Chăm bể thủy sinh 90cm tháng đầu và cách chia ngân sách 15 triệu

Set xong bể mới chỉ là nửa đầu của việc chơi thủy sinh. Tháng đầu tiên là lúc bể dễ dính rêu hại nhất. Phân nền còn nhả nhiều dinh dưỡng, cây vẫn đang làm quen với bể, còn chu trình nitơ thì chưa ổn định.

Bài này dựa trên một bể 90x45x45 cm sau một tháng set. Các phần dưới đây nói về cách hẹn giờ đèn, lịch thay nước, cách vệ sinh rêu và mossball bám bẩn, những "trợ thủ" dọn rêu, và cách chia ngân sách khoảng 15 triệu cho cỡ bể này.

Hẹn giờ đèn thế nào trong ngày

Bể này dùng tạm một bóng đèn metan (metal halide) treo phía trên trong tuần đầu, vì lúc đó đèn chính chưa về hàng. Khoảng một tuần sau khi set, bóng tạm được thay bằng đèn LED Chihiros WRGB 2 và dùng suốt ba tuần tiếp theo.

Đèn này điều khiển qua ứng dụng My Chihiros, có cả bản Android lẫn iOS. Bạn phải đăng nhập bằng email rồi mới chỉnh được. Trong app có thể tăng giảm từng kênh màu đỏ, xanh, hoặc chỉnh theo nhiệt độ màu Kelvin. Tính năng tiện nhất là chế độ quickset. Bạn chỉ cần đặt giờ bật, tổng thời gian chiếu và khoảng thời gian đèn sáng mạnh nhất.

Lịch đèn của bể này như sau:

• Đèn bật lúc 9 giờ sáng và chiếu tổng cộng khoảng 12 tiếng.
• 3 tiếng đầu ánh sáng yếu.
• 6 tiếng ở giữa đèn lên mức cao nhất.
• 3 tiếng cuối ánh sáng yếu trở lại.

Đây là một mốc để tham khảo chứ không phải công thức bắt buộc. Màu đèn, cường độ và thời gian chiếu nên chỉnh theo kiểu chơi của bạn và loại cây đang trồng trong bể.

Vì sao bể mới dễ dính rêu hại

Giai đoạn đầu, phân nền nhả dinh dưỡng rất mạnh. Cây thì chưa kịp lên để ăn hết lượng dinh dưỡng đó. Bể nào trồng nhiều cây chậm lớn thì nguy cơ càng cao.

Bể trong bài là một ví dụ khó chăm. Khoảng 3/4 diện tích dành cho rêu, dương xỉ và các loại cây chậm lớn. Chỉ phần hậu cảnh phía sau trồng cây lớn nhanh, ăn nhiều dinh dưỡng như họ vảy ốc (Rotala). Kết quả là tháng đầu bể dính tảo nâu, tức tảo silic (diatoms), rồi lên thêm rêu tóc (hair algae). Xử lý hai loại này mất khá nhiều công.

Thay nước bao nhiêu và giãn ra khi nào

Lịch thay nước cho bể mới gồm các bước sau:

1. Tuần đầu tiên thay khoảng 30% nước mỗi ngày.
2. Từ tuần thứ hai, giãn ra cách 2 ngày một lần, sau đó cách 3 ngày.
3. Vừa thay nước vừa theo dõi bể. Cây lên tốt và rêu hại không phát triển thì giảm tiếp tần suất thay.
4. Sau khoảng 1 đến 2 tháng, khi bể đã chạy xong chu trình nitơ, thay nước ít thôi.

Nhiều người hỏi có nên thay nước liên tục mãi như vậy không. Không nên. Mỗi lần châm nước mới vào, môi trường trong bể lại bị xáo trộn, trong khi bể thủy sinh cần sự ổn định. Thay nước dày ở giai đoạn đầu là chấp nhận hy sinh sự ổn định một thời gian để bể bớt nguy cơ dính rêu hại. Qua giai đoạn đó thì nên để bể yên.

Làm sạch mossball và rêu bám bẩn

Mossball và các loại rêu buộc trên lũa như rêu cầu, rêu bóng trông mềm như nhung. Chính vì mọc dày nên chúng giữ lại rất nhiều cặn và phân cá. Đến lúc thay nước, bạn sẽ thấy rêu ngả màu úa và bám đầy bụi bẩn.

Cách làm sạch không phức tạp, chỉ hơi tốn thời gian:

1. Chuẩn bị một máy sủi oxy và một đoạn dây sủi. Tiệm cá nào cũng bán.
2. Bật máy sủi, đưa đầu dây vào sát đám rêu, mossball và các kẽ lá. Bọt khí sẽ thổi cặn bẩn bung ra khỏi rêu.
3. Dùng một ống hút nhỏ rà vào chỗ bụi đang bay nhiều để hút cặn ra ngoài cùng nước.
4. Mỗi lần thay khoảng 30% nước trong bể.

Nên dùng ống nhỏ vì bể 90 cm không lớn. Dùng ống thay nước phi 16 hay phi 20 thì chưa hút sạch được bao nhiêu chỗ đã rút quá lượng nước định thay. Ống nhỏ làm chậm hơn, nhưng lượng nước rút ra vừa phải. Nhờ vậy lúc châm nước mới vào, bể không bị xáo trộn nhiều.

Không cần lần thay nước nào cũng sủi rêu. Một tuần làm một lần là đủ. Khi thay nước và vệ sinh, nhớ cắt bỏ luôn lá già và lá đã dính rêu hại.

Cá, tép và bèo hỗ trợ dọn rêu

Bể có rêu hại thì nên thả thêm vài con ăn rêu. Bể này dùng cá rêu bút chì và tép mũi đỏ, cả hai đều ăn rêu hại.

Bạn cũng có thể thả bèo Nhật trên mặt nước, ở những khu vực không cần ánh sáng chiếu xuống. Bèo buông rễ xuống dưới và hút bớt dinh dưỡng thừa trong nước.

Nhiệt độ bể hiện dao động khoảng 27 đến 28°C.

Chia ngân sách 15 triệu cho bể 90x45x45

Con số 15 triệu chỉ để tham khảo. Ai có điều kiện thì nâng cấp thiết bị lên đồ hiệu, chi phí có thể lên tới cả trăm triệu, và chuyện đó hoàn toàn bình thường. Mỗi người chơi theo túi tiền của mình, không cần so đo giá cả.

Với bể cỡ này, ngân sách thường chia như sau:

Muốn bớt chi phí thì cắt ở đâu

Người mới chơi hoặc đang đắn đo về tiền thì không cần lăn tăn nhiều. Ngân sách có thể giảm đáng kể nếu đổi một vài món:

• Đèn: Chihiros WRGB 2 giá khoảng 3,6 triệu. Bóng Odyssea hay bóng T5HO chỉ vài trăm nghìn.
• Bể kính: bể kính siêu trong 5 mặt có thể đổi sang kính Việt Nhật cho rẻ hơn.
• Chân bể: thay chân gỗ hoặc MDF bằng chân sắt hộp.
• Bố cục: chọn bố cục cây đơn giản, chơi kiểu Hà Lan.

Làm theo những cách trên, tổng chi phí có thể chỉ còn khoảng 2/3 mức 15 triệu mà bể vẫn chơi ổn.

Bắt đầu từ đâu

• Hẹn giờ đèn khoảng 12 tiếng, sáng yếu 3 tiếng đầu và 3 tiếng cuối, sáng mạnh ở 6 tiếng giữa. Sau đó chỉnh lại theo cây trong bể.
• Tuần đầu thay 30% nước mỗi ngày, rồi giãn dần khi rêu hại không phát triển.
• Chuẩn bị máy sủi và một ống hút nhỏ để mỗi tuần làm sạch rêu và mossball một lần.
• Thả cá rêu bút chì hoặc tép mũi đỏ, và nhớ cắt lá già, lá dính rêu mỗi lần thay nước.