10 loại cây thủy sinh lớn chậm cho bể

Cây là thứ làm nên sức hút của một bể thủy sinh. Nhưng chơi lâu rồi thì nhiều người gặp chung một phiền toái: cây lên nhanh quá, cứ phải cắt tỉa suốt. Thế là không ít người bắt đầu tính chuyện chuyển sang cây lớn chậm.

Nhắc đến cây lớn chậm, nhiều người nghĩ ngay tới Anubias, các loại rêu và vài loài Cryptocoryne. Còn một số loại khác thì không hiểu sao hay bị bỏ qua, dù về độ chậm thì chúng chẳng thua ai.

Dưới đây là danh sách các loại cây lớn chậm, hợp với người thích sự kiên nhẫn và một bể yên ả. Mỗi loại có mô tả ngắn về đặc điểm riêng, cách chăm và vẻ đẹp của nó.

Quan trọng: Thật ra rất nhiều loại cây sẽ lớn chậm nếu bạn không châm CO2 hay châm phân. Cái khó là chọn đúng loại sống khỏe trong điều kiện đó, chứ không phải loại èo uột dần. Chọn những cây lớn chậm trong danh sách này, bạn sẽ ít phải dùng hóa chất cho bể và không tốn tiền mua bộ CO2.

10 loại cây lớn chậm cho bể

Marimo (tảo cầu)
Subwassertang
Anubias nana Petite
Bucephalandra
Cryptocoryne parva
Cryptocoryne wendtii
Rêu Java (Java moss)
Dương xỉ Java (Java fern)
Marsilea hirsuta
Bolbitis heteroclita

1. Marimo (Aegagropila linnaei)

Nói cho đúng thì Marimo không hẳn là cây theo nghĩa thông thường. Đây là những khối tảo lục dạng sợi (Aegagropila linnaei) cuộn lại thành hình cầu. Chúng độc đáo và đẹp đến mức đặt vào bể nào cũng hút mắt.

Marimo cũng thuộc nhóm lựa chọn hàng đầu cho bể cây ánh sáng yếu. Một trong những điểm hấp dẫn nhất của nó là lớn cực kỳ chậm.

Marimo còn rất dễ chăm. Bạn chỉ việc thả vào bể, không cần buộc hay gắn vào đâu cả.

Đặc điểm:

Lớn rất chậm, khoảng 5 mm mỗi năm
Tuổi thọ trên 100 năm
Không cần lọc
Sống khỏe mà không cần sục khí
Hợp với ánh sáng yếu đến trung bình
Rất hợp để bày bố cục
Nhạy cảm với hóa chất, cầm nắm cần cẩn thận
Không cần nền

Điều kiện lý tưởng: Marimo thích nghi cực tốt. Nó sống được cả trong nước ngọt lẫn nước lợ, rất dễ tính.

pH: 7,0 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 5 – 24°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách đôi. Bạn bóp nhẹ cho ra bớt nước trong quả Marimo rồi cẩn thận chia làm hai. Sau đó vo mỗi nửa lại thành một quả cầu mới. Chỉ đơn giản vậy thôi.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Hình dáng độc đáo, rất đẹp và trang trí tốt Khỏe Dễ chăm Không cần nền Sống được hàng chục năm Rất hợp bể nano	Không chịu được nước ấm

2. Subwassertang

Subwassertang (Lomariopsis sp.) có vẻ ngoài rất riêng và cuốn hút. Nhìn qua là nhận ra ngay, và dân chơi rất chuộng loại này.

Cây không có thân, lá hay rễ. Nó chỉ gồm những tản dẹt màu xanh, phân nhánh như gạc hươu. Cả khóm mọc lộn xộn, không theo khuôn nào, nên trông rất tự nhiên và hoang dã.

Lưu ý: Đây là loài cây cổ, còn sót lại từ thời rêu và dương xỉ là những cây quang hợp chủ yếu trên Trái Đất.

Vì lớn chậm nên theo thời gian cây dày lên thành một khối rậm, chằng chịt, tạo cảm giác sum suê trong bể.

Đặc điểm:

Lớn chậm
Mọi cây đều là bản sao vô tính của nhau
Hợp với ánh sáng yếu đến trung bình
Nhạy cảm với hóa chất, cầm nắm cần cẩn thận
Không cần nền

Điều kiện lý tưởng: Đây là cây rất khỏe, trồng được cả trong nước lợ. Vì vậy chuyện thông số nước gần như không phải lo.

pH: 6,0 – 8,0
Độ cứng: chịu được nhiều mức độ cứng nhưng vẫn thích nước mềm
Nhiệt độ: 20 – 24°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách bụi.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Cây khỏe Dùng được cho bể nano Chịu được nhiều điều kiện nước khác nhau Nhiều bề mặt cho tép và cá rỉa thức ăn Là chỗ trú tốt cho cá nhỏ và tép Dễ nhân giống	Nhạy với Seachem Excel Dễ bị rêu hại bám

3. Anubias barteri var. nana / Petite

Anubias barteri var. nana (hay bản Petite) là loại cây cực kỳ phổ biến, đặt vào bể nào cũng thấy sang. Đây là dạng nhỏ gọn của Anubias barteri. Người ta thích nó vì kích thước dễ kiểm soát và lá xanh mướt.

Cây lớn chậm, lá dày và dai, màu xanh đậm, mặt lá bóng. Thân rễ (rhizome) của cây chắc khỏe, làm chỗ bám nên bạn dễ dàng gắn cây lên đá, lũa hoặc trồng xuống nền.

Anubias nana thích nghi với nhiều mức ánh sáng. Cây khỏe, chịu được thông số nước thay đổi, nên rất hợp với người mới chơi.

Đặc điểm:

Lá cứng cáp
Lớn khá chậm
Không kén chọn, không châm phân vẫn sống tốt
Hợp với ánh sáng yếu đến trung bình
Không cần nền

Điều kiện lý tưởng: Anubias cũng rất dễ thích nghi và lên được trong dải thông số rộng.

pH: 6,0 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 22 – 28°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: cắt thân rễ của cây mẹ.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Cây rất đẹp Có nhiều giống Dễ chăm Khỏe Một số loài rất hợp bể nano Không cần nền Nhiều bề mặt cho tép và cá rỉa thức ăn Là chỗ trú tốt cho cá nhỏ và tép Dễ nhân giống	Dễ bị rêu hại bám

4. Bucephalandra

Các loài Bucephalandra có lá dày và dai. Lá có đủ hình dạng, kích cỡ và màu sắc, từ các tông xanh lục, đỏ cho tới cả xanh lam ánh kim. Cây khỏe, màu đẹp và dễ thích nghi, nên dân layout lẫn dân sưu tầm cây đều mê.

Bucephalandra lớn chậm nên rất hợp với bể mà chủ nhân muốn ít phải chăm.

Một điểm đặc biệt của Bucephalandra là nó tự bám được lên nhiều loại bề mặt. Nhờ vậy bạn đặt cây ở đâu cũng được, thoải mái sắp xếp bố cục cho đẹp.

Đặc điểm:

Lá xanh đậm hoặc tím rất đẹp
Trong bể ánh sáng yếu, cây thường giữ màu ngả xanh
Dưới ánh sáng yếu, cây lớn chậm
Cây không bắt buộc phải có dinh dưỡng, nhưng có thêm thì chắc chắn cây lên đẹp hơn
Không cần nền

Điều kiện lý tưởng:

pH: 6,0 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 22 – 28°C
Ánh sáng: yếu đến mạnh

Nhân giống: tách thân rễ.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Cây rất đẹp Đổi màu được theo cường độ ánh sáng Dễ chăm Khỏe Không cần nền Nhiều bề mặt cho tép và cá rỉa thức ăn Là chỗ trú tốt cho cá nhỏ và tép Dễ nhân giống	Dưới ánh sáng trung bình thì cây lên với tốc độ vừa phải

5. Cryptocoryne parva

Nếu bạn muốn một cây lớn chậm để thêm chút màu xanh cho bể, Cryptocoryne parva cũng là lựa chọn rất đáng cân nhắc. Đây là loài nhỏ gọn thuộc chi Cryptocoryne, gốc ở Sri Lanka.

Cây nhỏ, lá hẹp hình mũi mác, mọc thành cụm hoa thị dày. Màu lá dao động từ xanh nhạt đến hơi ửng đỏ, nhìn vào bể thấy có điểm nhấn.

Cái hay của Cryptocoryne parva là sống tốt trong bể low-tech, tức bể đơn giản không châm CO2 và không cần đèn mạnh.

Đặc điểm:

Rất dễ chăm
Lớn chậm đến mức không cần cắt tỉa
Nên dùng nền giàu dinh dưỡng, chẳng hạn phân nền ADA Amazonia
Cây bé nhưng bộ rễ rất lớn. Một khi đã trồng thì khó nhổ ra dời chỗ mà không làm tung nền khắp nơi
Cây không ưa bóng râm và cần nhiều ánh sáng hơn phần lớn các loài Cryptocoryne khác. Thiếu sáng, cây có thể rụng mất phiến lá khi ở dưới nước. Vì thế tuyệt đối đừng để cây cao hơn che mất nó

Điều kiện lý tưởng:

pH: 5,5 – 7,5
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 20 – 28°C
Ánh sáng: vừa

Nhân giống: bằng ngó bò hoặc chồi bên.

Độ khó: dễ đến trung bình.

Ưu điểm	Nhược điểm
Nhỏ gọn Dễ chăm Khỏe Rất hợp bể nano Dễ nhân giống Bộ rễ ngăn túi khí hình thành trong nền	Bộ rễ lớn nên khó dời chỗ Có thể bị tan lá khi mới cho vào bể mới

6. Cryptocoryne wendtii

Cryptocoryne wendtii có nhiều biến thể màu: xanh lục, nâu, đồng và tím. Có nhiều màu như vậy nên bạn dễ phối thành một bể đẹp và sống động.

Cây này nổi tiếng là lớn chậm. Hiếm khi nó cao thêm quá 2,5 cm trong vài tuần. Vì thế ai thích cây ít phải chăm, không lấn kín bể nhanh thì chọn nó rất hợp.

Đặc điểm:

Dưới ánh sáng yếu, lá dựng đứng lên và cả cây có dáng vươn thẳng hơn
Tùy biến thể, cây cao từ 10 cm đến hơn 20 cm
Cần nền giàu dinh dưỡng
Mọc được cả dạng trên cạn
Cryptocoryne wendtii là cây có hoa

Điều kiện lý tưởng:

pH: 6,5 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 18 – 27°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách bụi hoặc cắt cây con.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Dễ chăm Chịu được dải nhiệt độ rộng Bộ rễ ngăn túi khí hình thành trong nền Trông rất đẹp	Phải có nền mới lên được Bị tan lá khi sang môi trường mới. Nhưng cây không chết đâu! Đừng vứt đi, cứ cho cây thời gian Bộ rễ lớn nên khó dời chỗ

7. Rêu Java (Taxiphyllum barbieri)

Rêu Java là loại rêu phổ biến, dùng được vào nhiều việc, và nổi tiếng là lớn chậm.

Rêu có những nhánh mảnh, chia nhiều ngả, nên bể trông sum suê và tự nhiên. Bạn dễ dàng buộc nó lên đá, lũa hay bề mặt khác, vì vậy dân làm bố cục rất thích dùng.

Lưu ý: Lúc đầu rêu trông như một cục vón cũng đừng lo. Chẳng bao lâu nó sẽ lan ra thành một bụi bông xốp, nhìn rất đẹp.

Rêu Java cực kỳ dễ thích nghi. Nó sống được trong đủ loại điều kiện nước, kể cả khi ánh sáng yếu và nhiệt độ lên xuống thất thường.

Đặc điểm:

Cây thấp, thường cao khoảng 5 – 10 cm
Không cần châm phân, nhưng có châm thì rêu lên nhanh hơn
Không cần nền để trồng. Bạn có thể buộc nó lên lũa, đá hoặc đồ trang trí bất kỳ
Sống được trong nước lạnh tới 15°C
Có thể làm thảm, tường rêu, bóng rêu hay thậm chí cây rêu trong bể

Điều kiện lý tưởng:

pH: 6,0 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 21 – 24°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách bụi hoặc cắt phần cây con.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Rất dễ chăm Rất khỏe Chỗ sinh sản lý tưởng cho tép và cá Chỗ kiếm ăn và ẩn nấp rất tốt Các nhánh rêu giữ lại mọi cặn bẩn trôi lơ lửng Không cần nền để phát triển Rất hợp bể nano Giá rẻ	Không phải loại rêu đẹp nhất

8. Dương xỉ Java (Microsorum pteropus)

Dương xỉ Java nổi tiếng là lớn chậm và có dáng vẻ rất riêng. Hình lá đặc trưng cùng màu xanh đậm khiến bể nào có nó cũng thêm phần thanh lịch.

Cây khỏe và chịu được nhiều điều kiện nước, kể cả khi ánh sáng yếu.

Vì những lẽ đó mà dân chơi rất chuộng dương xỉ Java. Dù bạn mới chơi hay đã lâu năm, đây vẫn là cây ít phải chăm và gần như không cần cắt tỉa.

Đặc điểm:

Cây có nhiều dạng lá và kiểu lá khác nhau, càng thêm độc đáo
Màu lá đổi theo cường độ ánh sáng. Ánh sáng càng yếu thì lá càng xanh tươi
Mọc rất rậm
Lớn chậm
Không cần nền
Có thể buộc cố định hoặc để trôi nổi

Điều kiện lý tưởng:

pH: 6,0 – 8,0
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ: 20 – 28°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách thân rễ, hoặc lấy các cây con mọc ra trên lá.

Độ khó: dễ.

Ưu điểm	Nhược điểm
Rất đẹp và trang trí tốt, dùng được trong bố cục thủy sinh Dễ chăm Tán lá dày làm chỗ núp cho cá và tép nhút nhát Chịu được dải nhiệt độ rộng	Có thể che mất ánh sáng và tranh dinh dưỡng của những cây thấp hơn trong bể

9. Marsilea hirsuta

Marsilea hirsuta có lá nhỏ hình cỏ ba lá, trông giống cỏ bốn lá ngoài đất. Mỗi lá có bốn thùy, nhìn rất xinh và trang trí tốt.

Marsilea hirsuta lên không nhanh. Có khi phải 2 tháng sau khi trồng bạn mới cần cắt tỉa lần đầu.

Cây thích nghi được cả với ánh sáng yếu lẫn ánh sáng mạnh, dù thường mọc gọn hơn khi ánh sáng yếu hơn. Tuy vậy, ánh sáng yếu cũng làm cây lớn chậm hơn và vươn cao hơn một chút, như đang cố với lên tìm thêm ánh sáng.

Đặc điểm:

Cây thấp, thường cao khoảng 5 – 10 cm
Không cần châm phân hay CO2, nhưng có thêm thì cây lên nhanh hơn
Cần nền giàu dinh dưỡng
Sống được trong nước lạnh tới 15°C
Có thể làm thảm trong bể

Điều kiện lý tưởng:

pH: 0 – 7,0 (con số dưới nhiều khả năng bị ghi sai, chỉ nên hiểu là không quá 7,0)
Độ cứng: nước mềm đến cứng
Nhiệt độ chịu được: 18 – 25°C
Ánh sáng: vừa

Nhân giống: tách bụi.

Độ khó: dễ đến trung bình.

Ưu điểm	Nhược điểm
Dễ chăm Chỗ sinh sản lý tưởng cho tép và cá Chỗ kiếm ăn và ẩn nấp rất tốt Rất hợp bể nano	Phải có nền mới lên được Ánh sáng yếu thì cây hơi vươn đứng

10. Bolbitis heteroclita

Ngoài tự nhiên, Bolbitis heteroclita mọc tốt ở chỗ ẩm ướt, nên trồng trong bể paludarium (bể bán cạn) là hợp nhất. Khi trồng ngập nước, cây lên rất chậm, cứ 2 – 3 tháng mới ra một lá mới.

Bolbitis heteroclita cũng là cây nhỏ, thường chỉ cao tới khoảng 10 cm. Vì vậy nó rất hợp với bể nano.

Tốt nhất bạn nên buộc cây lên lũa hoặc đồ trang trí khác. Ánh sáng vừa đến yếu là đủ cho cây lên.

Đặc điểm:

Cây thấp
Bolbitis heteroclita có vài biến thể, mỗi loại một vẻ riêng
Không cần châm phân hay CO2, nhưng có thêm thì cây lên nhanh hơn
Không cần nền

Điều kiện lý tưởng:

pH: 0 – 7,0 (con số dưới nhiều khả năng bị ghi sai, chỉ nên hiểu là không quá 7,0)
Độ cứng: nước mềm đến trung bình
Nhiệt độ chịu được: 22 – 27°C
Ánh sáng: yếu đến vừa

Nhân giống: tách bụi.

Độ khó: trung bình.

Ưu điểm	Nhược điểm
Cây đẹp Chỗ sinh sản lý tưởng cho tép và cá Chỗ kiếm ăn và ẩn nấp rất tốt Tán lá giữ lại mọi cặn bẩn trôi lơ lửng Không cần nền để phát triển Rất hợp bể nano	Cây hơi khó tính