Phân nền (aqua soil) cho bể thủy sinh: ưu nhược điểm và cách dùng

Người mới set bể thủy sinh thường phân vân không biết chọn nền gì. Có nhiều loại nền dùng được cho bể cây, nhưng phân nền (aqua soil) là lựa chọn dễ dùng nhất với người mới. Nó gần như lo trọn phần nền cho bạn, từ dinh dưỡng cho cây đến chỗ ở cho vi sinh.

Bài này giải thích phân nền là gì, nó có lợi gì, có những điểm bất tiện nào cần biết trước, có cần trộn thêm gì không, và dùng được bao lâu.

Phân nền là gì

Phân nền là loại nền sản xuất riêng cho người chơi cá, nhất là bể trồng cây. Nhà sản xuất lấy đất tự nhiên, ép thành những hạt nhỏ, trộn thêm dinh dưỡng rồi nung hoặc sấy. Nhờ khâu nung sấy mà hạt giữ được hình dạng khi ngâm trong nước.

Phân nền có lợi gì cho bể cây

• Dùng ngay, không cần rửa. Mở bao, đổ vào bể là xong. Bạn không phải trộn hay lót thêm lớp nào khác.
• Hạ pH. Phân nền làm nước hơi chua, và phần lớn cây thủy sinh thích nước như vậy.
• Có sẵn dinh dưỡng. Trong hạt nền đã có chất dinh dưỡng. Ngoài ra nó còn hút được dinh dưỡng từ nước, giữ lại trong nền rồi nhả dần cho rễ cây.
• Không khắt khe. Lỡ quên châm phân nước vài ngày cũng không sao, vì cây vẫn lấy được dinh dưỡng từ nền.
• Là chỗ ở tốt cho vi sinh có lợi. Vi sinh bám và phát triển trong lớp nền, nhờ vậy bể ổn định hơn.

Những điểm bất tiện cần biết trước

Phân nền không hoàn hảo. Có mấy điều bạn nên tính trước khi mua:

• Nhả amoni lúc mới dùng. Phân nền mới sẽ nhả nhiều amoni vào nước. Trong hai đến ba tuần đầu, bạn cần thay nước thường xuyên. Phần lớn bao phân nền đều ghi điều này, nên đọc kỹ hướng dẫn trên bao.
• Hàng rẻ dễ bở. Với phân nền giá rẻ, hạt không chắc bằng hàng tốt, theo thời gian có thể rã ra.
• Dinh dưỡng và khả năng giữ pH giảm dần. Sau một đến hai năm, nền không còn bao nhiêu dinh dưỡng nữa, khả năng hạ pH cũng yếu đi.
• Giá cao hơn. So với sỏi hay các loại nền khác, phân nền đắt hơn một chút.

Có cần trộn thêm gì vào phân nền không

Không cần, nhất là khi bạn mới chơi. Phân nền đã là sản phẩm trọn gói. Trên thị trường có nhiều loại chế phẩm để rắc thêm vào nền, thường ở dạng bột, như bột vi sinh hay bột bổ sung dinh dưỡng. Những thứ này không thật sự cần thiết.

Một số người lót đá nham thạch (lava rock) đập nhỏ dưới lớp phân nền. Lý do thứ nhất là để nâng độ cao cho bố cục. Lý do thứ hai là đá nham thạch có nhiều lỗ rỗng chứa khí, vi sinh có lợi bám ở đó rất tốt. Đây là lựa chọn thêm, không bắt buộc.

Phân nền dùng được bao lâu

Tùy hãng và chất lượng, phân nền dùng được tối đa một đến hai năm. Qua mốc hai năm, phần lớn dinh dưỡng có sẵn và khả năng giữ pH đã hết.

Nhiều người thay phân nền mới mỗi lần làm bố cục mới. Nếu muốn tiết kiệm, bạn có thể tái sử dụng nền cũ. Nền cũ dù đã cạn dinh dưỡng vẫn là chỗ tốt cho cây bám rễ. Bạn chỉ cần bổ sung dinh dưỡng, ví dụ cắm viên phân nhét gốc (root tabs) xuống nền gần gốc cây. Kể cả phân nền để ngoài trời trong xô hơn một năm vẫn dùng lại được theo cách này. Vứt đi một thứ còn dùng tốt thì phí.

Bắt đầu từ đâu

1. Chọn một loại phân nền chất lượng tốt thay vì hàng quá rẻ, để hạt không bị rã sớm.
2. Đổ thẳng phân nền vào bể, không cần rửa, không cần trộn thêm bột vi sinh hay bột dinh dưỡng.
3. Đọc hướng dẫn trên bao và lên lịch thay nước thường xuyên trong hai đến ba tuần đầu để bớt amoni do nền mới nhả ra.
4. Đến lúc nền đã dùng một đến hai năm, hoặc khi làm lại bố cục, cân nhắc giữ lại nền cũ và bổ sung viên phân nhét gốc thay vì mua mới.