Làm terrarium rêu: hệ thống bơm tưới giữ phông nền luôn ướt

Rêu chỉ mọc tốt khi có đủ hai điều kiện: nhiều ánh sáng và bề mặt bám lúc nào cũng ướt. Trong terrarium, phần khó là giữ cho phông nền ướt đều mà không phải tưới tay liên tục. Cách làm dưới đây dùng một bơm nhỏ đặt dưới đáy, đẩy nước lên một ống tưới nằm ngang phía trên. Nước nhỏ xuống thấm ướt phông nền, rồi chảy về đáy cho bơm hút lên tiếp.

Bài đi qua từng bước: luồn dây bơm qua kính cho gọn, làm ống tưới, dán phông nền, chạy thử và chuẩn bị nền bằng gạch than bùn.

Cần chuẩn bị những gì

Bể mẫu là một bể Exo Terra kích thước 30 x 30 x 45 cm. Đèn là một bóng LED 60W gắn trên giá kẹp của Exo Terra. Ngoài ra bạn cần:

• Một bơm nước nhỏ.
• Một ốc siết cáp (cable gland) M12 chuẩn IP67.
• Mũi khoan kính 12 mm.
• Ống tưới vườn, nắp bịt đầu ống và co nối góc (bể mẫu dùng ba cái co).
• Hộp cắt góc (miter box) để cắt ống cho thẳng.
• Mũi khoan gỗ 3 mm.
• Vật liệu làm phông nền: bể mẫu dùng hai tấm xaxim. Epiweb, Hygrolon hay vật liệu tương tự cũng dùng được.
• Keo silicon dành cho hồ cá.
• Một viên gạch than bùn (peat brick) để làm nền.

Luồn dây bơm qua kính bằng ốc siết cáp

Luồn dây điện thẳng qua kính thì bể nhìn gọn hơn hẳn so với để dây vắt qua miệng bể. Ốc siết cáp là phụ kiện điện dùng để đưa dây xuyên qua một vách ngăn mà vẫn kín nước. Trên mã M12 IP67, số 12 là đường kính ren tính bằng mm. IP67 là chỉ số chống nước, mức 67 nghĩa là kín nước hoàn toàn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:54 Ốc siết cáp màu đen với dây điện đã luồn xuyên qua.
• Xem video từ ▶ 3:14 Gắn ốc siết cáp vào lỗ khoan trên kính bể.

Cỡ M12 vừa khít với một sợi dây bơm và khớp với mũi khoan kính 12 mm. Có điều cỡ này khá khó tìm. Quầy điện ở cửa hàng vật tư thường chỉ có loại 16 mm. Bạn thử tìm ở tiệm linh kiện điện tử, loại này thường rất rẻ.

1. Đo và đánh dấu vị trí lỗ. Lỗ cần cách đáy bể 5 cm và cách cạnh bên 5 cm. Khoan sát mép quá thì dễ nứt kính.
2. Khoan lỗ bằng mũi khoan kính 12 mm.
3. Cắt dây bơm, luồn qua ốc siết cáp rồi đấu lại phích cắm.
4. Lắp ốc siết cáp vào lỗ và siết chặt.

Làm ống tưới cho phông nền

Ống tưới chạy ngang phía trên phông nền và nối với bơm qua các co góc. Khó nhất ở bước này là tính chiều dài đoạn ống cần cắt. Bạn phải trừ đi phần chiều dài của co nối, và nhất là phần ống còn dư phía trên đỉnh.

1. Đo kích thước rồi cắt ống bằng hộp cắt góc cho mặt cắt phẳng, đẹp.
2. Ống tưới bán theo cuộn nên rất cong. Bạn ngâm ống vào nước ấm rồi uốn cho thẳng.
3. Khoan các lỗ 3 mm cách đều nhau dọc đoạn ống nằm ngang. Bể mẫu chỉ khoan 6 lỗ trên đoạn ống 30 cm.
4. Gắn nắp bịt đầu ống và lắp các co nối.

Đừng khoan nhiều lỗ. Lỗ càng nhiều thì áp lực nước càng yếu, nhất là khi bơm vốn không mạnh. Kết quả là nước chỉ ra ở vài lỗ đầu và phần còn lại của phông nền bị khô.

Chạy thử để kiểm tra rò rỉ

Lắp xong ốc siết cáp và ống tưới thì đổ nước vào bể. Bạn quan sát chỗ lỗ khoan xem có rỉ nước không. Khi chắc chắn chỗ đó kín, bạn mới cắm điện cho bơm chạy. Dòng nước chảy đều qua các lỗ là hệ thống đã ổn.

Dán phông nền và lắp lại hệ thống

Xaxim là tấm ép từ thân cây dương xỉ thân gỗ (tree fern). Bạn dán tấm xaxim lên kính bằng keo silicon hồ cá, giống như dán bất kỳ vật liệu phông nền nào khác. Đợi keo khô khoảng 36 tiếng rồi mới lắp lại toàn bộ hệ thống.

Ống tưới không cần dán vào kính. Nó tự đứng vững được, và nhờ không dán nên sau này bạn vẫn xê dịch được ống để chỉnh dòng nước chảy trước phông nền.

Kiểm tra độ ướt của phông nền

Đổ nước lại và xem nước có chảy đúng đường không, phông nền có ướt đủ không. Ở bể mẫu, phần lớn phông nền ướt tốt nhưng phía bên phải còn hơi thiếu nước. Khi gặp tình trạng này, bạn cứ để hệ thống chạy vài ngày cho vật liệu ngấm dần, sau đó xem còn chỗ nào khô không.

Với bể nhỏ như thế này, bạn không có nhiều lựa chọn về cỡ bơm. Dù vậy, một con bơm mạnh hơn chắc chắn sẽ cho kết quả tốt hơn.

Chuẩn bị nền bằng gạch than bùn

Gạch than bùn phải ngâm trong chậu nước nhiều ngày thì mới cắt được. Ngâm chưa đủ thì gạch vẫn cứng và rất khó cắt. Cách kiểm tra đơn giản: viên gạch còn nổi trên mặt nước là chưa ngâm đủ, chưa nên cắt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:47 Viên gạch than bùn đang được ngâm trong chậu nước màu xanh.
• Xem video từ ▶ 7:52 Gạch than bùn chìm trong chậu nước sau khi ngâm.

Bắt đầu từ đâu

• Lo trước hai điều kiện rêu cần: đèn đủ sáng và một cách giữ phông nền luôn ướt.
• Tìm ốc siết cáp cùng cỡ với mũi khoan kính bạn đang có. Loại M12 hơi khó kiếm nên nên tìm sớm.
• Ngâm gạch than bùn từ sớm vì phải mất nhiều ngày.
• Chạy thử nước, kiểm tra rò rỉ trước khi dán phông nền.