Tự đóng bể mica cube không viền, không giằng cho bể thủy sinh

Bể kính bán sẵn thường có kích thước cố định. Nếu muốn một bể cube vuông vức, không viền, cạnh bo tròn cho bể thủy sinh, bạn có thể tự đóng bằng mica (acrylic). Mica nhẹ hơn kính, cắt và gia công được bằng phần lớn dụng cụ làm gỗ, và khi dán đúng cách thì mối nối gần như trong suốt.

Bài này đi qua từng bước đóng một bể cube 50,8 × 50,8 × 45,7 cm, chứa khoảng 113 lít, từ mica đúc dày 1,9 cm. Cỡ này khá phổ biến với người mới chơi bể cây. Bạn sẽ biết cách cắt tấm, dán bằng phương pháp chèn kim, xén mép và đánh bóng cạnh bo tròn.

Vì sao bể này không cần viền hay giằng

Bể mica lớn thường phải có thanh giằng trên miệng để thành bể không phình ra khi đầy nước. Bể này bỏ được giằng vì hai lý do: mỗi cạnh chỉ dài khoảng 50 cm, và tấm mica dày tới 1,9 cm. Nhịp ngắn cộng với vật liệu dày thì thành bể đủ cứng để tự đứng. Nhờ vậy miệng bể để trống hoàn toàn, rất hợp kiểu bể thủy sinh không viền (rimless).

Chọn dáng cube cũng có cái giá của nó. Bể vuông sâu và hẹp so với bể chữ nhật nên khó bố cục hơn, nhất là khi muốn dựng một bố cục có chiều sâu và chiều ngang. Nếu chưa chắc mình định scape kiểu gì, nên tính kỹ hình dáng bể trước khi cắt.

Cắt tấm theo kích thước nào

Bể gồm năm tấm mica đúc dày 1,9 cm:

Hai tấm hông ngắn hơn mặt trước 3,8 cm, tức đúng hai lần độ dày mica. Hông nằm kẹp giữa mặt trước và mặt sau, nên tấm trước nhìn từ ngoài vào là một mảng liền, mối nối giấu ở phía trong.

Một mẹo đáng làm: cắt mỗi tấm dư 1–2 mm. Phần dư cho bạn chỗ để sai số, và sau khi dán xong chỉ cần xén lại là mép phẳng tăm tắp. Cắt xong, ráp thử các tấm và giữ tạm bằng kẹp để kiểm tra mọi thứ khớp nhau trước khi đụng tới keo.

Chuẩn bị mép và lớp giấy bảo vệ

1. Làm nhẵn mép các tấm sẽ dán với nhau. Mép càng phẳng thì mối dán càng trong.
2. Bóc lùi lớp giấy bảo vệ ở khu vực gần mối nối. Như vậy bạn nhìn rõ đường dán, giấy không bị kẹt vào mối, và keo không dính lên giấy gây bẩn.
3. Lỡ bóc quá tay thì dán băng keo giấy (painter's tape) che phần mica lộ ra. Lớp giấy bảo vệ vốn dính bằng loại keo tương tự băng keo giấy nên dùng thay rất ổn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:33 Lớp giấy bảo vệ được bóc lùi ở mép tấm mica.
• Xem video từ ▶ 4:03 Dán băng keo giấy xanh che phần mica lộ ra sát mép.

Dán mica bằng phương pháp chèn kim

Có ba bốn cách dán mica: mao dẫn (capillary), quét cọ, nhúng và chèn kim. Mica mỏng thường dán bằng mao dẫn hoặc quét cọ. Với mica dày hơn khoảng 1,3 cm, nên chuyển sang cách chèn kim, vì keo cần có khe để chảy hết bề mặt mối nối.

Keo dùng ở đây là loại keo dán mica lỏng như nước, ví dụ Weld-On 4. Loại keo này làm mềm bề mặt mica rồi bay hơi. Hai mặt mica cùng mềm ép vào nhau, khi cứng lại thì thành một khối liền.

1. Đặt tấm mặt trước nằm ngang, dựng tấm hông lên trên. Dùng khung gỗ ép tự làm để giữ tấm hông đứng thẳng và vuông góc.
2. Đặt sẵn kẹp nhưng chưa siết.
3. Chèn những chiếc kim thật mảnh vào khe, cách nhau khoảng 30 cm. Nên chọn loại kim có đầu để dễ cầm khi rút ra.
4. Cho keo vào bình bơm có đầu kim. Bơm từ từ vào khe giữa hai tấm. Trước khi bơm, đẩy hết không khí trong bình ra để khỏi bơm bọt khí vào mối.
5. Chờ khoảng 60 giây, có thể tới 90 giây, để keo làm mềm mica.
6. Rút kim ra và siết kẹp. Lực ép đẩy phần mica mềm sát vào nhau và ép bọt khí ra ngoài, nên dù lỡ có bọt khí cũng không cần lo.

Với bể nhỏ cỡ này, chờ khoảng một tiếng là mối dán gần khô và có thể làm mối tiếp theo. Lúc đó keo chưa đạt độ bền tối đa, nhưng bể nhẹ nên xoay trở không gây lực lớn lên mối nối.

Thứ tự ráp năm tấm

1. Dán tấm hông thứ nhất lên mặt trước.
2. Làm y hệt với tấm hông thứ hai. Lúc này bạn có một khối hình chữ U.
3. Lật khối chữ U lại, đặt tấm mặt sau bên dưới và dán tiếp theo cách cũ.
4. Khi bốn thành đã vuông và thẳng, dán chúng lên tấm đáy. Kê tấm đáy lên vài miếng gỗ cho cao lên để luồn được kẹp xuống dưới. Sau đó lặp lại: chèn kim, bơm keo, chờ 60 giây, rút kim, siết kẹp.

Bể cube thì mặt nào cũng rộng 50,8 cm nên bắt đầu từ tấm nào cũng được. Điều quan trọng nhất là bốn thành phải vuông góc ngay từ đầu, khâu dán đáy sau đó mới dễ.

Xén mép, bo cạnh và đánh bóng

Mica gia công được bằng phần lớn dụng cụ làm gỗ như máy chà, máy phay, cưa bàn, miễn là lắp đúng loại lưỡi. Sau khi dán, mép bể sẽ còn phần dư 1–2 mm cùng một ít mica mềm bị ép tràn ra ở mối. Chạy máy phay một lượt quanh bể là mép gọn và phẳng.

Tiếp theo là bo tròn bốn cạnh đứng bằng mũi phay bo cạnh cỡ 1,9 cm. Bể cube không có mặt trước hay mặt sau rõ ràng, nên bo cả bốn góc thì sau này muốn xoay bể hướng nào cũng được.

Ngay sau khi phay, cạnh bo sẽ mờ đục, nhìn khá xấu và không thấy xuyên qua được. Đừng hoảng, cứ làm tiếp:

1. Chà cạnh bo bằng giấy nhám hạt mịn, càng kỹ càng tốt.
2. Đánh bằng kem đánh bóng mica (ví dụ Novus) cho tới khi cạnh trong như phần còn lại của bể.
3. Cuối cùng bóc hết giấy bảo vệ.

Những lỗi hay gặp

• Cắt tấm vừa khít không chừa dư, tới lúc dán lệch thì không có chỗ để sửa.
• Bơm keo quá nhanh, bơm cả bọt khí vào mối. Nhớ đuổi khí trong bình bơm trước.
• Rút kim quá sớm khi mica chưa kịp mềm, mối ép không kín.
• Không bóc giấy bảo vệ quanh mối nối, giấy kẹt vào keo và làm bẩn mối dán.
• Ráp thành không vuông góc, tới bước dán đáy thì hở chỗ này chỗ kia.

Bắt đầu từ đâu

• Quyết định dáng bể trước dựa trên bố cục định làm, vì cube đẹp nhưng khó scape hơn bể chữ nhật.
• Cắt năm tấm theo bảng kích thước, mỗi tấm dư 1–2 mm, rồi ráp thử bằng kẹp.
• Đóng vài khung gỗ ép vuông góc và chuẩn bị kim có đầu, bình bơm keo có kim trước khi mở keo.
• Nếu chưa dán mica bao giờ, tập trước trên hai miếng mica vụn để quen nhịp chờ 60 giây, rút kim, siết kẹp.