Tuốt trứng cichlid ngậm trứng và ấp bằng ống lật trứng tự chế

Cichlid Malawi ngậm trứng đẻ theo kiểu khá lạ. Cá đực đào một hõm trên nền, rồi uốn mình và khoe màu để dụ cá cái lại gần. Cá cái đẻ trứng rồi ngậm hết vào miệng. Cá đực xả tinh và trứng thụ tinh ngay trong miệng cá cái. Sau đó cá mẹ ngậm trứng tới ba tuần và không ăn gì trong suốt thời gian này.

Khó nhất là lúc cá mẹ nhả con. Cá con vừa miếng với mọi con cá khác trong bể, nên nhiều khả năng bị ăn gần hết. Muốn giữ được nhiều cá con và cho cá mẹ khỏi kiệt sức, bạn có thể bắt cá mẹ, lấy trứng ra (gọi là tuốt trứng, stripping) rồi ấp bằng ống lật trứng (egg tumbler). Bài này hướng dẫn tự làm ống lật trứng, cách lấy trứng khỏi miệng cá mẹ, chọn con nào để ấp và nuôi cá bột sau khi chúng bơi được.

Nhận biết cá cái đang ngậm trứng

Cá cái đang ngậm trứng có cổ họng phình to. Đặt cạnh những con cái khác trong bể thì nhìn là thấy ngay. Khi thấy cá đực đã đào hõm trên nền và múa trước cá cái, bạn nên để ý cổ họng các con cái trong những ngày sau đó.

Lấy trứng ra giúp cá mẹ khỏi phải nhịn ăn thêm. Cá con thì không phải ra đời giữa một bể đầy cá lớn đang chờ ăn.

Tự làm ống lật trứng

Ống lật trứng cần lòng trong trơn nhẵn để trứng lăn không bị kẹt. Ống nhựa bọc bóng đèn huỳnh quang bán ở cửa hàng điện, vật liệu xây dựng là lựa chọn rẻ và dễ kiếm.

1. Tháo hai nắp đầu ống ra và cất lại, lát nữa còn dùng.
2. Cắt ống dài khoảng 75% chiều cao bể.
3. Cắt một tấm lưới vớt cá cũ thành hai miếng để chặn hai đầu ống. Lưới giữ cá lớn không chui vào và cá con không lọt ra ngoài.
4. Khoét bỏ hết phần nhựa thừa trên hai nắp để nước chảy qua ống thông suốt.
5. Lót lưới vào hai đầu rồi đậy nắp lại.
6. Khoan lỗ ở thành ống và gắn giác hút (có thể lấy từ đường ra của lọc thùng cũ) để dán ống vào kính bể.

Chiều cao 75% chừa đủ chỗ cho dòng nước chạy khi bật sủi. Ống cao cũng hợp với máy sủi yếu. Đầu dây sủi đặt càng cao trong ống thì lực hút ở đáy ống càng nhẹ. Ống dài cho bạn nhiều khoảng để chỉnh độ sâu của dây sủi cho vừa.

Bắt cá mẹ và lấy trứng ra

1. Chuẩn bị một hộp nhựa trong, đổ nước lấy từ bể vào.
2. Thay nước bể chính và dỡ bớt đồ trang trí cho dễ bắt cá.
3. Bắt từng con cái đang ngậm trứng, thả vào hộp.
4. Một số con bị căng thẳng sẽ tự nhả trứng ra ngay.
5. Con nào không nhả thì dùng một cây tăm nhựa mềm, không quá nhọn, đủ mảnh để lách vào miệng cá và nạy miệng mở ra. Khi miệng đã mở, cá thường tự nhả hết số trứng và cá con còn lại.

Cách này phải cạy miệng cá mẹ bằng tay. Bạn nên làm nhẹ tay, đừng chọc mạnh vào trong.

Con nào cho vào ống ấp

Trứng và cá con trong cùng một miệng không đều tuổi. Bạn sẽ gặp đủ các giai đoạn:

• Còn là trứng.
• Cá con rất nhỏ, chưa thành hình rõ.
• Cá con còn nguyên túi noãn hoàng và chưa bơi được.
• Cá con còn túi noãn hoàng nhưng đã bơi được.
• Cá con đã hoàn chỉnh.

Chỉ trứng và những con chưa tự bơi được mới cần vào ống ấp. Ống lật trứng làm thay việc của miệng cá mẹ cho đúng nhóm này. Những con đã bơi được, kể cả còn chút noãn hoàng, thì thả thẳng ra bể nuôi cá con.

Chuyển trứng vào ống ấp

Dùng thìa múc trứng ít hiệu quả. Hút bằng ống hút bằng miệng thì dễ hút nhầm trứng vào miệng mình. Dụng cụ tiện nhất là ống bóp hút (turkey baster) hoặc xi lanh. Không có hai thứ này thì lấy một đoạn dây sủi làm xi phông, cho trứng chảy vào một hộp nhỏ. Cách xi phông làm nhanh và an toàn vì trứng lúc nào cũng nằm trong nước.

Chỉnh sủi cho trứng lăn đều

Thả dây sủi vào ống ấp rồi đẩy xuống từ từ. Dừng lại khi trứng dưới đáy chỉ lăn qua lăn lại trên lưới mà không bị nhấc lên. Trứng phải luôn chuyển động như khi còn trong miệng mẹ. Nằm yên một chỗ thì trứng dễ bị nấm mốc ăn và chết.

Thời gian ấp có thể kéo dài tới hai, ba tuần. Khi cá con bơi tự do được thì vớt ra khỏi ống.

Cho cá bột ăn

Cá con còn noãn hoàng thì chưa cần cho ăn. Khi túi noãn hoàng tiêu hết, bạn bắt đầu cho ăn artemia sống, artemia con đông lạnh hoặc cám viên nghiền nhỏ. Thức ăn không cần cầu kỳ.

Tính trước chỗ nuôi và đầu ra cho cá con

Cho cá đẻ thì bạn phải có thêm bể cá bột và bể nuôi lớn, ngoài bể chính vốn đã có cá đực hung hăng đánh nhau. Cá con lớn lên thì cần chỗ đi. Bán lẻ khá mệt vì phải hẹn từng người, có người trễ, có người không đến. Bán nhiều còn dễ làm bão hòa thị trường quanh mình.

• Câu lạc bộ cá cảnh địa phương: nhiều nơi có đấu giá hoặc trao đổi cá bột. Bạn cũng có thể tặng cá cho câu lạc bộ để gây quỹ.
• Cửa hàng cá quen: báo trước là bạn sẽ cho cá đẻ, rồi hỏi xem họ có mua hoặc đổi điểm mua hàng khi bạn mang cá khỏe tới không. Cửa hàng tiếp cận nhiều người chơi hơn bạn rất nhiều, nên đây thường là hướng tốt nhất.

Bắt đầu từ đâu

1. Làm sẵn một ống lật trứng và thử chỉnh sủi trong bể trước khi có trứng.
2. Chuẩn bị một bể hoặc hộp riêng để nuôi cá con đã bơi được.
3. Theo dõi cổ họng các con cá cái mỗi khi thấy cá đực đào hõm trên nền.
4. Hỏi trước câu lạc bộ hoặc cửa hàng cá quen xem họ có nhận cá con không.