Trị rêu hại không dùng hóa chất: để cây khỏe lấn át rêu

Rêu hại bùng lên thì nhiều người nghĩ ngay tới chai thuốc diệt rêu. Cách đó nhanh, nhưng hóa chất cho vào nước không tốt cho cây, cũng không tốt cho cá. Cách bền hơn là tìm ra lý do cây yếu đi, sửa lại cho đúng, rồi để cây khỏe tự lấn át rêu.

Bài này đi qua một ca rêu chổi đen (black brush algae, BBA) và rêu sừng hươu (staghorn algae) điển hình. Bạn sẽ thấy vì sao rêu xuất hiện, các bước dọn bể, cách chỉnh CO2 và đèn, và cần chờ bao lâu thì bể ổn lại.

Vì sao một bể đang đẹp lại lên rêu

Một bể chạy đèn mạnh và châm phân nhiều thường lên cây rất nhanh. Khi cây đang khỏe như vậy, bể gần như không có rêu. Rắc rối hay bắt đầu khi người chơi muốn cho bể chạy chậm lại và đổi nhiều thứ một lúc.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:07 Cận cảnh thảm cây nền trong bể, có dụng cụ tỉa đưa vào.
• Xem video từ ▶ 3:17 Bể thủy sinh đá lũa với cây phủ nền, nhìn rõ toàn cảnh.

Một kịch bản hay gặp là bớt một bộ đèn, rồi chuyển từ bình CO2 áp suất sang CO2 tự chế bằng men và đường. CO2 tự chế rất rẻ. Nhược điểm của nó là lượng khí có thể lên xuống thất thường. Lúc này bể vừa thiếu sáng vừa có CO2 không ổn định, nên một số cây lên chậm hẳn. Thủ phạm khiến BBA và rêu sừng hươu xuất hiện nhiều khả năng là hai thay đổi này.

Vì sao không nên dùng thuốc diệt rêu

Thuốc diệt rêu chỉ đánh vào phần rêu đang thấy. Nếu cây vẫn thiếu sáng và CO2 vẫn chập chờn thì điều kiện cho rêu mọc vẫn còn nguyên. Thêm nữa, hóa chất trong nước không tốt cho cây và cá. Hướng xử lý ở đây chậm hơn, nhưng nó sửa đúng gốc của vấn đề là cây đang yếu.

Dọn bể thế nào trước khi sửa CO2 và đèn

1. Vệ sinh lọc. Lọc chưa bẩn lắm cũng nên làm. Mục đích là giữ dòng chảy mạnh và đều khắp bể, để CO2 và dinh dưỡng đi tới mọi cây, kể cả các góc khuất.
2. Cắt tỉa thật mạnh. Cắt cây xuống gần sát nền. Phần lớn rêu bám trên lá sẽ ra theo đám cây cắt bỏ. Sau đó bể có một lứa lá mới, sạch rêu, để bạn tập trung nuôi cho khỏe.
3. Vớt hết cành lá đã cắt. Đừng để xác cây trôi nổi hay mắc lại trong bố cục.
4. Thay nước thật nhiều. Thay khoảng 75% nước và làm vệ sinh tổng thể cả bể. Đợt thay lớn này lấy đi phần lớn bào tử rêu và chất bẩn trôi ra sau khi cắt tỉa.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:02 Bể thủy sinh cây rậm, có thảm cỏ và rêu bám trên lá.
• Xem video từ ▶ 3:42 Nhìn từ trên xuống bể đang dọn, có đèn và ống lọc.

Làm cho CO2 ổn định hơn

Nếu vẫn muốn dùng CO2 tự chế vì rẻ, có một cách đơn giản là chạy hai bình men đường thay vì một. Hệ hai bình cho lượng khí ổn định hơn một chút, và bể cũng nhận nhiều CO2 hơn trước. Cách này không biến CO2 tự chế thành ổn định như bình áp suất, nhưng đủ để cải thiện tình hình.

Có rêu thì có nên giảm đèn không

Lời khuyên quen thuộc là có rêu thì giảm đèn. Trong vài trường hợp cách đó có tác dụng. Nhưng nếu mục tiêu là nuôi cây khỏe thì cây cần nhiều ánh sáng, và giảm đèn có thể là sai lầm.

Hãy xem một bể sâu 40 cm, bố cục đá lũa đặt phần lớn ở giữa. Chỉ có một bộ đèn thì bạn buộc phải treo đèn ngay chính giữa. Cây ở phía sau và phía trước sẽ không nhận đủ sáng, chúng lên chậm và rêu có chỗ bám. Bớt đèn trong trường hợp này là sai lầm, nên cách sửa là lắp lại bộ đèn thứ hai.

Khi bể đã ổn và bạn muốn cây mọc chậm lại, có thể hạ độ sáng của cả hai đèn. Như vậy ánh sáng vẫn phủ đều cả bể, chỉ yếu hơn, thay vì một vùng sáng giữa và hai đầu tối.

Sau khi xử lý thì làm gì

Phần còn lại chủ yếu là chờ. Cây cần thời gian mọc lại từ gốc. Trong lúc chờ, vẫn giữ lịch chăm sóc hằng tuần như bình thường. Nếu đèn, CO2 và dòng chảy đã ổn, bể có thể đẹp trở lại sau khoảng hai đến ba tuần.

Bắt đầu từ đâu

• Nhớ lại xem trước khi rêu bùng, bạn đã đổi gì ở đèn, CO2 hay phân. Thay đổi gần nhất thường là chỗ cần xem trước.
• Vệ sinh lọc, cắt tỉa mạnh để bỏ phần lá dính rêu, rồi thay khoảng 75% nước.
• Kiểm tra xem đèn có phủ đủ cả phía trước lẫn phía sau bể không. Bể sâu mà chỉ có một đèn giữa thì nên thêm đèn.
• Nếu dùng CO2 tự chế, chuyển sang chạy hai bình men đường cho lượng khí đều hơn, sau đó kiên nhẫn chờ cây lên.