm lại xuống nền, không cần chờ ra rễ.

• Có thể gom vài ngọn thành một bó rồi cắm chung.
• Các bó nên cách nhau khoảng 1,3 cm để phần dưới vẫn có ánh sáng và nước lưu thông.
• Cắm càng sâu xuống nền càng tốt. Rễ mới sẽ mọc ra từ phần thân nằm dưới nền, và cắm sâu thì ngọn ít bị bật lên nổi.

Tỉa cây trải nền: không để quá dày, không cắt quá sâu

Với cây trải nền như Monte Carlo hay Cuba, có hai nguyên tắc cần nhớ.

Thứ nhất, đừng để thảm mọc quá dày. Những loài này rễ rất nhỏ và ngắn. Khi thảm dày lên nhiều lớp, lớp trên đè lớp dưới, cả mảng dễ bong khỏi nền và nổi lên.

Thứ hai, đừng cắt quá nhiều. Phần lá nằm sâu bên dưới không nhận được ánh sáng nên thường vàng và nhợt. Cắt sâu tới lớp đó thì thảm lộ ra từng mảng vàng, nhìn không đẹp chút nào. Chỉ nên cắt vừa đủ để thảm hết bù xù, và không để lộ phần lá nhợt bên dưới.

Để làm được cả hai việc, bạn nên chờ thảm phủ kín nền hoàn toàn rồi mới bắt đầu tỉa. Sau đó tỉa đều đặn khoảng hai tuần một lần. Tỉa thường xuyên như vậy thì mỗi lần cắt rất ít, thảm không bao giờ kịp dày quá, và một lần tỉa chỉ mất chừng 10 phút.

Nhân giống cây trải nền

Cây trải nền khỏe thì tự bò lan khá nhanh, phần lớn trường hợp không cần nhân giống bằng tay. Nếu muốn lấp nhanh những chỗ còn trống thì có thể làm như sau, hơi tốn công một chút:

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:37 Thảm cây trải nền xanh mướt đang bò lan phủ kín mặt nền hồ.

1. Vớt các đoạn cây vừa tỉa nổi trên mặt nước.
2. Gom nhiều đoạn lại thành một nhúm nhỏ.
3. Cắm nhúm đó xuống những chỗ nền còn trống.

Tỉa cây bám như ráy, dương xỉ

Cây bám như ráy (Anubias) hay dương xỉ không cần nền. Thậm chí nếu vùi thân rễ (rhizome) xuống nền thì cây sẽ nhũn rồi chết. Chúng lấy dinh dưỡng hoàn toàn từ nước.

Muốn tỉa thì bạn cắt ở bất cứ chỗ nào dọc theo thân rễ. Có thể tỉa ngay trong bể hoặc nhấc cây ra ngoài cho dễ làm. Cắt nhiều cũng không sao, vì chỉ một mẩu thân rễ nhỏ không còn lá cũng có thể mọc lại. Thân rễ của nhóm này khá giòn, nhiều khi chỉ cần bẻ bằng tay là tách được.

Cây bám mọc rất chậm nên không phải tỉa thường xuyên. Khoảng hai tháng tỉa một lần là quá đủ.

Gắn cây bám vào bố cục

Phần thân rễ vừa tách ra có thể đưa lại vào bể theo vài cách:

Cách buộc cước khó áp dụng nếu bạn trồng cây sau khi đã dựng xong bố cục. Lúc đó đá lũa đã nằm cố định, rất khó luồn dây quanh để buộc một bụi ráy nằm sâu bên trong. Trong trường hợp này, nhét khe hoặc dán keo tiện hơn nhiều.

Bắt đầu từ đâu

• Lần tỉa cây thân đốt tới, chỉ cắt một nửa số thân và nhớ chừa ít nhất 5 cm gốc. Cắm ngọn vừa cắt sâu xuống nền thành từng bó cách nhau khoảng 1,3 cm.
• Nếu thảm nền đã phủ kín, đặt lịch tỉa nhẹ hai tuần một lần thay vì đợi nó dày rồi mới cắt mạnh.
• Kiểm tra xem có bụi ráy hay dương xỉ nào đang bị vùi thân rễ dưới nền không. Nếu có, nhấc lên nhét vào khe đá lũa hoặc dán keo.