Tổng quan về tép cảnh nước ngọt: các loại phổ biến, chăm sóc, thức ăn và hơn thế nữa

Mấy năm gần đây, tép cảnh thật sự bùng nổ trong giới chơi thủy sinh. Chừng 5–6 năm trước, thị trường cá cảnh ở Mỹ chỉ có 2–3 loài để bán. Bây giờ thì bể của các trại giống, nhà nhập khẩu và đầu mối bán sỉ có nhiều loài đến mức gần như choáng ngợp. Người chơi ở Mỹ nhận cả những dòng lai tạo màu rực rỡ, tương phản mạnh từ châu Âu và châu Á, lẫn tép bắt ngoài tự nhiên ở khắp Trung Quốc, Đài Loan và Hồng Kông. Đợt hàng nào cũng có loài mới. Giờ đây tép là nhóm động vật không xương sống người chơi chuộng nhất trong bể thủy sinh.

Xét về khoa học, các loài tép quen thuộc với dân chơi nằm rải rác ở nhiều giống và họ khác nhau. Điểm chung của chúng là sống cả đời trong nước ngọt, hoặc ít nhất là phần lớn cuộc đời, nhất là khi đã trưởng thành. Một số loài vẫn chưa tách hẳn khỏi biển, nơi tổ tiên của chúng từng sống. Những loài này cần nước lợ hoặc nước mặn để sinh sản. Chúng thuộc kiểu "nguyên thủy", tức mỗi lứa đẻ rất nhiều trứng rất nhỏ. Ấu trùng nở ra trôi vào vùng nước mở, sống lẫn trong đám sinh vật phù du và trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Phải đến cuối giai đoạn ấu trùng, chúng mới chuyển xuống sống ở đáy. Cũng vào khoảng đó, chúng di cư ngược về vùng nước ngọt hoàn toàn.

Do môi trường sống rất phong phú, tép cũng đa dạng về loài và có nhiều hình dáng đẹp mắt. Màu sắc và hoa văn của chúng, có khi rất ấn tượng, là kết quả của quá trình thích nghi với điều kiện sống riêng ở từng nơi.

Trong vô số loài tép trên thế giới, chỉ có đại diện của ba nhóm là vào được bể thủy sinh. Đó là tép cảnh nhỏ (dwarf shrimp), tép quạt và tép càng dài. Ba nhóm này khác nhau về kích thước, dáng thân và tập tính. Trong cùng một nhóm, các loài cần môi trường khá giống nhau. Về phân loại, gần như loài tép nào bán trên thị trường cũng rơi vào một trong ba nhóm này.

Tép cảnh nhỏ là nhóm nổi bật nhất và cũng được chuộng nhất. Chúng đã có mặt trong bể và chiếm được cảm tình của người nuôi ở gần như khắp thế giới. Giống Caridina có hơn 290 loài, thuộc hàng đa dạng nhất trong họ Atyidae. Dù vậy, các nghiên cứu gần đây cho thấy giống này cần rà soát và sắp xếp lại gấp về mặt khoa học, vì có rất nhiều chỗ không khớp. Giống Neocaridina hiện có 30 loài và cũng được nuôi rộng rãi.

Thức ăn cho tép và các động vật không xương sống khác

Nhóm ăn tạp

Động vật ăn tạp ăn cả thức ăn gốc thực vật lẫn gốc động vật. Tỷ lệ giữa hai nguồn này có khi chênh lệch, có khi cân bằng hoàn toàn. Phần lớn tép cảnh nước ngọt mà dân chơi nuôi thuộc nhóm này. Ngoài tự nhiên, chúng ăn thực vật, động vật (thường là xác chết) và màng sinh học (biofilm) giàu đạm. Tép cái ôm trứng và tép con đang lớn ăn thức ăn động vật nhiều hơn một chút, vì chúng cần nhiều đạm hơn. Tép đực trưởng thành và tép cái không ôm trứng thì có vẻ nghiêng về thức ăn thực vật.

Thức ăn cho tép phải cung cấp đủ dinh dưỡng, chất tạo mô, vitamin, khoáng, vi lượng và chất xơ để tép ở mọi lứa tuổi lớn khỏe. Với loại thức ăn que có nhiều thành phần chất lượng, mỗi que đã là một bữa ăn đa dạng. Nếu bể có nhiều tép con đang lớn và tép cái ôm trứng, mỗi tuần bạn nên thay hai bữa chính bằng thức ăn giàu đạm, dễ tiêu để chúng có thêm đạm. Muốn tạo một bãi gặm cho tép, bạn có thể dùng loại thức ăn phết lên bề mặt cứng. Nếu nước rất mềm và có tép con đang lớn, nên bổ sung khoáng có chủ đích hai lần mỗi tuần.

Muốn tép ăn tạp lên màu đậm và rực hơn, bạn có thể cho ăn thức ăn tăng màu có chất tạo màu tự nhiên (từ vi tảo, giáp xác, ngô và một số nguồn khác) cùng astaxanthin, canthaxanthin và beta-carotene. Loại thức ăn này tạo nền tự nhiên để các dòng đỏ, cam và vàng của Caridina và Neocaridina lên màu đẹp, chẳng hạn Crystal Red, Red Fire, Sakura Red, Sakura Orange và Yellow Fire. Các dòng màu tối như Blue Dream, Chocolate, Carbon Rili, tép hổ đen và hổ xanh cũng được lợi từ loại thức ăn này.

Ốc nước ngọt mà dân chơi thủy sinh nuôi (trừ ốc sát thủ) cũng ăn tạp. Chúng hoàn toàn không ăn chay. Vì vậy thức ăn cho ốc nên có cả nguyên liệu thực vật lẫn đạm, do ốc cần đạm để làm vỏ. Với ốc chuyên ăn màng sinh học, nguồn đạm phù hợp là vi sinh vật, đúng thứ chúng vẫn ăn ngoài tự nhiên. Loại thức ăn phết lên bề mặt cứng cũng rất hợp với nhóm ăn tạp. Bạn có thể phết một lớp thức ăn mỏng cho các loài ăn màng sinh học gặm.

Tép quạt cũng thuộc nhóm không xương sống ăn tạp. Vì là loài chuyên hóa cao, chúng cần thức ăn nghiền thật mịn, lơ lửng lâu trong nước để dễ bắt. Thức ăn cho tép quạt cũng phải tính đến nhu cầu năng lượng cao và lối sống đặc biệt của chúng.

Tôm hùm nước ngọt lùn (giống Cambarellus) là một nhóm ăn tạp khác. Ngoài côn trùng và giáp xác, thức ăn cho chúng còn nên có nguyên liệu thực vật như tầm ma, rau bina và tảo Spirulina. Tôm hùm nước ngọt lùn ăn rất bừa bãi. Vì thế thức ăn que cho chúng làm tương đối cứng để ít rơi vãi khi ăn, nước nhờ đó cũng đỡ bẩn.

Nhóm ăn thịt

Động vật ăn thịt ăn thức ăn giàu đạm động vật. Trong nhóm không xương sống ăn thịt có những con cua cạn nhỏ nhiều màu thuộc giống Geosesarma và nhiều loài cua khác. Ốc sát thủ cũng ăn thịt. Thức ăn chính của chúng là ốc, nhưng khi không tìm được ốc thì chúng cũng sẵn lòng ăn thức ăn giàu đạm khác. Tép càng dài, đại diện cỡ lớn của nhóm tép, phần lớn cũng ăn thịt. Chúng săn mồi sống, nhưng cũng ăn mồi tươi vừa chết, thức ăn đông lạnh, thức ăn sấy đông khô hoặc thức ăn que nhiều đạm.

Với nhóm ăn thịt, thức ăn tốt là loại có nhiều đạm mà vẫn rất dễ tiêu. Viên thức ăn có artemia và bo bo (daphnia) cũng là lựa chọn tốt vì giàu đạm. Loại viên này làm ra để rã trong bể thành một thảm thức ăn trải trên diện tích rộng hơn. Nhờ vậy, lúc cho ăn ngay cả những con háu ăn cũng đỡ căng thẳng.

Nhóm ăn thực vật

Có một hỗn hợp năm loại lá gồm tầm ma, bạch dương, dâu tằm, óc chó và bạc hà, lấy từ nguồn trồng có kiểm soát. Tép, ốc, tôm hùm nước ngọt lùn và tôm hùm đất đều rất mê loại lá này.

Ngoài ra còn nhiều loại viên gốc thực vật, rất hợp để ăn kèm thức ăn chính. Loại thứ nhất làm từ cám đậu nành nguyên chất. Viên này gần như không làm bẩn nước, lại cung cấp chất xơ, các chất thiết yếu và đạm thực vật chất lượng cao. Loại thứ hai có thêm tảo Chlorella và Spirulina bên cạnh cám đậu nành. Loại thứ ba có thêm lá chùm ngây (Moringa) và thì là. Nhờ có rất nhiều thành phần tốt, các loại viên này là món ăn kèm tuyệt vời, làm khẩu phần của động vật không xương sống đa dạng hơn. Chúng hỗ trợ con vật lớn cân đối, khỏe mạnh và sinh sản tốt. Viên cám đậu nành nguyên chất là món ăn vặt rất bổ cho tép, tôm hùm đất, cua ăn tạp và cả ốc.

Tôm hùm đất thì hơi đặc biệt. Phần lớn tôm hùm đất trưởng thành, nhất là giống Cherax, chủ yếu ăn thức ăn thực vật. Tôm con đang lớn thì lại cần nhiều đạm trong khẩu phần. Nếu bữa ăn hằng ngày thiếu đạm, chúng sẽ quay sang ăn thịt đồng loại. Tôm non các giống Procambarus, Cambarus và Cherax đặc biệt cần nhiều đạm, cao hơn hẳn tôm trưởng thành.

Bể nuôi và môi trường sống

Bệnh và ngộ độc

Nếu điều kiện sống phù hợp, người nuôi hiếm khi phải thấy cảnh tép bệnh. Khi vỏ tép bị trầy nhẹ do va chạm, vùng quanh vết thương sẽ chuyển đen. Nếu mô bên dưới không bị tổn thương, vết thương thường lành sau lần lột xác kế tiếp.

Nếu trong một bể có nhiều tép chết trong thời gian ngắn, thủ phạm thường là ngộ độc. Kim loại nặng như đồng, dù chỉ ở dạng vết, cũng đặc biệt độc với động vật không xương sống như tép. Đồng có thể đến từ ống đồng trong đường nước hoặc từ ruột đun của bình nước nóng. Chỉ một lượng cực nhỏ cũng có thể làm tép chết, nhất là trong nước mềm. Thuốc khử độc nước giảm được phần nào nguy cơ, nhưng tốt nhất là chỉ dùng nước hoàn toàn không có đồng cho bể tép. Nhiều loại thuốc trị bệnh cá cảnh và thuốc diệt rêu hại cũng có hoạt chất là đồng. Tuyệt đối không dùng những loại này trong bể có tép!

Cây thủy sinh mới mua từ trại cây cũng có thể gây hại cho tép. Đáng lo hơn cả là cây trồng cạn, vì người trồng đã phun thuốc phòng sâu bệnh và nấm cho chúng. Nhiều chất trong số đó lại rất độc với tép. Vì vậy, cây mới nên ngâm nước vài tuần rồi hẵng trồng vào bể tép. Cây nuôi cấy mô thì không có vấn đề này và trồng ngay được.

Thông số nước

Nhìn chung, những con vật không xương sống dẻo dai này là bạn đồng hành ấn tượng và rất thú vị trong bể cảnh. Nuôi đúng điều kiện thì chúng phát triển rất tốt. Phần lớn các loài khá dễ tính về thông số nước. Tép giống Caridina ưa pH 6,0–6,7, có khi lên tới 7,0. Tép giống Neocaridina chịu được pH từ 6,0 đến 7,5 hoặc 7,8.

Oxy

Với mọi loài tép cảnh, oxy trong nước là chuyện sống còn. Thiếu oxy có thể khiến tép bệnh, thậm chí chết. Muốn nuôi tép thành công, bể bắt buộc phải sục khí tốt hoặc có lọc tốt. Ngoài ra, tép thích ánh sáng dịu và nhiều chỗ trốn để nấp suốt ban ngày.

Nhiệt độ nước

Phần lớn tép cảnh có gốc từ vùng khí hậu ôn hòa đến cận nhiệt đới, nơi nước thường ở khoảng 15–25°C. Trong lúc vận chuyển, có khi thùng tép đến nơi với nước dưới 15°C. Nhất là vào mùa thu hoặc mùa đông, khi nhiệt độ ở một số bang xuống dưới 12°C, tép có thể nằm im hẳn hoặc cứng đờ. Khi nước ấm lên, chúng sẽ hoạt động lại bình thường.

Bố trí bể

Tép bán trên thị trường hiện nay có kích thước khá chênh lệch. Tép cảnh dài tổng cộng khoảng 15–40 mm sống rất ổn trong bể từ 10 lít trở lên. Dù vậy, bể 50–70 lít đôi khi lại dễ chăm hơn, và khi tép sinh sản thì chúng cũng có đủ chỗ.

Khi set bể tép cảnh, ngoài lớp sỏi làm nền và vài loại cây, bạn có thể thêm một hay vài khúc lũa rễ, cành khô hoặc lá khô mùa thu của cây dẻ gai hay cây sồi. Mấy món này nhìn đẹp mắt, lại cho tép nhiều chỗ ẩn nấp. Quan trọng hơn, chẳng bao lâu sau sẽ có vô số vi sinh vật đến sống trên đó, như trùng đế giày (paramecium), trùng chuông (vorticella), các loài giun cực nhỏ và nấm nhầy. Đây là nguồn thức ăn tự nhiên của tép cảnh. Khi dùng lông chải sạch bề mặt, tép cũng ăn luôn một phần gỗ đang mục dần. Phần gỗ này là nguồn thức ăn lành mạnh, nhiều chất xơ.

Khoáng và muối

Muối khoáng cho tép là một trong những phát minh quan trọng nhất của mảng nuôi tép. Loại muối này bào chế riêng để vi khuẩn trong bể tép phát triển tốt hơn, và tép lại ăn chính những vi khuẩn đó. Muối tăng GH dùng để nâng độ cứng có chủ đích cho nước RO (nước lọc thẩm thấu ngược), nước mưa và nước tinh khiết. Nó dành riêng cho người nuôi và nhân giống các loài tép nước mềm như tép bee, tép bumble bee và các dòng của chúng. Trong muối có đủ khoáng thiết yếu, vi lượng và vitamin mà tép cần để lớn khỏe, cân đối, lên màu đẹp và đẻ sai. Dùng loại muối này, bạn pha được nước có độ cứng tổng (GH) cao mà không có KH, giống môi trường tép nước mềm vẫn sống ngoài tự nhiên. Muối còn kích thích vi khuẩn trong lọc hoạt động và thúc cây phát triển. Muối tan nhanh và dễ dùng.

• Tạo thông số nước lý tưởng để nuôi và nhân giống tép nước mềm như tép bee và tép bumble bee
• Tạo pH hơi acid, khoảng 6,0–6,5
• Là nguồn dinh dưỡng bổ sung giá trị, thúc tép lớn nhanh, nhất là tép con
• Hỗ trợ tép lớn cân đối, khỏe mạnh, sung sức và sinh sản tốt
• Tăng độ cứng tổng mà không tăng KH
• Có vitamin C và phức hợp vitamin B thiết yếu
• Có tỷ lệ canxi–magie cân bằng về mặt sinh học
• Tạo điều kiện hoàn hảo để tép lột xác trơn tru
• Tạo điều kiện hoàn hảo để tép sinh sản thành công
• Kéo dài tuổi thọ của nền vì không làm tăng KH
• Tan nhanh và dễ dùng

Các loài

Caridina logemanni "Crystal Red" – tép Crystal Red, tép bee đỏ

Nguồn gốc: Nhật Bản, Đài Loan.

Đây là nữ hoàng không ai tranh nổi trong các loài tép. Với vô số dạng màu và hoa văn, nó đã trở thành loài tép nước ngọt được chuộng nhất từ trước đến nay trong giới thủy sinh. Người ta cho rằng dạng màu đỏ do Hisayasu Suzuki, một người Nhật mê tép, phát hiện trong một bể tép của ông vào năm 1991. Nhờ chọn lọc và lai ngược, ông tạo được dòng thuần chủng. Đó là nền móng để loài tép này đi chinh phục khắp thế giới.

Ngoài tự nhiên, nơi tép bee thật sự sinh sống là những con suối có cây cối mọc dày hai bên bờ, nước khá mát và chảy xiết. Đáy suối là đá, nhiều chỗ lá chết dồn thành đống. Vào tháng 3, lúc trời đang mưa, nhiệt độ nước đo được chỉ 16,6°C. Tuy vậy, nhiệt độ ở các con suối này thay đổi khá nhiều trong năm. Vào mùa hè, nước có thể lên tới 24°C. Trong bể, tép bee nuôi được mà không cần sưởi. Nếu nhiệt độ xuống dưới 18°C, chúng sẽ ngừng sinh sản. Tép bee sống hoàn toàn trong nước ngọt. Con cái chỉ đẻ ít trứng nhưng trứng khá to.

Caridina mariae "Tiger" – tép hổ

Nguồn gốc: miền nam Trung Quốc.

Trên thị trường có khá nhiều loại tép khác nhau cùng mang tên "tép hổ". Gần đây, tép hổ đã có mô tả khoa học với tên Caridina mariae. Tép hổ và tép bee lai được với nhau nhưng không cùng loài. Cả hai đều thuộc nhóm loài quanh Caridina serrata. Tép hổ hoang dã có những sọc dọc đặc trưng trên phần bụng (pleon), trông giống vằn hổ. Tùy nơi bắt ban đầu, sọc có thể dày hoặc mảnh hơn. Màu của quạt đuôi và mai đầu cũng có thể khác nhau. Dân chơi đã tạo được nhiều dòng màu, trong đó có tép hổ đen tuyền, hổ xanh và hổ đỏ.

Các dạng hoang dã đều đến từ miền nam Trung Quốc, nơi người ta bắt chúng ở suối và bãi cỏ ngập nước. Nếu trong bể bạn mô phỏng được đường biến thiên nhiệt độ như ngoài tự nhiên, chúng có thể đẻ rất sai, ra nhiều con hơn hẳn tép bee. Nhiệt độ phòng là đủ. Có điều tép hổ không ưa nóng quá vào mùa hè, bạn nên để ý điểm này.

Tép Taiwan Bee hay tép Shadow – thế hệ mới

Nguồn gốc: Hồng Kông.

Mấy năm gần đây, các dòng màu mới xuất phát từ Đài Loan làm giới chơi tép xôn xao. Lúc đầu, người nhân giống đặt cho chúng những cái tên rất bay bổng như Panda Bee, King Kong, Blue Bolt, Black Diamond, Red Amber hay Red Ruby. Ở châu Âu, người ta gọi chung tất cả là tép Taiwan Bee. Còn ở châu Á và trong giới nhân giống khắp thế giới, chúng có tên Shadow Shrimp, Shadow Bee Shrimp hay Shadow Bees.

Neocaridina davidi – tép red cherry, tép Red Fire

Nguồn gốc: Nhật Bản, Đài Loan.

Loài tép phổ biến nhất trong giới chơi thường có tên Cherry hay Red Cherry, đôi khi là Red Fire. Loài này biến dị rất nhiều, có nguồn gốc từ các vùng nước ở Trung Quốc và Đài Loan, và hiện đã có hơn 15 dòng màu và hoa văn khác nhau. Những con có phần thân trong suốt gọi là tép Rili. Loài này dễ tính và rất hợp với người mới chơi. Bạn nên chọn kích thước bể cho kỹ, vì Neocaridina davidi đẻ rất sai và bể nhỏ quá sẽ sớm chật. Tép không cần sưởi và cũng không đòi hỏi nhiều về thông số nước.

Caridina multidentata – tép Amano, tép Yamato

Nguồn gốc: Nhật Bản, Đài Loan.

Tép Amano dọn được rêu hại trong bể. Nhờ vậy, cùng với ốc nerite giống Vittina, nó là lựa chọn lý tưởng để thả đầu tiên vào một bể. Chúng không đòi hỏi gì đặc biệt về môi trường và sống tốt ở hầu hết các bể. Caridina multidentata đến từ phía nam miền Trung Nhật Bản, chủ yếu sống ở các con sông đổ ra Thái Bình Dương. Ở Đài Loan, chúng cũng sống trong các sông đổ ra Thái Bình Dương.

Con cái lớn hơn con đực nhiều. Con đực có các chấm chạy dọc hai bên phần bụng, nên phân biệt đực cái khá dễ. Con cái ôm tới 2.000 trứng dưới bụng. Ấu trùng cần nước lợ đến nước mặn mới lớn được. Trong nước ngọt, chúng sẽ chết sau vài ngày. Muốn nuôi ấu trùng, bạn cần một bể ương riêng có độ mặn 25 g/lít. Ấu trùng ăn Liquizell hoặc loại thức ăn siêu mịn tương tự.

Điều thật đáng kinh ngạc là tép Amano sống được tám năm, thậm chí hơn, trong khi phần lớn tép cảnh thường chỉ sống hai đến ba năm. Amano nuôi chung với các loài tép khác khá ổn, nhưng chúng có thể khá lấn lướt, nhất là lúc cho ăn. Bạn cần để ý để những con Amano to khỏe không giành hết thức ăn của mấy con tép nhỏ hơn.

Nuôi ghép các loài

Trước khi thả tép chung với động vật không xương sống khác, cá hay cây, bạn nên tìm hiểu thật kỹ để tránh những sai lầm lớn, có khi gây hậu quả nghiêm trọng. Không nắm chính xác nhu cầu của chúng thì bạn sẽ không đánh giá được thật ra chúng cần gì. Nếu chọn vật nuôi như chọn màu nền hay phông nền, tức chỉ vì đẹp mắt, nhiều khả năng sớm muộn bạn sẽ gặp rắc rối lớn và thất vọng nặng nề. Ngay cả những loài sống chung với nhau ngoài tự nhiên cũng có thể sinh chuyện trong không gian chật hẹp của bể.

Tép cảnh với các loài tép khác

Không phải loài tép nào cũng thả chung được với nhau. Chẳng hạn, tuyệt đối không nuôi tép càng dài chung với tép khác. Với chúng, tép cảnh chỉ là món ăn thêm hằng ngày rất được hoan nghênh. Tép cảnh và tép quạt thì nuôi chung được. Có điều tép cảnh con mới nở có thể thành mồi sống cho tép quạt, nên tỷ lệ sống của tép con dễ giảm. Các loài tép cảnh có họ hàng gần mà nuôi chung một bể sẽ lai với nhau, cho ra con lai đẹp hay xấu tùy trường hợp. Còn những loài được biết là không lai với nhau thì nuôi chung lâu dài cũng không ổn. Sớm muộn một loài sẽ lấn át loài kia. Loài bị lấn sẽ thưa dần rồi biến mất hẳn sau một thời gian.

Tép cảnh với tôm hùm đất

Tép nuôi chung bể với tôm hùm đất được, miễn là bạn chọn đúng những loài hợp nhau. Ở nhiều vùng nước cận nhiệt đới, quần thể tép rất đông và một số con bị tôm hùm đất ở đó ăn mất. Dù vậy, tép bù lại bằng tốc độ sinh sản mạnh. Trong bể, ngay cả những loài tép đẻ ít hơn cũng có thể nuôi chung được. Điều kiện là không bao giờ thả tôm hùm đất loại nhỏ như giống Cambarellus chung với tép cảnh, chẳng hạn giống Caridina. Thả tôm hùm đất cỡ lớn với tép nhỏ thì thuận lợi hơn nhiều. Có tép trong bể tôm hùm đất thậm chí còn rất tốt cho hệ sinh học của bể, vì tép cảnh dọn rất sạch sau khi tôm hùm đất ăn xong. Tuy vậy, tép quạt cỡ lớn (giống Atya và Atyopsis) thường bị tôm hùm đất làm bị thương hoặc giết chết, nhất là sau khi lột xác.

Tép càng dài thì gần như không hợp với bể nuôi chung. Phần lớn loài trong nhóm này nguy hiểm ngay cả với tôm hùm đất to hơn chúng. Tôm hùm đất sẽ bị chúng tấn công, bị thương nặng hoặc thậm chí bị giết, nếu không sớm hơn thì cũng là sau lần lột xác.

Tép cảnh với cua

Nuôi tép chung với cua nhiều khả năng sẽ thất bại. Ngay cả cua nhỏ cũng quấy tép dữ dội. Chậm nhất là sau lần lột xác kế tiếp, tép chắc chắn sẽ bị cua giết.

Tép cảnh với ốc và trai

Động vật thân mềm (ốc và trai) sống chung với tép cảnh và tép quạt mà không gặp vấn đề gì. Tép càng dài thì ngược lại, coi ốc là món ăn vặt khoái khẩu. Chỉ những loài ốc đẻ rất sai mới trụ được lâu khi sống chung với chúng.

Tép cảnh và cây thủy sinh

Tép không làm hại cây thủy sinh khỏe. Trong cả ba nhóm, chưa có loài nào được biết là phá cây nghiêm trọng. Trai cũng vậy. Chúng có thể làm bật gốc cây khi đào xuống nền, ngoài ra thì hoàn toàn vô hại. Phần lớn tép không ăn cây thủy sinh, nên bạn cứ trồng cây theo ý mình. Nhiều loài tép đến từ những vùng nước không có thực vật bậc cao, nhưng chúng chẳng hề ngại sống trong bể trồng cây dày. Riêng bể dành cho tép quạt, bạn nên chừa đủ chỗ để những con tép hơi mập này đi lại thoải mái. Chúng rõ ràng thích những khoảng trống không trồng cây, có đá hoặc sỏi.

Tép cảnh và ánh sáng

Trong bể tép, ánh sáng ảnh hưởng đến hành vi của một số loài tép, và cả đến sự phát triển của tảo và vi sinh vật. Tảo và vi sinh vật là phần quan trọng trong khẩu phần hằng ngày của hầu hết tép cảnh, nên hệ đèn cần hợp với loài bạn định nuôi. Nếu nhìn cách tép hoạt động mà thấy chúng chê bể quá sáng, bạn có thể thả cây nổi để làm dịu bớt ánh sáng, không cần sắm đèn mới. Phần lớn người nuôi tép chỉ trồng vài loại rêu không cần nhiều sáng. Ngược lại, đèn mạnh, sáng như ánh mặt trời có thể làm màu tép đậm hơn.