Lắp phụ kiện bể thủy sinh: đèn, timer, CO2, lọc, lọc váng, quạt

Người mới chơi thủy sinh hay bị rối khi đứng trước một đống phụ kiện: đèn, timer, bình CO2, van điện, sủi, lọc thùng, lọc phụ, lọc váng, quạt. Người chơi lâu thì thấy chuyện này đơn giản. Còn với người mới, chọn món nào và nối chúng với nhau ra sao lại là chuyện đau đầu.

Phần dưới đi lần lượt qua những phụ kiện một bể thủy sinh cần có, giải thích món nào dùng để làm gì và lắp thế nào cho bể tự vận hành. Bể làm mẫu là bể 60 cm đã set được 3 tháng. Cây trong bể lên bình thường và bể không có rêu hại.

Kiểm tra bể đã cân chưa trước khi đổ nước

Đặt tủ và bể xong, bạn chưa biết chắc nền nhà chỗ đó có phẳng không. Nền hơi lún hoặc nghiêng một chút thì khi đổ đầy nước, mực nước sẽ cao một bên và thấp một bên so với miệng bể. Nhìn vào rất mất thẩm mỹ, mà lúc đó bể đã đầy nước thì sửa rất cực.

Vì vậy hãy kiểm tra độ cân của bể trước khi đổ nước. Bể cân thì mặt nước sẽ song song với miệng bể, nhìn gọn mắt.

Đèn chạy bao nhiêu tiếng và vì sao cần timer

Đèn thủy sinh hiện có hai nhóm chính là đèn LED và đèn huỳnh quang T5, T8. Loại nào cũng cho cây quang hợp được. Cây dưới nước cũng như cây trên cạn, cần ánh sáng để sống. Thời gian chiếu sáng thường từ 8 đến 12 tiếng mỗi ngày. Bể mẫu chạy 10 tiếng.

Bật tắt đèn bằng tay mỗi ngày rất dễ quên. Cách đơn giản là dùng một timer điện tử, mua ở cửa hàng thủy sinh nào cũng có. Cửa hàng thường cài giờ giúp luôn nếu bạn nhờ. Cách lắp như sau:

1. Cắm timer vào ổ điện.
2. Cắm đèn vào timer.
3. Cài giờ bật buổi sáng và giờ tắt buổi tối.

Từ đó đèn tự sáng, tự tắt mà bạn không phải đụng tay.

Cho CO2 dùng chung timer với đèn

Cây quang hợp cần cả ánh sáng lẫn CO2. Van điện CO2 có thể chạy timer riêng hoặc chạy chung timer với đèn. Chạy chung là cách gọn hơn. Bạn đỡ mua thêm một timer và trong tủ cũng bớt một ổ cắm. Muốn đèn và van điện dùng chung một timer thì gắn thêm một ổ chia ba để cắm được cả hai thiết bị.

Khi lắp xong, đèn sáng thì van điện mở và CO2 bắt đầu sủi vào bể. Tắt đèn thì van đóng ngay lập tức. Bạn vừa tiết kiệm được CO2, vừa không phải làm gì bằng tay.

Một số người bật CO2 sớm hơn đèn 30 phút đến 1 tiếng. Cách này nhiều khả năng không cần thiết. Ban đêm cây không quang hợp mà chỉ hô hấp, tức là lấy oxy và thải CO2 ra nước. Do đó sáng sớm drop checker thường đã ở màu xanh lá, nghĩa là CO2 trong bể đã đủ ngay từ đầu ngày.

Chọn cách đưa CO2 vào bể

Có nhiều cách hòa CO2 vào nước, ví dụ dùng bộ trộn gắn ngoài trên đường ống lọc hoặc dùng các loại sủi đặt trong bể. Loại nào cũng dùng được. Tuy vậy, sủi đặt trong bể có thể là lựa chọn dễ chịu hơn cho người mới. Ở nhiều nước, người chơi thủy sinh cũng dùng sủi nhiều hơn bộ trộn ngoài.

Bộ trộn gắn ngoài có hai nhược điểm. Nó làm giảm dòng chảy của lọc. Dùng một thời gian thì hiệu quả hòa tan cũng không còn tốt như lúc đầu. Sủi thì dễ dùng và hòa CO2 khá tốt. Loại sủi 3 in 1 là loại được dùng nhiều nhất trên bể mẫu.

Đọc drop checker để biết CO2 đủ hay chưa

Drop checker là ống đo CO2 đặt trong bể, dung dịch bên trong đổi màu theo nồng độ CO2. Bạn so màu với bảng đi kèm:

Bể mẫu 60 cm chỉ sủi khoảng 1 giọt mỗi giây và drop checker vẫn giữ màu xanh lá. Đây là con số của riêng bể đó. Bể của bạn có lượng cây, đèn và dòng chảy khác nên phải chỉnh dần theo màu drop checker.

Lọc thùng: lọc hãng hay lọc chế

Bể thủy sinh bắt buộc phải có lọc. Loại hiệu quả nhất cho bể thủy sinh là lọc ngoài, còn gọi là lọc thùng. Có hai hướng chọn:

• Lọc hãng: hàng của các thương hiệu, nhập về Việt Nam. Mẫu mã đẹp nhưng giá cao. Một số loại đi kèm vật liệu lọc của hãng, bạn có thể giữ nguyên hoặc thay bằng vật liệu khác.
• Lọc chế: lọc do các xưởng trong nước tự sản xuất, giá dễ chịu, hợp với người có kinh tế vừa phải hoặc sinh viên. Thể tích chứa vật liệu lớn và bạn tự xếp vật liệu bên trong theo ý mình.

Nếu thấy thể tích lọc chính chưa đủ, bạn gắn thêm một lọc phụ để tăng lượng vật liệu và tăng hiệu quả lọc. Bể mẫu 60 cm đang dùng một lọc chế phi 168 cộng thêm một lọc phụ.

Nước đi theo vòng như sau. Ống in hút nước từ một đầu bể vào lọc. Nước qua vật liệu lọc rồi theo ống out thổi ngược lại vào bể ở đầu bên kia.

Vật liệu lọc nào là đủ

Người chơi hay mất nhiều thời gian tìm vật liệu lọc "xịn nhất". Sứ lọc là lựa chọn đáng tiền. Bề mặt viên sứ có vô số lỗ li ti cho vi sinh bám và phát triển. Nhờ lớp vi sinh này mà bể giữ được nước trong. Giá sứ lọc cũng bình dân, không đắt như các loại vật liệu nhập ngoại cao cấp.

Đầu tư lọc và vật liệu lọc thật đắt không có nghĩa là bể sẽ đẹp hơn bể dùng đồ bình thường. Đồ đắt tiền không quyết định độ đẹp của bể.

Lọc váng và quạt tản nhiệt

Lọc váng xử lý lớp váng và bụi nổi trên mặt nước. Thiếu nó, mặt nước dễ có một lớp màng khó chịu và lớp này còn bám bẩn lên kính quanh mép nước. Lọc váng hút lớp mặt nước, giữ rác và bụi lại trong hộc chứa. Bạn chỉ cần định kỳ rút phần chứa rác ra để vệ sinh. Có nhiều loại lọc váng, từ lọc hãng đến lọc váng inox làm trong nước. Hàng Việt Nam chưa chắc kém hàng nhập, loại nào hút được váng là được.

Quạt tản nhiệt CPU cần cho bể ở Việt Nam, nhất là mùa nóng. Cây thủy sinh lên tốt nhất ở khoảng 24–27°C. Đèn bật nhiều giờ cộng với phòng nóng có thể đẩy nhiệt độ bể lên 28°C, thậm chí 31–32°C. Quạt thổi xuống mặt nước làm nhiệt độ giảm khoảng 2–3°C và có thể chạy suốt 24/24. Gió quạt còn làm mặt nước tiếp xúc với không khí nhiều hơn.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra bể đã cân trước khi đổ nước.
2. Mua một timer, cắm đèn vào timer, thêm ổ chia ba để van điện CO2 chạy chung timer với đèn.
3. Gắn drop checker, chỉnh lượng CO2 đến khi ống chuyển xanh lá.
4. Chọn lọc thùng vừa túi tiền và nạp sứ lọc, sau đó mới tính đến lọc váng và quạt.

Chơi thủy sinh không cần cầu kỳ hay đổ nhiều tiền. Bể chạy ổn định và bạn thấy thư giãn là được.