Cá cichlid năm sao

Bể 120 x 30 x 30 cm (110 lít) chỉ vừa đủ để nuôi một con hoặc một cặp.1

• Nhiệt độ: 22–25°C
• pH: 6,5–7,5
• Độ cứng: 5–15 dGH1

Bạn nên bày nhiều lũa rễ và cành cây vặn xoắn để cá có chỗ trốn và chỗ che chắn. Đá hoặc chậu đất nung cũng dùng được. Loài này hay đào bới, nên cây trồng xuống nền nhiều khả năng sẽ không sống tốt. Thay vào đó, hãy chọn những cây buộc lên lũa, đá như Anubias, Bolbitis hay dương xỉ Java. Thả thêm một lớp cây nổi cho ánh sáng dịu bớt một chút cũng là ý hay, nhưng không bắt buộc.1

Bản tính của loài này là ăn cá. Tuy vậy, tập cho nó ăn mồi chết thay mồi sống cũng không khó. Bạn có thể cho ăn các loại thức ăn nhiều thịt như giun đất, tôm, trai, sò và cá lancefish. Thức ăn khô thường cũng ăn được, nhưng không nên lấy làm thức ăn chính.1

Đây là loài cực kỳ hung dữ và ăn cá. Con cá nào lọt miệng là nó ăn. Con nào to quá không nuốt được thì thường cũng bị nó đánh cho tơi tả. Vì vậy tốt nhất là nuôi bể riêng cho loài, trừ khi bể thật lớn. Nó cũng không chịu được đồng loại. Có điều, một khi đã thành cặp thì hai con thường gắn bó với nhau suốt đời. Cách tốt nhất có lẽ là mua một nhóm chừng 6 con non rồi để chúng tự ghép cặp. Bạn phải theo dõi thật sát. Khi thấy rõ đã có một cặp thì vớt ngay những con còn lại ra, vì cặp này thường xử lý mấy con kia khá nhanh.1

Con đực thường to hơn con cái một chút và màu sắc cũng sặc sỡ hơn. Khi trưởng thành, vây lưng và vây hậu môn của con đực còn dài ra.1

Đây là loài đẻ trứng trên nền và sống theo cặp một vợ một chồng. Cách có được một cặp đã nói ở phần trên. Bạn vẫn nuôi chúng trong bể riêng cho loài như đã gợi ý, chỉ thêm vài tảng đá lớn để cá có chỗ đẻ. Hãy cho ăn thật đa dạng, chủ yếu là thức ăn nhiều thịt, để cá lên kích. Nước nên hơi mềm và hơi chua, pH 6,5–7,0, nhiệt độ 24–25°C.

Khi cặp cá sẵn sàng, màu của chúng đậm lên trông rất đẹp mắt. Nếu trong bể còn cá khác thì phải vớt ra ngay lúc này, không thì nhiều khả năng chúng sẽ bị giết. Đến giai đoạn này, con đực còn tấn công cả tay bạn! Cặp cá sẽ chọn chỗ đẻ trên một tảng đá phẳng (thường là chỗ hơi nghiêng), trên thành chậu đất hoặc thậm chí ngay trên kính bể. Cả hai con cùng dọn sạch chỗ này thật kỹ. Con đực rượt con cái rất dữ. Bạn cần theo dõi sát, vì nếu con cái chưa sẵn sàng đẻ thì nó có thể bị con đực quấy đến chết.

Cách đẻ cũng giống nhiều loài cichlid khác. Con cái đẻ một hàng trứng rồi dời đi chỗ khác. Sau đó con đực vào thế chỗ để thụ tinh. Mỗi lần như vậy có thể có tới 800 trứng được thụ tinh. Trứng nở sau khoảng 48 giờ. Trong thời gian đó, con đực canh giữ chỗ đẻ còn con cái chăm trứng. Đôi khi hai con có thể đổi vai cho nhau. Cũng trong thời gian này, cặp cá đào vài hố nông trên nền quanh chỗ đẻ.

Khi trứng nở (sau khoảng 48 giờ), con cái chuyển cả đàn con vào một trong các hố đó. Cá con thường bị chuyển chỗ vài lần trước khi bơi tự do. Việc này thường diễn ra sau khoảng 6 ngày nữa. Lúc đó bạn bắt đầu cho cá con ăn giun vi sinh (microworm), ấu trùng Artemia, hoặc cả hai. Cá bố mẹ thường chăm con khoảng một tháng. Sau đó nên tách cá bột ra, vì cá bố mẹ có thể lại muốn đẻ tiếp.1

Loài này được ghi nhận chính thức ở Guinea, Cameroon, Angola, Namibia, Botswana và Zimbabwe. Vùng phân bố này khá rời rạc. Nhìn vào đó, có vẻ người ta đã nhận dạng nhầm loài ở một vài địa điểm. Cũng có thể nó còn sống ở thêm vài nước khác nữa.1

Loài này sống ở nhiều kiểu môi trường, từ sông, nhánh sông cho đến hồ và ao. Ở một số vùng ven biển, người ta còn gặp nó bơi vào cả vùng nước lợ.1

H. elongatus là một tay cichlid thật sự hổ báo. Nó ít khi được bày bán, và chuyện đó cũng dễ hiểu. Nếu tính theo kích thước cơ thể thì hẳn nó phải nằm trong nhóm cichlid hung dữ nhất mà dân chơi cá có thể mua được. Nó săn mồi giỏi đến mức ở vài nước thuộc vùng phân bố tự nhiên, người ta thả nó để khống chế số lượng cá rô phi (Tilapia). Vì vậy loài này chắc chắn không dành cho người mới chơi. Tên thông thường của nó lấy từ hàng 5 vệt sẫm màu chạy dọc hai bên thân. Đôi khi nó còn được bán dưới những cái tên khác như 'banded jewel cichlid' hay 'elongate Hemichromis'.1