Cách tự làm lọc sump ngập nước cho bể cá

Người ta hay chia sump theo trạng thái của vật liệu lọc vi sinh. Vật liệu nằm chìm hẳn dưới nước là sump ngập (submerged), nằm trên mặt nước là sump khô (emerged), còn vật liệu luôn chuyển động trong dòng nước là sump tầng sôi (fluidized). Trong ba loại, sump ngập phổ biến nhất. Lý do là nó tùy biến được gần như theo mọi nhu cầu.

Bài này hướng dẫn cách tính kích thước sump, cách bố trí vách ngăn theo kiểu cơ bản (lọc thô, vi sinh, thiết bị) và những điểm cần cân nhắc trước khi bắt tay làm.

Sump ngập nước hoạt động thế nào

Mọi thứ xoay quanh các vách ngăn (baffle). Vách ngăn là những tấm kính hay mica dán bên trong sump để giữ nước và dẫn hướng dòng chảy. Nước từ bể chính chảy xuống, lần lượt đi qua từng ngăn, rồi bơm hồi đẩy về bể.

Các vách thường xếp xen kẽ. Nước chui dưới vách này rồi tràn qua đỉnh vách kế tiếp. Nhờ kiểu xếp đó, nước buộc phải đi xuyên qua lớp vật liệu lọc chứ không lướt qua bên trên. Vị trí các vách tùy vào mục đích của bạn, nhưng bố cục ba ngăn cơ bản là điểm khởi đầu dễ nhất.

Sump cần lớn cỡ nào

Sump phải đủ chỗ cho ba thứ: thiết bị, vật liệu lọc và lượng nước dồn xuống khi cúp điện. Lúc mất điện, bơm hồi ngừng chạy, nước trong bể chính tiếp tục chảy xuống sump cho đến khi mực nước tụt dưới miệng tràn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:49 Khung kính sump đang ráp, đã dán vách ngăn đầu tiên.
• Xem video từ ▶ 2:15 Sump kính với hai vách ngăn đã dựng, chia các ngăn trong sump.

Để ước lượng lượng nước này, có thể tính phần nước ứng với khoảng 2,5 cm chiều cao bể. Ví dụ, một bể khoảng 380 lít cao khoảng 61 cm sẽ xả xuống chừng 15 lít. Thực tế thường ít hơn, nhưng con số này đủ để bắt đầu.

Sump ngập dùng ít vật liệu hơn các kiểu khác. Bể 380 lít trong ví dụ trên chỉ cần khoảng 5 lít vật liệu lọc phù hợp. Vì vậy sump không cần quá to, miễn vật liệu luôn ngập nước và còn chỗ cho thiết bị cùng phần nước dư. Thông thường cứ 100 lít bể thì dùng khoảng 20 lít sump là đủ.

Đây chỉ là mức tham khảo. Nếu bạn định thêm thiết bị, thêm loại vật liệu hay thêm ngăn thì nên làm sump lớn hơn.

Chọn bơm hồi với lưu lượng bao nhiêu

Mức khởi điểm nên là khoảng 6 lần thể tích hệ thống mỗi giờ. Bể 380 lít thì chọn bơm hồi chạy khoảng 2.270 lít/giờ. Sau đó chỉnh dần theo bể thực tế.

Bố trí các ngăn

1. Ngăn lọc thô. Ngăn đầu tiên nhận nước từ bể xuống, nên cần một lớp lọc thô tốt như mút lọc, bông lọc hoặc túi lọc (filter sock). Loại nào cũng được, miễn giữ được cặn trước khi nước vào ngăn vi sinh.
2. Ngăn vi sinh. Ngăn thứ hai chứa vật liệu lọc vi sinh. Với sump ngập, nên chọn vật liệu có nhiều diện tích bề mặt như sứ lọc, kính nung xốp (sintered glass), đá nham thạch hay đá bọt (pumice).
3. Vách chặn bọt khí (tùy chọn). Trước ngăn cuối có thể thêm một vách nữa. Nước tràn qua vách trước rồi phải đi xuống, chui dưới vách này mới sang được ngăn bơm. Dòng nước đi xuống thì bọt khí không chui theo được mà nổi lên, nên bọt bị giữ lại ở đây. Phần này không bắt buộc, kiểu này thường gặp ở bể nước mặn hơn bể nước ngọt. Nhưng nếu bạn không muốn bể chính đầy bọt li ti thì nên làm.
4. Ngăn thiết bị. Ngăn cuối đặt bơm hồi và sưởi.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:12 Sump kính đã chia ngăn, có ống nước và máy bơm ở ngăn cuối.

Dán vách ngăn sao cho chuẩn

• Vách ngăn thường dán bằng silicon. Lúc chờ silicon khô, có thể kê vách lên những vật cùng độ dày, ví dụ vỏ hộp đĩa phim, để khe hở dưới các vách đều nhau.
• Kính và mica đều dùng được. Với sump ngập, kính tốt hơn vì ít bị cong. Nhờ vậy bạn làm được nhiều vách có chiều cao khác nhau và các mực nước khác nhau trong sump.
• Độ dày vách tùy vào chênh lệch mực nước giữa hai bên vách. Chênh càng nhiều thì vách chịu lực càng lớn.
• Đỉnh mọi vách nên thấp hơn thành sump ít nhất khoảng 1,3 cm. Nếu một ngăn bị nghẹt, nước vẫn tràn qua được thay vì dâng lên tràn ra ngoài.

Ưu và nhược điểm

Sump ngập hợp với người có ít chỗ đặt mà vẫn muốn một hệ lọc linh hoạt, gánh được nhiều việc. Đổi lại, bạn sẽ dành thời gian vệ sinh nó nhiều hơn so với sump khô hay sump tầng sôi.

Bắt đầu từ đâu

• Tính lượng nước bể chính sẽ xả xuống khi cúp điện, rồi chọn kích thước sump theo mức khoảng 20 lít cho mỗi 100 lít bể, cộng thêm nếu định gắn nhiều thiết bị.
• Vẽ sơ đồ ba ngăn (lọc thô, vi sinh, thiết bị) và quyết định có làm vách chặn bọt hay không.
• Cắt vách bằng kính, dán silicon với vật kê đồng độ cao, nhớ chừa đỉnh vách thấp hơn thành sump ít nhất 1,3 cm.
• Chọn bơm hồi có lưu lượng khoảng 6 lần thể tích bể mỗi giờ, rồi chỉnh dần khi chạy thực tế.