Tự đóng chân bể cá bằng gỗ 2x4 và ván ép: chắc, rẻ, dễ làm

Một chiếc chân bể tự đóng bằng gỗ thanh và ván ép không khó như nhiều người nghĩ. Phần khung chịu lực chỉ gồm vài thanh gỗ và một hộp ốc vít. Làm đúng cách thì nó gánh được sức nặng lớn hơn nhiều so với một bể cá gia đình.

Bài này đi qua từng bước: đóng khung, chọn chiều cao, thêm cột chịu lực, đỡ đáy bể, ốp ván, làm cửa và hoàn thiện bề mặt. Cuối bài có bảng chi phí từng hạng mục. Nếu chỉ cần chỗ đặt bể thì bạn có thể dừng ngay sau bước làm khung.

Khung chân bể gồm những phần nào

Bộ khung cơ bản có ba phần:

• Khung trên: hình chữ nhật, là chỗ bể nằm lên.
• Khung dưới: hình chữ nhật giống khung trên, nằm sát sàn.
• Các thanh đứng: nối hai khung lại, quyết định chiều cao và chịu tải.

Vật liệu chính là gỗ thanh 2x4. Đây là loại gỗ xẻ tiêu chuẩn ở Mỹ, tiết diện thực tế khoảng 4 x 9 cm. Ở Việt Nam bạn có thể dùng gỗ thanh có tiết diện tương đương. Phần ốp ngoài dùng ván ép dày khoảng 1,9 cm, loại bạch dương (birch).

Đóng khung trên và khung dưới

Hai khung nên có kích thước đúng bằng đáy bể nếu bạn muốn bể nằm bằng mép với chân. Nhìn như vậy gọn và liền khối hơn hẳn.

1. Đo chính xác chiều dài và chiều rộng đáy bể.
2. Cắt gỗ 2x4 theo số đo đó cho cả khung trên lẫn khung dưới.
3. Bắt vít các thanh thành hai hình chữ nhật giống hệt nhau. Kiểm tra góc vuông trước khi siết chặt.

Nếu định ốp ván bên ngoài thì nhớ tính thêm độ dày ván vào kích thước tổng, để mép ván cũng khớp với thành bể.

Chọn chiều cao chân bể

Sau khi có hai khung, bạn gắn vài thanh dẫn ở các góc để cố định chiều cao. Chiếc chân trong bài cao khoảng 74 cm, đúng bằng chiều cao bàn làm việc trong phòng. Mức này thấp hơn nhiều so với chân của bể lớn 1.400 lít trong cùng phòng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:17 Chân bể gỗ đã dựng xong, thấp hơn chân bể lớn.

Không có con số chuẩn cho chiều cao. Bạn nên chọn theo chỗ đứng hay ngồi ngắm bể, và theo việc với tay xuống đáy bể khi chăm cây có thoải mái không.

Vì sao phải thêm cột chịu lực

Nếu chỉ có các thanh dẫn bắt vít vào cạnh khung, toàn bộ sức nặng của bể sẽ dồn lên ốc vít. Mỗi con vít chịu lực cắt khoảng 23 kg. Bắt nhiều vít, cộng thêm lớp ván ép bọc ngoài, thì thường cũng đủ. Dù vậy, thêm cột chịu lực vừa rẻ vừa dễ, nên không có lý do gì để bỏ qua.

Cột chịu lực là những đoạn gỗ 2x4 cắt vừa khít, kẹp giữa khung trên và khung dưới. Khi đó thớ gỗ đứng trực tiếp đỡ bể, ốc vít chỉ còn giữ cho cột không xê dịch.

Một thanh 2x4 đứng ở chiều dài này chịu được khoảng 360 kg. Ví dụ với 8 thanh, riêng phần cột đã gánh được khoảng 2.900 kg. Con số đó chưa tính lực của ốc vít và độ cứng mà ván ép bọc ngoài góp vào. Bể gia đình thông thường khó mà vượt ngưỡng này, nên chuyện chân gỗ tự đóng có chịu nổi bể không thì gần như không phải lo.

Đỡ đáy bể đáy phẳng và ốp ván

Bể đáy phẳng không có khung đỡ quanh đáy thì cần được đỡ đều trên toàn bộ mặt dưới, không chỉ ở bốn cạnh. Bạn có thể thêm các thanh 2x4 ngang dưới mặt chân. Một cách khác là đặt một tấm ván ép phẳng lên trên khung trên. Chiếc chân trong bài dùng tấm ván ép phủ mặt trên.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:54 Tấm ván ép phẳng phủ lên mặt trên khung chân bể.
• Xem video từ ▶ 4:59 Dùng máy cưa lọng cắt tấm ván ép đặt trên khung chân.

Sau đó bọc toàn bộ khung bằng cùng loại ván ép bạch dương 1,9 cm. Lớp ván này làm chân đẹp hơn và còn tăng độ cứng cho cả kết cấu.

Có nên làm cửa cho chân bể

Bản lề và tay nắm khá đắt so với phần còn lại. Riêng bộ bản lề và tay nắm cho một cánh cửa đã tốn khoảng 20 USD, ngang tiền làm cả bộ khung. Dù vậy, với bể thủy sinh phải cất nhiều thiết bị bên trong, có cửa thì việc lấy đồ và bảo trì tiện hơn rất nhiều.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:04 Tấm ván mặt trước đã khoét lỗ và cắt sẵn cánh cửa.
• Xem video từ ▶ 5:09 Khung gỗ có lỗ khoét để làm cửa cho chân bể.

Cách làm cửa đơn giản nhất:

1. Khoét một lỗ trên tấm ván mặt trước, hoặc mặt nào bạn muốn đặt cửa.
2. Cắt một tấm ván lớn hơn lỗ một chút để làm cánh cửa. Cách này tốn thêm ván.
3. Nếu cắt lỗ đủ khéo và gọn, bạn có thể dùng chính miếng ván vừa khoét ra làm cánh cửa.
4. Lắp bản lề và tay nắm.

Hoàn thiện: bo cạnh và sơn màu gỗ

Trước khi lắp cửa, các cạnh của chân bể được phay bo bằng đúng mũi phay đã dùng cho bể. Nhờ vậy góc bo của chân và bể giống hệt nhau, nhìn cân đối. Cánh cửa dùng một mũi phay vát hơi khác.

Bước cuối là phủ màu gỗ (stain). Muốn chân bể đồng bộ với đồ gỗ hoặc kệ có sẵn trong phòng thì nên dùng cùng loại gỗ và cùng loại màu. Một hộp màu nhỏ giá khoảng 10 USD. Khâu này mất khá lâu, khoảng bốn ngày, vì phải chờ từng lớp khô.

Nếu chỉ cần chân chắc mà không cần đẹp, bạn có thể dừng ở bộ khung gỗ trần và sơn đen cho đỡ thô.

Chi phí tham khảo

Giá ở Việt Nam sẽ khác tùy loại gỗ và nơi mua. Bảng này chỉ cho bạn thấy phần nào tốn tiền nhất. Khung thì rẻ, còn ván ép và phụ kiện cửa mới là phần đội giá.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo chính xác đáy bể và quyết định chiều cao chân theo chỗ bạn sẽ ngồi hoặc đứng ngắm bể.
2. Đóng khung trên, khung dưới, rồi thêm cột chịu lực kẹp giữa hai khung. Đừng để sức nặng chỉ nằm trên ốc vít.
3. Nếu bể đáy phẳng không có khung đỡ quanh đáy, đặt một tấm ván ép phẳng lên mặt chân trước khi đặt bể.
4. Sau đó mới tính chuyện ốp ván, làm cửa và phủ màu, tùy ngân sách và chỗ bạn cần cất thiết bị.