Oxy trong bể thủy sinh đến từ đâu, có cần máy sủi không

Cá cần oxy hòa tan trong nước để thở. Câu hỏi hay gặp nhất của người mới set bể là có cần lắp máy sủi không, và nếu lắp thì bật lúc nào. Muốn trả lời được thì trước hết phải biết oxy trong bể đến từ đâu.

Bài này giải thích nguồn oxy chính và phụ trong một bể thủy sinh, cách bọt khí làm tăng oxy, rồi đưa ra bốn cách dùng máy sủi để bạn chọn theo bể của mình.

Oxy trong bể chủ yếu đến từ đâu

Nguồn oxy chính là cây thủy sinh. Khi có đủ ánh sáng, cây quang hợp và nhả oxy vào nước. Để cây làm tốt việc này, bạn cần hai điều kiện:

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:00 Bể thủy sinh có cây xanh dưới đèn sáng, cá đỏ bơi lội.

• Đèn đủ mạnh và bật khoảng 6–8 tiếng mỗi ngày.
• Mặt nước để hở, thông thoáng, không bị che kín hay phủ đầy váng.

Mặt nước thoáng thì không khí bên trên cũng hòa vào nước được. Vì vậy một bể có cây khỏe và mặt nước sạch đã có sẵn nguồn oxy khá ổn cho cá.

Lọc treo, máy sủi và lọc bio giúp gì

Đây là các nguồn hỗ trợ. Dòng chảy nhẹ của lọc treo làm mặt nước chuyển động. Máy sủi và lọc bio (loại lọc chạy bằng khí, đẩy bọt lên qua bông vi sinh) tạo ra dòng bọt khí đi từ dưới lên.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:26 Bể thủy sinh nhiều cây và cá nhỏ, mặt nước chuyển động nhẹ.

Nguồn phụ này có ích nhất trong hai trường hợp. Thứ nhất là lúc bể mới set, cây chưa lên nhiều. Thứ hai là khi bể đang thiếu oxy, dấu hiệu dễ thấy là cá ngoi lên mặt nước đớp khí liên tục.

Bọt khí làm tăng oxy như thế nào

Nhiều người nghĩ những bong bóng nổi lên chính là oxy được bơm vào nước. Thực ra không phải vậy. Bọt khí chỉ là phương tiện.

Khi bọt khí trồi lên và vỡ trên mặt nước, nó làm mặt nước xáo trộn liên tục. Diện tích nước tiếp xúc với không khí tăng lên, nên oxy trong không khí hòa vào nước nhanh hơn. Phần oxy này sau đó khuếch tán xuống dưới đáy bể cho cá thở. Nói ngắn gọn, máy sủi tăng oxy bằng cách khuấy mặt nước, chứ bản thân bong bóng không phải là oxy.

Ban đêm bể có thiếu oxy không

Ban ngày cây nhả oxy. Khi tắt đèn, cây ngừng quang hợp và quay sang hô hấp, tức là cũng lấy oxy giống cá. Vì thế lượng oxy trong bể vào ban đêm sẽ giảm. Đây là lý do nhiều người quan tâm chuyện bật sủi theo giờ.

Bật máy sủi lúc nào: bốn cách nhiều người chọn

Bốn cách dưới đây là kinh nghiệm cá nhân, không phải quy tắc bắt buộc. Mỗi cách có lý do riêng.

1. Bật suốt ngày đêm. Đây là cách đỡ tốn công nhất, hợp với người lười chỉnh. Tiếng sủi thì lúc nào cũng có, nhưng phần lớn mọi người để lâu sẽ không còn để ý đến nó nữa. Đổi lại, bể được cấp thêm oxy liên tục.
2. Chỉ bật vào ban đêm. Xét về nguyên lý thì cách này hợp lý, vì ban đêm cây không tạo oxy mà còn lấy oxy. Nhược điểm là nếu ban ngày không bật, đến tối đi ngủ bạn mới nghe tiếng sủi và sẽ thấy ồn. Tiếng sủi ban đêm có làm cá giật mình hay không thì chưa chắc chắn.
3. Bật cùng giờ với đèn. Máy sủi phụ thêm cho cây trong lúc cây quang hợp. Đến lúc tắt đèn thì lượng oxy hòa tan trong nước đã tích lại khá nhiều. Đây cũng là một cách hợp lý.
4. Không dùng máy sủi. Bạn dựa luôn vào hệ sinh thái trong bể: nuôi lượng cá vừa phải, cây phủ khoảng 50% bể và đèn vừa đủ. Khi đó oxy trong bể có thể đã đủ cho cá, và bể đỡ được một mớ dây nhợ.

Quan sát cá là quan trọng nhất

Dù chọn cách nào, có lắp sủi, lọc treo hay không, bạn vẫn phải theo dõi chính bể của mình để điều chỉnh. Mỗi bể có lượng cá, lượng cây và cường độ đèn khác nhau, nên không có công thức chung. Những điều cần để ý:

• Cá có ngoi lên mặt nước đớp khí không.
• Cá có hay tụ ở tầng mặt hơn bình thường không.
• Có cá chết mà không thấy dấu hiệu bệnh rõ ràng không.

Nếu gặp các dấu hiệu trên, bể của bạn nhiều khả năng đang thiếu oxy và cần thêm sủi hoặc tăng dòng chảy trên mặt nước. Còn nếu cá bơi đều ở các tầng nước và khỏe mạnh thì cách bạn đang làm là ổn.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra lại đèn và mặt nước. Đèn nên bật khoảng 6–8 tiếng mỗi ngày, mặt nước để thoáng, không che kín.
2. Dành vài ngày để ý xem cá có đớp khí hay tụ ở mặt nước không.
3. Chọn một trong bốn cách bật sủi phù hợp với bể và thói quen sinh hoạt của bạn, ví dụ bể đặt trong phòng ngủ thì cân nhắc tiếng ồn.
4. Nếu thấy cá có dấu hiệu ngộp, bật sủi hoặc tăng dòng chảy mặt nước rồi tiếp tục theo dõi.