Nuôi cá piranha trong bể cảnh: bố cục, cho ăn và chăm sóc

Phim ảnh tả piranha như quái vật, nhưng ngoài đời con non lại nhát vô cùng. Chúng sợ khi bật đèn, sợ khi có người lại gần bể, thậm chí sợ cả lúc được cho ăn. Phải đợi cá lớn lên, chúng mới quen bể, bạo dạn hơn và trông đẹp hơn hẳn.

Bài này đi qua những việc chính khi nuôi một đàn piranha trong bể lớn khoảng 450 lít: dựng bố cục hợp với tính cá, cho ăn gì, bảo dưỡng ra sao, xử lý rêu hại và tính chuyện thả cá đi kèm khi đàn đã lớn.

Nên mua piranha cỡ nào

Nếu muốn có bể đẹp ngay thì nên mua cá cỡ 10–13 cm. Cá cỡ 2 cm thả vào bể 450 lít trông chẳng khác gì đàn tetra, ít người thấy hào hứng. Tuy vậy nuôi từ nhỏ cũng có cái hay riêng. Bạn được nhìn cá đổi màu, đổi tính, thay cách giành mồi và cách cư xử với nhau qua từng giai đoạn. Đàn cá trong bể này đã lớn gấp bốn lần, từ cỡ móng tay lên khoảng 10 cm.

Piranha có thể dài tới khoảng 30 cm, nên phải tính bể lớn ngay từ đầu.

Bố cục bể thế nào cho piranha

Bố cục ở đây rất đơn giản nhưng hiệu quả:

• Đá lá phong (maple leaf rock) và đá nham thạch xếp đống ở hai góc.
• Lũa Malaysia cắm chĩa ra từ đống đá, hai bên hướng vào giữa như hai bàn tay chụm lại.
• Ráy (Anubias) buộc lên đá nham thạch và đặt trên đỉnh đống đá.
• Khoảng giữa bể để trống cho cá bơi.

Cách xếp này để cá làm điểm nhấn chính. Piranha ở giữa bể phần lớn thời gian. Khi có động, chẳng hạn người đứng trước bể vẫy tay, chúng chui ngay xuống dưới đá. Chỗ trốn như vậy là cần thiết với cá nhát. Có chỗ an toàn thì cá đỡ hoảng và dần dạn hơn.

Cho piranha ăn gì

Có hai loại thức ăn chính:

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:01 Miếng cá nhỏ nằm trên nền cát trong bể piranha.

• Tim bò xay đông lạnh: bẻ một miếng, rã đông tới khi mềm dẻo như thạch rồi thả vào bể. Cá đánh hơi và lao tới gần như ngay lập tức.
• Cá nguyên con: loại cá nhỏ mua ngoài chợ (ở đây dùng cá ốt, smelt), cắt khúc vừa miệng. Cá nguyên con gần với thức ăn tự nhiên của piranha hơn.

Một mẹo nhỏ là thả miếng cá vào chỗ dòng nước chảy mạnh. Nước cuốn miếng mồi đi khắp bể như mồi sống. Cá có thể không ăn ngay, nhất là khi đèn đang sáng. Cứ để vài phút cho mùi tan ra. Thường chỉ cần một con dám xông lên là cả đàn ào theo. Một khúc cá có khi chỉ vài giây là hết.

Cũng nên tập cho cá một thói quen: luôn thả mồi ở một chỗ cố định. Tay thò vào chỗ đó nghĩa là có ăn. Tay thò vào chỗ khác là đang làm việc trong bể. Cách này giúp hạn chế chuyện cá đớp nhầm tay.

Bảo dưỡng bể piranha

Bể này được set để ít phải chăm:

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:56 Toàn cảnh bể piranha với lũa, cây thủy sinh và nền cát mịn.
• Xem video từ ▶ 6:26 Cận cảnh nền cát mịn và lũa, ít phân cá đọng lại.

1. Mỗi lần thay nước thì lấy bông lọc ra xả sạch rồi lắp lại.
2. Không cần hút đáy thường xuyên. Bể dùng cát rất mịn và có dòng chảy tốt, nên phân cá và thức ăn thừa ít đọng lại. Phía sau đống đá có thể vẫn tích bẩn, nhưng không đáng lo.
3. Sau khi cho ăn, rọi đèn pin khắp bể tìm miếng mồi to còn sót. Thấy thì nhấc đá ra gắp bỏ. Thức ăn thừa quá nhiều sẽ làm bẩn nước.

Lũa thật sẽ mục dần theo thời gian và cũng góp phần làm bẩn nước. Lũa ngâm bốn năm rồi vẫn còn nhả tannin, nước ngả màu đỏ nâu. Nhiều người không thích điều này, nhưng ở bể piranha thì màu nước đỏ lại thêm vẻ bí ẩn, trông như nước nhuốm máu.

Đèn và rêu hại

Đèn ở đây chỉ là bóng LED dân dụng. Bể dùng hai bóng 11 W chiếu vào chỗ trồng ráy và hai bóng 7 W ở giữa cho tối bớt. Ráy vẫn lên rất tốt với mức đèn này. Còn piranha thích chỗ tối, nên đèn dịu lại hợp với chúng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:17 Toàn cảnh bể thiếu sáng, ráy hai bên và lũa ở giữa.
• Xem video từ ▶ 4:37 Các bụi ráy xanh tốt dưới đèn LED dịu trong bể piranha.

Bể có lấm tấm rêu tóc (hair algae) và một chỗ rêu râu đen (black beard algae, BBA). Chừng nào rêu chưa lan khắp bể thì chưa cần lo. Thủ phạm nhiều khả năng là dinh dưỡng trong nước tăng vọt sau khi đổi sang cho ăn tim bò. Cách xử lý đơn giản là lần thay nước tới dùng ống hút hút bỏ càng nhiều rêu càng tốt, rồi theo dõi xem nó có mọc lại không.

Nuôi bao nhiêu con và có thả chung cá nhỏ được không

Bể đang có khoảng 20 con. Khi cá lên tới 15–20 cm, nên lọc lại chỉ giữ 8 hoặc 12 con đẹp nhất, vì cá có thể dài tới 30 cm.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:05 Đàn piranha tranh nhau xé mồi trên mặt nước trong cảnh cho ăn.
• Xem video từ ▶ 8:50 Cả đàn piranha bơi trong bể trồng cây, nền cát vàng, ánh sáng dịu.

Lúc đàn đã lớn mới thả thêm cá đi kèm (dither fish), tức là đàn cá nhỏ bơi lộ ra ngoài để cá chính thấy an toàn và đỡ nhát. Khi piranha còn nhỏ, chúng chắc chắn sẽ săn tetra vì con mồi đáng công đuổi. Khi đã lớn, chúng thường không coi cá nhỏ như neon là mồi đáng đuổi nữa. Chuyện nuôi piranha chung đàn tetra là cách khá phổ biến, nhưng rủi ro vẫn có.

Piranha có chán không

Nói thật thì piranha nhỏ khá chán. Chúng không sặc sỡ, không hung dữ như người ta tưởng và cũng ít bơi. Chúng hoạt động nhiều nhất khi tắt đèn. Có 20 con trong bể mà nhiều lúc chỉ thấy chừng chục con, số còn lại trốn dưới đá. Đây là loài cần kiên nhẫn. Bể cần thêm thời gian để ổn định, cá cần thêm thời gian để lớn. Một năm sau bể sẽ khác hẳn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:46 Vài con piranha lấp ló giữa đám lũa trong bể tối.
• Xem video từ ▶ 6:01 Toàn cảnh bể tối với lũa và cây, cá trốn gần hết.

Bắt đầu từ đâu

• Chuẩn bị bể đủ lớn cho cá dài tới 30 cm. Bể khoảng 450 lít là mức khởi điểm hợp lý cho một đàn.
• Xếp đá thành hang ở các góc để cá có chỗ trốn, chừa khoảng giữa trống cho cá bơi.
• Cho ăn ở một chỗ cố định, rồi rọi đèn kiểm tra và gắp thức ăn thừa sau mỗi bữa.
• Đợi đàn lớn tới 15–20 cm rồi mới giảm số lượng và tính chuyện thả cá đi kèm.