Chăm bể thủy sinh "nhàn" với rêu, ráy, dương xỉ: 7 điều cần biết

Nhiều người thích thủy sinh nhưng ngại vì đi làm cả ngày, không có thời gian tỉa cây hay chống rêu hại. Một bể chỉ trồng cây mọc chậm như rêu, ráy (Anubias) và dương xỉ là lựa chọn hợp lý cho người bận. Cây lên chậm, ăn phân ít, nên bể ít biến động và ít phải động tay.

Phần dưới gom lại cách dựng một bể kiểu này và 7 điều cần để ý khi chăm: nhiệt độ, đèn, CO2, lọc, nền và dinh dưỡng, mật độ cá, thay nước. Làm đúng thì mỗi ngày chỉ mất khoảng 15 phút.

Dựng bể nhàn bắt đầu thế nào

Bể mẫu là một bể cubic 40. Phân nền có thể tận dụng một phần nền cũ ở dưới, rồi phủ lớp nền mới lên trên khoảng hai phần ba. Lũa xếp khá tự do, miễn giữ được cảm giác xa gần. Chỗ các khúc lũa ghép vào nhau nên chừa hốc để sau này nhét ráy hoặc dương xỉ.

1. Xếp lũa và nền xong, dùng keo gắn rêu (bể mẫu dùng rêu mini Taiwan) lên lũa.
2. Trong lúc gắn keo, cứ 15–20 phút lại phun ẩm nhẹ một lượt để rêu và cây trên lũa không bị khô.
3. Ráy mua ở tiệm về thường trồng trong cốc. Bỏ cốc, dùng kéo tỉa những lá mọc cong queo hay không xếp lớp đẹp.
4. Với lũa nhiều hốc, chỉ cần gài ráy và dương xỉ vào khe, không cần keo.
5. Tiền cảnh có thể trồng cỏ bợ, ngưu mao chiên hoặc cỏ đỏ. Hậu cảnh dùng cây thân dài dễ tính.

Ráy Nana tỉa gọn sau khoảng 3–4 tháng sẽ thành một khóm khá đẹp. Đó là nhịp độ của bể này: chậm, nhưng không phải lo nhiều.

Nhiệt độ bao nhiêu là vừa

Rêu, ráy và dương xỉ gốc là cây sống ở suối, nên chúng ưa nước mát. Ở 20–22°C cây vẫn phát triển được. Vì vậy mùa thu đông ở miền Bắc rất hợp với kiểu bể này.

Mùa hè mới là lúc phải để ý. Cố giữ nước dưới khoảng 28°C. Lắp quạt làm mát mặt nước là cách rẻ, còn có điều kiện thì dùng chiller sẽ ổn định hơn.

Đèn cần mạnh không, bật bao lâu

Không cần đèn đắt tiền hay công nghệ mới. Bóng LED trắng thông thường là đủ, thậm chí bóng tuýp cũng chơi được. Lý do là rêu, ráy, dương xỉ ngoài tự nhiên sống núp dưới bóng cây khác, nên chúng quen ánh sáng yếu.

Mỗi ngày chỉ bật khoảng 5–6 tiếng. Đèn ít, cây vẫn sống khỏe, và rêu hại cũng ít cơ hội bùng lên.

Có cần CO2 và lọc thế nào

Bể nhàn vẫn nên châm CO2. Với bể nhỏ cỡ này, mức khoảng 1–2 bọt mỗi giây là đủ. Gắn thêm bộ đếm bọt để canh lượng CO2 cho dễ.

Lọc trong bể mẫu là lọc thùng tự chế ống phi 200, vật liệu lọc là đá nham thạch, bơm khoảng 700–800 lít mỗi giờ. CO2 được đưa vào qua đầu sủi (đầu in) đặt trong bể. Bạn không bắt buộc phải dùng đúng loại này, quan trọng là lọc đủ sức cho thể tích bể.

Nền và dinh dưỡng: vì sao không cần cốt nền

Cây trong bể này mọc rất chậm nên ăn phân cũng chậm. Cốt nền hay nền trộn giàu dinh dưỡng lúc này là thừa, lại dễ đẩy chất dinh dưỡng ra nước và nuôi rêu hại. Nền công nghiệp loại nhả chậm là đủ.

Nền nhả chậm, đèn vừa phải và thay nước đều tay là ba thứ đi cùng nhau. Có đủ ba thứ này thì gần như không phải lo chuyện rêu hại.

Thả bao nhiêu cá và cho ăn thế nào

Sau khoảng một tuần set bể thì có thể thả cá. Mức an toàn là 2–3 lít nước cho một con cá nhỏ cỡ neon. Một bể khoảng 60 lít nước thả chừng 20 con là vừa.

Thả thưa thì cá khỏe, ít nấm bệnh. Cá ăn ít và thải ít hơn, nước cũng ít độc tố hơn so với bể thả dày. Ở mật độ này, cho cá ăn 2–3 ngày một lần là được, không cần cho ăn hằng ngày. Cách cho ăn thưa này không phải ai cũng làm, nhưng hợp với bể ít cá và ít người chăm.

Thay nước và chăm hằng ngày

Lịch chăm hằng ngày rất gọn: đèn 5–6 tiếng, CO2 1–2 bọt mỗi giây. Việc còn lại là thay nước, có hai cách:

• Mỗi tuần thay 10–30% nước.
• Hoặc mỗi ngày, lúc ngồi ngắm bể, rút ra một ít rồi bù vào một ít.

Nếu lo nước máy nhiều clo hoặc nước nguồn có vấn đề, hãy hứng nước ra trước, để qua đêm và sục khí mạnh cho bay hết clo. Nhà có điều kiện thì dùng nước RO cho sạch, nhưng nhớ châm thêm khoáng vì nước RO gần như không còn khoáng.

Mỗi ngày dành khoảng 15 phút ngắm bể, thay ít nước và soi xem có rêu hại chớm mọc không. Bắt được sớm thì xử lý nhẹ nhàng hơn nhiều.

Bắt đầu từ đâu

• Chọn cây mọc chậm: rêu, ráy, dương xỉ, gắn hoặc gài lên lũa có nhiều hốc.
• Dùng nền công nghiệp nhả chậm, bỏ qua cốt nền và nền trộn.
• Đặt hẹn giờ đèn 5–6 tiếng mỗi ngày và chỉnh CO2 ở mức 1–2 bọt mỗi giây.
• Thả cá thưa theo mức 2–3 lít một con, rồi giữ lịch thay nước 10–30% mỗi tuần.