Cryptocoryne parva

• Nguồn gốc: Châu Á
• Tốc độ phát triển: Chậm
• Chiều cao: 5 - 10+ cm
• Nhu cầu ánh sáng: Trung bình
• Nhu cầu CO2: Thấp

• Tên gọi khác: Dwarf water trumpet (kèn nước lùn)
• Độ khó: dễ đến trung bình
• Ánh sáng: trung bình đến mạnh
• pH tối ưu: 5,5 – 7,5
• GH tối ưu: 1 – 20
• Nhiệt độ tối ưu: 20 – 28 °C
• Nền: cần có
• Dạng sinh trưởng: cây thân
• Tốc độ lớn: rất chậm
• Vị trí: tiền cảnh (trải thảm)
• Chiều cao: 3 – 8 cm
• Phân bón: không cần hoặc ít
• CO2: không cần hoặc ít
• Nhân giống: bằng thân bò hoặc chồi bên

Cryptocoryne parva là cây nhỏ nên trồng được trong nhiều cỡ bể, từ bể nano đến bể lớn. Bể tối thiểu cho loài này là khoảng 19 lít.

Nhiệt độ: cây sống khỏe trong khoảng nhiệt rộng, nhưng tốt nhất là 20 – 28 °C.

pH: 5,5 – 7,5.

Độ cứng: GH tốt nhất là 1 – 20 dGH. Cây rất dễ thích nghi, mọc được cả trong nước mềm lẫn nước cứng.

Bạn trồng từng cây cách nhau vài cm. Sau khoảng sáu tháng, chúng sẽ lan ra thành một đám cây thấp liền nhau. Loài này vốn nổi tiếng chậm lớn. Tuy vậy, nếu vùi viên phân nền (Nutrition Capsules) xuống lớp nền dưới cùng thì cây sẽ lên tốt hơn.

Trồng cây

Cryptocoryne parva cần nền màu mỡ, giàu dinh dưỡng và được bón phân đủ. Bạn nên trồng các cây cách nhau ít nhất 5 cm. Cây sẽ lan dần sang hai bên và sau vài tháng sẽ kín thành thảm dày. Nếu muốn phủ một khoảng rộng thì ngay từ đầu nên trồng càng nhiều cây càng tốt.

Dùng nhíp cắm cây xuống nền. Đừng cắm quá sâu, vì cây dễ bị thối hoặc hư.

Crypt mới mua về thường bị nhũn lá sau khi trồng. Lý do là ở trại cây, chúng thường được trồng cạn, và những lá cạn đó đằng nào cũng sẽ rụng. Cắt bỏ trước số lá này thì cây đỡ tốn sức, dồn năng lượng để thích nghi và ra lá mới. Tuy vậy, với Cryptocoryne parva thì không nên cắt lá trước khi trồng. Loài này thường không bị nhũn và cũng không ưa bị cắt tỉa.

Nếu lá nhũn rụng hết thì bạn cũng đừng hoảng. Hãy đánh dấu đúng chỗ trồng rồi chờ, có khi phải vài tuần. Nhiều khả năng cây vẫn còn sống và sẽ ra lá mới.

Cây có bộ rễ khỏe, dài và phân nhánh nhiều, nên lớp nền phải dày ít nhất 6 cm. Cây nhân giống bằng chồi bên mọc thẳng từ thân rễ và bằng thân bò. Cây không nhất thiết mọc thành bụi dày quanh cây mẹ. Thân bò của nó dài, nên cây con có thể mọc cách cây mẹ tới 20 cm.

Chăm sóc

Cây lớn chậm nên chăm rất nhàn, không phải tỉa thường xuyên. Chỉ sau vài tháng, khi cây đã bén rễ hẳn và phủ thành thảm xanh dày, bạn mới cần tỉa.

Hãy nhặt bỏ lá chết và giữ thông số nước ổn định để cây không bị sốc và nhũn lá. Cây hợp với việc bổ sung sắt và kali, bạn châm vào nước với liều vừa đủ. Có thể châm CO2, nhưng không thật sự cần.

Vì lớn chậm nên lá cây dễ bị rêu đốm xanh bám. Nếu bể phù hợp, các loài ăn rêu như tép Amano, ốc Nerite và cá Otocinclus sẽ giúp được nhiều.

Các vấn đề thường gặp

• Rụng lá: nhũn lá crypt (còn gọi là bệnh Cryptocoryne) là khi cây rụng sạch lá trong lúc làm quen với nước mới. Sau một thời gian, lá mới sẽ mọc lại. Hiện tượng này hay gặp ở bể mới, do thông số hóa học, nhiệt độ và ánh sáng thay đổi đột ngột, và do cây vốn được trồng cạn. Crypt cũng có thể nhạy cảm với nitrat cao.
• Lá ngả vàng: lá nhợt nhạt, vàng úa và có lỗ thủng là dấu hiệu thiếu sắt. Bạn cần bổ sung sắt và kali đầy đủ.
• Di dời: muốn dời một bụi lâu năm có thể khá mệt. Dù cây nhỏ, bộ rễ của nó rất to và có thể kéo bật cả một mảng lớn nền bể.
• Lớn chậm: cây có lớn, nhưng rất chậm.
• Rêu hại: rêu bùng lên do chất thải hữu cơ và amoniac tích nhiều. Cryptocoryne parva lớn chậm và chủ yếu hút dinh dưỡng qua rễ, nên không tranh nổi phân trong nước với rêu. Bạn có thể tận dụng chính bộ rễ dày của nó. Phân nền dạng viên ít làm bùng rêu hơn phân nước. Ngoài ra, hãy thay nước đều, cách ly hoặc khử trùng kỹ cây mới và thả thêm các loài ăn rêu.

Ánh sáng: khác với phần lớn các loài crypt, Cryptocoryne parva khá kén sáng. Cây cần ánh sáng trung bình đến mạnh mới lên đẹp. Bạn đừng trồng nó sát các cây cao, vì những cây đó có thể che mất phần sáng của nó.

Nền: cây khó mọc tốt trên nền chỉ có sỏi hoặc cát. Nếu dùng loại nền đó thì phải nhét rất nhiều phân nền dạng viên. Cây lên tốt nhất trên nền giàu dinh dưỡng, ví dụ ADA Amazonia aqua soil, CaribSea Eco-Complete hoặc Seachem Flourite Black Sand.

CO2: không bắt buộc. Châm CO2 gần như không làm cây lớn nhanh hơn.

Phân bón: cây thích được bón phân. Dùng phân nước như Easy Green là được. Phân giàu sắt và kali giữ cho cây khỏe, tránh vàng lá do thiếu diệp lục và tránh lá bị thủng lỗ.

Nếu bể có nuôi tép, bạn cần nhớ rằng CO2 nồng độ cao và đồng (có trong hầu hết các loại phân) cực kỳ nguy hiểm cho tép.

Cryptocoryne parva sống chung được với hầu hết cá nước ngọt và các loài thủy sinh khác, miễn là chúng không ăn cây.

• Cá: cá ngựa vằn, các loài cá barb, phần lớn cá tetra, cá đĩa, cá ông tiên, cá chuột Corydoras, cá bảy màu, cá molly, cá kiếm, cá Otocinclus, v.v.
• Tép: mọi loại Neocaridina (Red Cherry, Blue Velvet, Black Rose, Snowball, Orange Sakura, Green Jade, Rili, v.v.), các loài Caridina (Crystal Red, Caridina cf. babaulti, Blue Tiger, v.v.), tép Amano, tép ma, tép tre và tép ma cà rồng.
• Ốc: ốc sừng, ốc Nerite, ốc tháp Malaysia, ốc nắp Nhật và ốc mystery. Bạn cần cẩn thận với những loại ốc có thể phá hoặc ăn cây.

Tránh nuôi chung với cá hung dữ, hay phá cây như cá Oscar và các loài cichlid như Frontosa, cichlid Texas, Red Devil và Jack Dempsey.

Đừng trồng cây này trong bể có tôm hùm đất hoặc cua. Chúng phá cây, ăn cây và đào bới bật hết mọi thứ trong bể. Nuôi những con này thì nên chọn cây thả nổi.

Khi chọn cây trồng kèm, bạn nên tránh những cây sẽ che kín hoàn toàn bụi parva.

Cryptocoryne là một chi cây thủy sinh thuộc họ Ráy (Araceae). Cùng họ này còn có những cây quen thuộc trong bể như Anubias và Pistia. Trong tự nhiên, chi Cryptocoryne phân bố ở các vùng nhiệt đới của Ấn Độ, Đông Nam Á và New Guinea.

Cryptocoryne parva có nguồn gốc từ vùng cao nguyên trung tâm Sri Lanka, gần thành phố Kandy. Ở đó cây mọc thành từng đám dày dọc bờ sông.

Cryptocoryne parva có nguồn gốc từ Sri Lanka và là loài nhỏ nhất trong chi Cryptocoryne. Cây chỉ cao 3-6 cm, cụm lá xòe hình hoa thị rộng chưa tới 5-8 cm. Đây là một trong số ít loài mà hình dáng và màu lá gần như không đổi theo điều kiện trồng. Cây cần nhiều sáng hơn phần lớn các loài Cryptocoryne khác. Lý do là khi trồng chìm, phiến lá của nó gần như mất hẳn. Vì vậy, tuyệt đối đừng để cây khác che sáng của nó. Đây là cây tiền cảnh rất đáng trồng.

Cryptocoryne parva là loài nhỏ nhất trong số các loài crypt từng được biết đến. Lá cây hẹp, hình bầu dục, màu xanh lục và thường dài chưa tới 5 cm. Cây mọc thành một bụi nhỏ, gồm nhiều lá thon dài hình mác xòe ra thành một vòng hoa thị rộng. Lá có màu xanh đậm tươi, phẳng, thon dài và mép không xoăn. Cây thường cao 3 – 8 cm.

Hầu hết các loài Cryptocoryne đổi màu và đổi dáng lá khi môi trường thay đổi. Parva là một trong số ít loài gần như giữ nguyên màu sắc, hình dạng và dáng lá. Vì nhỏ nên cây rất hợp để phủ nền tiền cảnh, nhất là trong bể nhỏ và bể nano.

Loài Cryptocoryne đầu tiên được Anders Jahan Retzius mô tả năm 1779 dưới tên Arum spirale. Về sau cây được đưa vào giới chơi thủy sinh và bán dưới nhiều tên khác nhau. Đến năm 1970, Hendrik Cornelis Dirk mới công nhận nó là một loài riêng.

Lợi ích

• Bố cục: đây là một trong những cây tốt nhất để làm bố cục thủy sinh, đặc biệt là bể Iwagumi.
• Chống túi khí: bộ rễ len trong nền và phá các túi yếm khí. Túi khí hydro sunfua (H2S, có mùi trứng thối) có thể rất nguy hiểm cho cá và tép.
• Chỗ kiếm ăn: lá cây là thêm một chỗ cho màng vi sinh (biofilm) bám và phát triển. Đây là món ăn đầu đời lý tưởng cho cá bột và tép con mới nở.
• Chỗ trú ẩn: cá và tép nhát có chỗ để núp.
• Tạo oxy: giống mọi loài cây khác, parva cũng góp phần tăng oxy cho nước.

Mua cây

Cryptocoryne có rất nhiều loại, nên bạn cần xem kỹ nhãn để chắc đó đúng là Cryptocoryne parva. Một chậu cây giá chỉ vài đô la. Mua bao nhiêu chậu thì tùy vào kích thước bể. Hãy chọn cây có lá xanh tươi, nhiều rễ, lá không bị rách hay thủng lỗ.

Cách ly

Nếu không chắc chắn cây sạch thì hãy cách ly trước khi thả vào bể. Trường hợp chắc chắn an toàn là cây cấy mô (in vitro) đựng trong cốc còn nguyên, chưa bóc.

• Cây có thể mang theo ký sinh trùng, sinh vật hại như ốc, thậm chí cả động vật săn mồi (ấu trùng chuồn chuồn, chuồn chuồn kim, v.v.).
• Cây cũng có thể đã bị xử lý bằng hóa chất (thuốc trừ sâu) để diệt ký sinh trùng, ốc, v.v. Những hóa chất này cực độc với cá, tép và các loài không xương sống khác.

Các loài crypt khác

• Cryptocoryne wendtii: đây là loài crypt nhiều biến thể nhất, các dạng khác nhau về màu và hình lá. Vẻ ngoài của cây có thể thay đổi rõ rệt tùy điều kiện trong bể. Phổ biến nhất là 'wendtii green' (lá thuôn dài, xanh đậm) và 'wendtii red' (lá thon dài, màu nâu đỏ). Cây cao hơn 15 cm và chịu được ánh sáng từ yếu đến mạnh.
• Cryptocoryne undulata: loài này đến từ Sri Lanka, mọc ở các con suối và dòng sông chảy xiết. Khoảng cách giữa các lá (lóng thân) ngắn. Cây dễ tính, thích nghi tốt và cao tới 25 cm.
• Cryptocoryne crispatula: đây là loài cao, trên 50 cm. Phiến lá dài, mép gợn sóng, màu từ xanh tươi đến màu đồng. Cây hợp với bể lớn và nên đặt ở hậu cảnh. Loài này cần nhiều sáng và được bón phân đầy đủ.
• Cryptocoryne spiralis: loài này mọc trên đất ven sông, ven suối ở Ấn Độ và Bangladesh. Lá dài, mảnh, mép hơi lượn sóng, màu từ xanh sáng đến nâu. Khi mọc cạn, cây cao khoảng 15 cm. Khi trồng chìm, cây cao khoảng 30 cm. Cây lớn với tốc độ trung bình và cần nhiều sáng.
• Cryptocoryne lucens: loài này nhỏ hơn và trông giản dị hơn, cao khoảng 10 – 12 cm, hợp với tiền cảnh hoặc trung cảnh. Cây mọc thành đám dày với lá phẳng màu xanh sáng. Lucens lớn chậm và cần điều kiện gần giống Cryptocoryne parva.