Set bể thảm cỏ dwarf hairgrass có CO2 và xử lý rêu hại tháng đầu

Trải thảm cỏ dwarf hairgrass (Eleocharis) trong bể lớn không khó, nhưng mất thời gian. Đây là một bể khoảng 450 lít, mới set được bốn tuần. Cỏ đang bò rễ ra khắp nền nhưng nhìn còn lơ thơ, đúng giai đoạn xấu nhất của bể mới. Thường phải mất khoảng ba tháng thì thảm mới dày. Sau đó mới thả một hai trăm con tetra, hoặc tép, hoặc cả hai.

Bài này đi qua cách lắp một hệ CO2 đơn giản từ đồ cũ, cách hẹn giờ và đo CO2, cách đẩy CO2 đi khắp bể lớn. Phần sau kể một lần rêu hại bùng lên ngay sau khi dọn bể, và vì sao chuyện đó xảy ra.

Cây mới về bị héo trắng có sao không

Cây trong bể này nằm ngoài nước khá lâu. Chúng được cất trong tủ lạnh vài ngày, có mùi chua, và trồng xuống thì chuyển trắng gần hết. Dù vậy, vài tuần sau cỏ vẫn đâm chồi và ra rễ mới. Cây về trong tình trạng xấu chưa chắc đã chết. Cứ trồng xuống, giữ CO2 và đèn ổn định rồi chờ chồi mới lên.

Bể chưa có cá thì lọc chạy thế nào

Lọc thùng lúc này chỉ có bông lọc. Bể chưa có cá nên không cần chạy chu trình vi sinh vội. Đến lúc thả cá thì lấy vật liệu lọc đã chạy lâu năm từ bể khác bỏ sang. Vi sinh có sẵn trên đó sẽ xử lý chất thải ngay, không phải chờ nước tự lên vi sinh.

Lắp CO2 cần những gì

Với người hay trồng cây chết, CO2 gần như là cách chắc ăn nhất để cây lên. Đèn tốt thì càng hay, nhưng có CO2 rồi thì không cần đèn quá khủng. Một bộ CO2 cơ bản gồm:

• Bình CO2 và van điều áp có van điện từ (solenoid). Có điện thì van mở, mất điện thì van đóng. Nhờ vậy CO2 bật tắt được theo hẹn giờ.
• Bộ đếm bọt. Món này không thật sự cần, trừ khi bạn muốn chỉnh theo số bọt mỗi giây.
• Van một chiều. Khi CO2 tắt, van chặn nước chảy ngược vào bộ đếm bọt và van điều áp. Thiếu nó thì nước có thể bị hút ngược ra ngoài, thậm chí cạn bể.
• Sủi CO2 có mặt gốm để bọt ra thật mịn.

Bộ van điều áp ở đây đã cũ và rỉ sét, tưởng hỏng nhưng vẫn chạy tốt. Đồ cũ còn dùng được thì cứ tận dụng.

Hẹn giờ và chỉnh lượng CO2

Đèn và CO2 cắm chung một ổ hẹn giờ, cùng bật và cùng tắt. Thời gian chiếu sáng khoảng 6–8 tiếng mỗi ngày. Lượng CO2 đang chạy khoảng ba bọt mỗi giây cho bể 450 lít.

Nhiều người chỉnh theo công thức kiểu một bọt mỗi giây cho mỗi 40 lít nước. Cách dễ hơn là dùng drop checker, tức một ống nhỏ đựng dung dịch thử, úp ngược trong bể. Dung dịch đổi màu theo nồng độ CO2:

Cách này khá thô nhưng dùng tốt. Dành một hai ngày chỉnh cho chuẩn rồi để bể tự chạy. Drop checker cần màu dung dịch còn rõ thì mới đọc đúng, bị ngập nước hay quá cũ thì nên thay.

Bể lớn cần dòng chảy để CO2 tới được cây

Ở bể lớn, đầu ra của lọc thường không đủ để nước lưu thông khắp bể. Cây thủy sinh cần dòng chảy, và thêm một máy tạo sóng hoặc máy bơm thả chìm (powerhead) thường làm cây lên rõ hơn. Cách rẻ là đặt sủi CO2 ngay dưới máy tạo sóng. Bọt mịn bị thổi đi khắp bể thay vì bay thẳng lên mặt nước. Muốn hòa tan CO2 hiệu quả hơn thì dùng sủi gắn trên đường ống lọc (inline diffuser) hoặc bình hòa tan CO2 (reactor).

Vì sao dọn rêu xong nước lại xanh

Sau khi chỉnh xong, bể bị bỏ mặc một thời gian. Lúc quay lại thì lũa phủ kín rêu hại. Lũa đầy rêu nhìn khá tự nhiên, nhưng rêu ăn tranh dinh dưỡng của cỏ. Vì vậy rêu được chải bớt bằng bàn chải đánh răng, chỉ để lại một ít trong khe lũa cho tự nhiên.

Sau đó bể được thay nhiều nước. Hôm sau cả bể thành nồi canh xanh, tức nước xanh (green water). Thủ phạm là đống rêu vừa chải ra. Rất nhiều rêu rơi xuống, mắc kẹt trong thảm cỏ và chết dần. Rêu chết nhả lại dinh dưỡng vào nước, rêu lơ lửng ăn được nguồn đó nên bùng lên trong một đêm.

Lần này dùng một chai thuốc làm trong nước, diệt rêu, rồi tắt đèn. Sáng hôm sau nước trong lại. Thuốc kiểu này thường chỉ chữa phần ngọn. Nó có tác dụng ở đây vì nguyên nhân là một đợt dinh dưỡng dồn vào trong thời gian ngắn, chứ bể không mất cân bằng lâu dài. Nếu rêu hại cứ quay lại thì nguyên nhân thường là đèn quá mạnh hoặc quá lâu, dư dinh dưỡng, hoặc thay nước quá ít. Những chỗ đó phải sửa thì mới hết hẳn.

Bài học rút ra là dọn rêu kỹ thì phải hút sạch phần rêu rơi xuống nền, đừng để nó thối trong thảm cỏ.

Thảm cỏ mọc không đều

Cỏ ở giữa bể dày nhanh, còn mép ngoài bị lũa che sáng nên lên chậm hơn. Rễ vẫn bò khắp nơi nên nhiều khả năng một thời gian nữa các chỗ đó sẽ kín. Khi cỏ đủ dày, cắt tỉa thì nó mọc thẳng và dày như một bãi cỏ trước nhà.

Trong video

• Xem video từ ▶ 9:14 Thảm cỏ xanh trong bể, giữa dày hơn còn mép ngoài thưa hơn.
• Xem video từ ▶ 9:43 Cận cảnh thảm cỏ dày, mọc thẳng như bãi cỏ giữa các thân lũa.

Bể này không châm thêm phân. Việc hằng ngày chỉ là xem CO2 có đều không và ổ hẹn giờ còn chạy đúng không. Cá và tép sẽ chờ thảm phủ kín, khoảng hai tháng nữa. Thả sớm thì lỡ bể có thêm vấn đề sẽ khó xử lý hơn.

Bắt đầu từ đâu

1. Lắp van điều áp có van điện từ và van một chiều, cắm CO2 chung ổ hẹn giờ với đèn, chạy 6–8 tiếng mỗi ngày.
2. Đặt drop checker và chỉnh bọt cho tới khi dung dịch ra màu xanh lục.
3. Bể lớn thì đặt sủi CO2 dưới máy tạo sóng để CO2 đi khắp bể.
4. Khi cạo rêu, hút sạch phần rêu rơi xuống nền và đợi thảm cỏ kín rồi mới thả cá.