Tự làm lọc váng mặt nước cho bể cá bằng chai nhựa và máy bơm

Bể nuôi lâu mà mặt nước ít xao động thì hay nổi một lớp váng mỏng, nhìn như có dầu loang. Lớp váng này là protein tích tụ dần trên bề mặt. Thêm vài mẩu lá mục, thức ăn thừa trôi lềnh bềnh nữa là mặt bể trông bẩn hẳn. Váng còn chặn đúng chỗ oxy và CO2 trao đổi giữa nước với không khí.

Bài này hướng dẫn tự làm một bộ lọc váng mặt nước (surface skimmer) rẻ tiền từ chai nhựa và máy bơm. Bộ lọc vừa hớt váng, vừa lọc nước cho trong. Lưu ý đây không phải skimmer tách đạm (protein skimmer) dùng cho bể nước mặn.

Vì sao cần hớt váng mặt nước

Mặt nước là nơi khí trao đổi với không khí. Oxy đi vào nước, CO2 thoát ra cũng qua lớp mặt này. Khi bị phủ váng, quá trình đó chậm lại. Bể có ít dòng chảy khuấy mặt nước thường dính váng nhiều hơn cả.

Lọc váng hút nước ngay sát bề mặt nên lớp váng và rác nổi bị kéo vào bông lọc tự động. Bạn không phải ngày nào cũng lấy giấy thấm hay vợt vớt. Mặt nước sạch thì bể nhìn trong hơn, khí trao đổi cũng tốt hơn.

Cần chuẩn bị những gì

• Một chai nước nhựa loại thường.
• Một máy bơm đầu Maxi-Jet. Cỡ nào cũng được, chọn theo kích thước bể. Phần lớn bể chỉ cần cỡ trung. Dòng Maxi-Jet hợp với kiểu lọc chai vì cổ chai lắp khít vào đầu hút.
• Bông lọc (filter floss) loại mịn để lọc cơ học.
• Kéo hoặc dao rọc giấy để cắt chai.

Các bước làm lọc váng

1. Cắt bỏ đáy chai. Chỉ cắt một chút, khoảng 0,6 cm ở sát đáy là đủ.
2. Khoét các khe dọc theo mép vừa cắt. Mỗi khe nên dài ít nhất 2,5 cm.
3. Chỉnh bề rộng khe theo cỡ cá. Khe phải nhỏ hơn con cá nhỏ nhất trong bể để cá không bị hút vào.
4. Lắp cổ chai vào đầu hút của bơm. Chai trượt vào là khít.
5. Nhồi bông lọc vào trong chai.
6. Đặt cả cụm vào bể theo kiểu lộn ngược: bơm ở dưới, phần đáy chai đã cắt hướng lên mặt nước.
7. Chỉnh độ cao sao cho mép chai nhô khỏi mặt nước chừng 0,6–1,2 cm. Như vậy nước chỉ tràn vào qua các khe, đúng lớp sát bề mặt.

Khi chạy, nước trên mặt tràn qua khe, kéo theo váng và rác nổi, đi xuyên qua lớp bông rồi mới vào bơm. Mặt nước được hớt sạch, còn cặn lơ lửng bị bông giữ lại nên nước trong hơn.

Lọc cơ học hay lọc vi sinh

Bản cơ bản ở trên chỉ là lọc cơ học. Nó hớt váng và làm trong nước, nhưng không nuôi vi sinh xử lý chất thải. Vì vậy đừng coi nó là bộ lọc chính duy nhất của bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:13 Chai nhựa nhồi bông lọc làm bộ lọc tự chế.

Muốn nó thành bộ lọc đủ cả cơ học lẫn vi sinh thì cũng dễ. Trước khi nhồi bông, cho một lớp vật liệu lọc vi sinh vào chai trước, rồi đặt bông lên trên. Lúc đó nước đi qua bông trước, rồi qua vật liệu vi sinh. Với bể nhỏ, bộ lọc kiểu này có thể dùng làm lọc duy nhất.

Nếu bạn đã từng làm lọc chai kiểu này để làm trong nước thì chỉ cần cắt đáy, khoét khe và lật ngược lại là có lọc váng.

Chăm sóc bộ lọc

Bảo dưỡng rất đơn giản. Khi bông bẩn, rút ra và thay bông mới. Bông lọc rẻ nên thay thường xuyên cũng không tốn mấy. Bộ lọc này không mau nghẹt, nên có thể để chạy liên tục.

Với bản có vật liệu vi sinh, chỉ thay bông ở trên, giữ nguyên lớp vật liệu bên dưới để không mất vi sinh.

Những sai lầm hay gặp

• Khe quá rộng so với cá, cá nhỏ hoặc cá con bị hút vào chai.
• Mép chai nhô quá cao, nước không tràn vào được. Ngược lại, chìm hẳn dưới nước thì bộ lọc hút nước bình thường chứ không hớt được váng.
• Dùng bản chỉ có bông làm lọc duy nhất cho bể, trong khi nó không có phần lọc vi sinh.
• Quên thay bông, bông bẩn làm dòng chảy yếu dần.

Bắt đầu từ đâu

1. Nhìn kỹ mặt nước bể dưới đèn xem có váng loang hay rác nổi không.
2. Chọn bơm Maxi-Jet cỡ hợp với bể và một chai nhựa vừa đầu hút.
3. Cắt đáy chai, khoét khe nhỏ hơn cỡ cá, nhồi bông và lắp ngược sao cho mép chai nhô 0,6–1,2 cm.
4. Nếu muốn dùng làm lọc chính, lót vật liệu vi sinh dưới lớp bông ngay từ đầu.