Set bể thủy sinh 60cm với 8–10 triệu: bố cục, nền, cây và rêu hại

Bể 60cm là cỡ nhiều người chọn khi bắt đầu chơi thủy sinh nghiêm túc. Bể đủ rộng để làm bố cục đá lũa, mà chi phí vẫn chưa đội lên quá cao. Với khoảng 8 đến 10 triệu, bạn có thể set một bể 60x40x40cm đủ bộ: bể kính, chân tủ, đèn LED RGB, lọc thùng và bộ CO2 cơ bản.

Bài này đi qua các bước chính của một bể như vậy: dựng bố cục bằng đá nham xanh và lũa sầm đỏ, trải nền sao cho phân không lem ra cát, chọn và gắn cây, rồi chăm bể và xử lý rêu hại trong những tuần đầu.

Thiết bị cần có trong tầm 8–10 triệu

Ngân sách này đủ cho phần cứng của một bể trồng cây có CO2:

• Bể kính 60x40x40cm và chân tủ.
• Đèn LED RGB.
• Lọc thùng.
• Bộ CO2 cơ bản.
• Đá, lũa, phân nền, cát và cây.

Khâu tốn thời gian nhất lại không phải mua sắm mà là thiết kế bố cục. Phần này mất công nhưng cũng là phần vui nhất của cả quá trình.

Dựng bố cục đá và lũa thế nào cho chắc

Bố cục ở đây dùng đá nham xanh làm khung, lũa phần lớn là sầm đỏ. Những chỗ hở hay chỗ thiếu chi tiết có thể vá thêm bằng mấy mẩu lũa suối nhỏ.

1. Ướm thử bố cục ở bên ngoài trước. Xếp xong thấy ưng rồi mới đưa vào bể và chỉnh lại. Làm thẳng trong bể sẽ rất khó xoay xở.
2. Gắn các khúc lũa với nhau và với đá bằng keo 502, kết hợp giấy vệ sinh mềm và mùn cưa. Giấy và mùn cưa thấm keo, tạo thành mối nối chắc, nhìn cũng tự nhiên hơn keo trơn.
3. Gắn lũa vào những viên đá nặng bên dưới. Có đá đè thì lũa không bị nổi lên khi đổ nước vào.
4. Khoảng trống còn lại thì tùy ý: xếp thêm đá nhỏ, hoặc trải phân nền để trồng cây.

Trải nền sao cho phân không lem ra cát

Bể này trải phân nền ở phần trong bố cục, còn tiền cảnh rải cát. Khó nhất là giữ cho phân nền không trôi ra lớp cát phía trước. Phân lem ra cát nhìn rất bẩn mắt.

Cách xử lý đơn giản là lót bông trắng vào giữa các khe lũa đá, ngăn giữa vùng phân nền và vùng cát. Bông chặn hạt phân lại mà nước vẫn đi qua được.

Phân nền dùng ở đây là Tropica. Trên bể này, nước lên trong, ít váng. Phần bông tiếp xúc với phân nền vẫn giữ màu trắng, không ngả đen. Đó có thể là dấu hiệu hạt phân chắc, không bị mủn vỡ. Dù vậy đây mới là quan sát trên một bể sau hai tuần, nên coi là tham khảo chứ chưa phải phép thử chuẩn.

Bể này không dùng cốt nền, để hạn chế dinh dưỡng dư thừa vì dư dưỡng dễ kéo theo rêu hại. Nếu sau này cây có dấu hiệu thiếu dưỡng thì bổ sung bằng phân nhét hoặc phân nước. Cách này chậm hơn nhưng dễ kiểm soát hơn so với việc lót cốt nền dày ngay từ đầu.

Chọn cây và gắn cây lên bố cục

Danh sách cây của bể:

Rêu moss ball là loại rêu xanh khỏe và lên chậm. Lên chậm nghĩa là bố cục giữ dáng lâu. Ráy petit và liễu đỏ răng cưa chỉ cần cài chặt vào khe. Sau một thời gian chúng sẽ ra rễ và tự bám vào lũa đá.

Chăm bể trong những tuần đầu

Ở thời điểm hai tuần tuổi, bể đang thay nước 2 ngày một lần, mỗi lần 30%. Nhịp thay nước này khá dày, phù hợp với giai đoạn bể còn mới.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:00 Cận cảnh rêu và cây phủ trên đá lũa, có dụng cụ đang vệ sinh.
• Xem video từ ▶ 6:10 Toàn cảnh bể thủy sinh còn mới với đá, lũa và cây phủ xanh.

Rêu hại là chuyện gần như chắc chắn sẽ đến. Nên coi nó là thứ đi cùng bể chứ đừng hoảng. Bể được chăm đều thì rêu hại nằm trong tầm kiểm soát. Còn khi bỏ bê thì đủ thứ vấn đề sẽ kéo tới.

Rêu tóc xuất hiện khi tăng đèn thì làm gì

Trên bể này, rêu tóc (hair algae) bắt đầu mọc sau khi đổi sang đèn LED công suất lớn hơn và tăng giờ chiếu sáng từ khoảng 6 tiếng lên 8 tiếng mỗi ngày. Nếu bạn vừa nâng đèn hay kéo dài giờ chiếu mà rêu tóc nổi lên thì nên để ý đến thay đổi đó.

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:14 Rêu hại mọc thành đám xanh trên đá và thân lũa trong bể.
• Xem video từ ▶ 7:54 Thả tép vào bể để dọn rêu hại.

Cách đã xử lý trên bể này:

1. Xử lý cơ học phần rêu tóc đang có.
2. Thay nước.
3. Thả tép mũi đỏ để dọn rêu. Bể này thả khoảng 100 con. Đó là con số của riêng bể này, không phải định mức bắt buộc cho bể 60cm.

Sau đó rêu hại đã được kiểm soát ở mức tương đối. Tép mũi đỏ rất chăm. Chúng bám vào các bụi rêu để nhặt và kiếm ăn ngay khi vừa thả xuống.

Tép nhạy cảm với thay đổi nước. Trước khi thả, hãy ngâm túi tép trong bể một lúc cho tép quen dần với nước mới.

Tảo nâu và lợi ích của lớp cát tiền cảnh

Tảo nâu (tảo silic, diatoms) thường xuất hiện sớm nhất, nhiều khi còn trước cả rêu tóc. Thả ốc nerita là một cách xử lý hay dùng.

Rải cát ở tiền cảnh cũng có lợi. Lớp cát trơ, không có dinh dưỡng, nên phần kính phía trước có thể ít bị tảo nâu bám hơn. Nhờ vậy lúc ngắm bể không bị một vệt nâu chắn ngay dưới kính. Ngược lại, bể trải phân nền kín sát kính trước thì dễ thấy tảo nâu mọc ở phần kính phía dưới. Đây là kinh nghiệm từ thực tế nhiều bể, mỗi bể có thể khác.

Bắt đầu từ đâu

• Ướm bố cục đá lũa ở ngoài bể đến khi ưng ý, rồi gắn lũa vào đá nặng bằng keo 502, giấy vệ sinh và mùn cưa.
• Chuẩn bị bông trắng để lót khe lũa đá trước khi trải phân nền, nhất là khi tiền cảnh rải cát.
• Chọn vài loại cây dễ gắn như rêu moss ball, ráy petit, cài hoặc dán lên lũa trước khi đổ nước.
• Lên lịch thay nước đều trong giai đoạn đầu, và chuẩn bị sẵn tép mũi đỏ, ốc nerita cho lúc rêu tóc, tảo nâu xuất hiện.