Cách tự làm thức ăn đông lạnh cho cá tại nhà

Thức ăn đông lạnh thường rất khó cưỡng với cá. Nó tươi, mềm và gần với thức ăn ngoài tự nhiên hơn cám viên. Vấn đề là đồ đông lạnh bán sẵn khá đắt nếu nuôi cá lớn, và mỗi bể lại có loài cá với cỡ miệng, khẩu vị khác nhau.

Bài này hướng dẫn cách tự làm một mẻ thức ăn đông lạnh từ nguyên liệu mua ở chợ hay siêu thị. Bạn sẽ biết cách chọn nguyên liệu, sơ chế, đóng gói, cho ăn, và những điểm được mất khi tự làm. Công thức dưới đây chỉ là một ví dụ. Bạn chỉnh lại cho hợp với cá của mình.

Chọn nguyên liệu bắt đầu từ đâu

Cách dễ nhất là lấy hộp cám bạn đang cho cá ăn ra đọc bảng thành phần. Danh sách có thể rất dài với nhiều chữ lạ, nhưng phần lớn chỉ là kết quả phân tích của mấy nguyên liệu chính. Nguyên liệu chính thường là năm thứ đứng đầu, hay gặp nhất là cá, krill, tôm hoặc một loài sống dưới nước nào đó. Spirulina cũng hay có mặt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:04 Gói phi lê cá rô phi, một nguyên liệu làm thức ăn cho cá.

• Chọn ba nguyên liệu đứng đầu danh sách làm gốc.
• Đổi sang thứ bạn mua được dễ ở chỗ mình.
• Bỏ qua các chất độn như tinh bột và men.

Công thức mẫu dùng cá rô phi, tôm và sò điệp. Ba thứ này khá rẻ, và có thể chọn loại nuôi để đỡ ảnh hưởng nguồn lợi tự nhiên. Khi chọn cá, nên lấy cá thịt trắng, ít mỡ. Cá nhiều dầu sẽ làm nước bẩn nhanh hơn mức cần thiết. Mọi nguyên liệu phải là đồ tươi, chưa nấu chín.

Làm bao nhiêu và tốn bao nhiêu tiền

Mẻ mẫu gồm khoảng 1,8 kg cá rô phi, 1,8 kg tôm và 0,9 kg sò điệp, tổng cộng chừng 4,5 kg. Làm nhiều một lần thì giá mỗi ký rẻ hơn. Người làm mẻ này nuôi cá lớn và dùng khoảng 1,8 kg mỗi tháng. Với phần đông người chơi, lượng này có thể dùng được một năm hoặc hơn.

Một mẹo để giảm chi phí là không mua hết một lúc. Bạn mua từng thứ khi nó giảm giá, mua về cấp đông trước, đủ bộ rồi mới làm. Nhờ vậy nguyên liệu chính chỉ tốn khoảng 7–8 USD mỗi pound (khoảng 15–18 USD mỗi ký). Cộng thêm phụ gia thì lên khoảng 9 USD mỗi pound (khoảng 20 USD mỗi ký). Vì tiền chia ra nhiều tuần nên cũng không thấy nặng.

Sơ chế và trộn thế nào

Nguyên tắc cơ bản nhất là thái nguyên liệu vừa cỡ miệng cá. Miếng to quá thì cá không nuốt được. Cùng một công thức nhưng thái nhỏ hay to là bạn đã chỉnh được cho đúng loài mình nuôi.

1. Rửa sạch, thái cá, tôm, sò điệp thành miếng vừa miệng cá. Khâu này mất nhiều thời gian nhất, cả mẻ làm ít nhất một tiếng.
2. Cho tất cả vào một cái xô hoặc thau sạch, trộn thật đều.
3. Thêm các nguyên liệu phụ nếu muốn (xem phần dưới).
4. Trộn xong, để hỗn hợp ngấm khoảng một tiếng.

Có thể thêm gì vào công thức

Ba nguyên liệu chính đã gần đủ cho đàn cá của người làm mẫu. Cá của bạn có thể cần khác, tùy loài và thói quen ăn. Danh sách thêm vào gần như vô tận:

• Đồ tươi: các loại cá khác, nghêu, hàu, mực, krill, giun đất thái nhỏ, hoặc trùn chỉ sống (blackworm).
• Rau và tảo: rong biển, cà rốt, cải xoăn, rau bina, vi tảo, spirulina.
• Vitamin và men vi sinh: phần lớn vi chất đã có sẵn trong nguyên liệu chính. Muốn thêm thì có thể dùng men vi sinh dạng lactobacilli, loại này dễ mua và rẻ.

Nếu muốn đơn giản, chỉ cần một chai vitamin bổ sung dạng lỏng cho cá. Mẻ mẫu dùng nguyên một chai Seachem Nourish, giá dưới 10 USD, để bù những chất có thể còn thiếu. Bạn dùng hãng nào cũng được, cá nước mặn cũng có sẵn nhiều loại phụ gia riêng.

Phần lớn những thứ này mua được ở siêu thị, tiệm cá hoặc trên mạng. Trước khi thêm món nào, nên tìm hiểu kỹ nguyên liệu đó.

Đóng gói và bảo quản

1. Cân để túi nào cũng có lượng bằng nhau.
2. Múc hỗn hợp vào túi zip cấp đông.
3. Đuổi hết không khí ra, ép dẹt túi, dày khoảng 6 mm. Túi mỏng như vậy thì lúc cần chỉ việc bẻ ra một miếng.
4. Cho vào ngăn đá, hôm sau là dùng được.

Túi không còn không khí thì để ngăn đá được rất lâu. Thức ăn trữ hơn một năm vẫn cho cá ăn bình thường, không thấy khác gì.

Cho ăn thế nào

Có hai cách:

• Thả đông đá: bẻ một miếng thả thẳng vào bể, cá tự rỉa dần. Cách này hay dùng cho cá nhỏ.
• Rã đông trước: ngâm miếng thức ăn vào một ít nước bể cho tan, rồi đổ cả vào bể một lần.

Chọn cách nào là tùy thói quen ăn của cá nhà bạn.

Được và mất khi tự làm

Ưu điểm:

• Thức ăn tươi, thứ mà cám viên hay cám lá không có được.
• Rẻ hơn mua sẵn. Mẻ 4,5 kg tốn khoảng 90 USD và dùng được gần ba tháng, trong khi mua thức ăn tốn khoảng 100 USD mỗi tháng. Bạn cho ăn ít hơn thì một mẻ còn dùng lâu hơn nhiều.
• Bạn biết rõ cá ăn gì và tự quyết thành phần.
• Có thể trộn thuốc vào thức ăn để chữa cho cá, không phải đánh thuốc cả bể.
• Gần như không làm đục nước hay bám bẩn thiết bị. So với cho ăn cám viên, bể và lọc sạch hơn thấy rõ.

Nhược điểm:

• Tốn thời gian. Sơ chế, trộn, đóng túi mất ít nhất một tiếng.
• Cho ăn mất công hơn. Bạn phải mở ngăn đá, bẻ miếng, muốn rã đông thì thêm một bước nữa. Cám viên thì để sẵn trên nắp bể, rắc vào là xong.

Đừng cho ăn một loại duy nhất

Kể cả thức ăn tự làm cũng không nên cho ăn mãi một món. Nếu một ngày hết loại đó mà phải đổi sang thứ khác, cá quen miệng có thể không chịu ăn. Cách hợp lý là cho ăn thức ăn đông lạnh làm chính, cứ vài ngày lại xen một bữa cám viên. Mục tiêu là cá chịu ăn mọi thứ bạn đưa, và thứ đó phải có chất lượng.

Bắt đầu từ đâu

1. Lấy hộp cám đang dùng, ghi lại ba nguyên liệu đứng đầu và tìm thứ tương đương ngoài chợ, siêu thị.
2. Theo dõi giá, mua dần từng món lúc giảm giá rồi cấp đông sẵn.
3. Làm mẻ đầu với cá thịt trắng ít mỡ, tôm, sò điệp tươi chưa nấu, thái vừa miệng cá, thêm vitamin lỏng nếu muốn. Bể ít cá thì có thể làm mẻ nhỏ hơn để thử trước.
4. Đóng túi dẹt, đuổi hết không khí, và vẫn giữ vài bữa cám viên mỗi tuần để cá không kén ăn.