Tép lửa đỏ

Vì tép khá to và có tính lãnh thổ, mỗi con cần bể tối thiểu 60 lít. Bể lớn hơn, có khối đá rạn lớn thì càng tốt. Nếu bạn nuôi một cặp không hợp nhau thì ngay cả bể 110 lít cũng có thể quá chật.1

Đây là loài nước mặn (SG 1,023–1,025). Bạn giữ pH ở 8,1–8,4 và nhiệt độ 25–28°C. Tép nhạy cảm với amoniac và nitrit, vì vậy bể phải chạy xong chu trình nitơ trước khi thả. Lúc thả cũng phải cho tép làm quen nước.1

Tép lửa đỏ thích ánh sáng dịu. Do nhút nhát, chúng cần khối đá hoặc chỗ trú tương tự để lẩn vào.1

Cho tép lửa đỏ ăn khá dễ vì chúng ăn được nhiều loại thức ăn. Vảy và da nhặt được khi làm vệ sinh cho cá cũng là thức ăn của chúng. Ngoài ra, chúng ăn cả copepod sống hoặc đông lạnh, cám viên, cám mảnh và các loại thức ăn cho cá khác. Chỉ cần cá trong bể được cho ăn đầy đủ thì không cần cho tép ăn riêng.1

Tép lửa đỏ nhút nhát và hoạt động về đêm. Ban ngày bạn ít khi thấy chúng, đến đêm chúng mới ra kiếm ăn. Nuôi lâu, chúng có thể quen người nuôi và ra ngoài ban ngày nhiều hơn.

Chúng thuộc nhóm tép dọn vệ sinh (cleaner shrimp) vì hay nhặt vảy, da chết và gỡ ký sinh trùng bám ngoài cho các loài cá khác. Nhiều con còn lập riêng một trạm vệ sinh cho mình. Ngoài tự nhiên, chúng sống chung với cá, nhất là cá mú và lươn biển khổng lồ (Gymnothorax spp.), trong khe giữa những tảng đá lớn. Một số nguồn cho biết khi nuôi trong bể mà được cho ăn nhiều, chúng có thể sinh lười.

Chúng thường sống theo cặp. Tuy vậy, chúng có tính lãnh thổ và có thể khá hung dữ với đồng loại. Đánh nhau có thể khiến tép gãy chân, mất râu. Chuyện tép đánh tép không hiếm, vì vậy tốt nhất mỗi bể chỉ nuôi một con.

Chúng thường sống hòa thuận với hầu hết cá và tép khác. Có điều, cá lớn như cá cardinal lửa cỡ lớn sẽ nuốt chửng chúng. Chúng cũng không hợp với cá bò (triggerfish), cá nóc, cá diều hâu (hawkfish) cỡ lớn, cá bàng chài (wrasse) cỡ lớn, lươn biển và cá sư tử. Một số người nuôi kể rằng chúng có thể rỉa các polyp nhỏ như zoanthid và một số san hô SPS. Nếu có san hô đắt tiền thì tốt nhất đừng thả chung. Nhiều con học được cách nhận ra người nuôi, bò ra chào và thậm chí ăn ngay trên tay.1

Không thể phân biệt đực cái qua hình dáng. Loài này lưỡng tính đồng thời, tức là mỗi con có cả mô sinh sản đực lẫn cái. Trong một lần đẻ, mỗi con có thể làm đực hoặc làm cái. Lúc đầu mọi con chỉ có cơ quan sinh dục đực, khi trưởng thành mới phát triển thêm cơ quan cái. Chúng không tự thụ tinh được.1

Hai con bất kỳ đều có thể ghép cặp. Theo các nghiên cứu, tép trưởng thành hoàn toàn khi dài 2 cm.

Bể ương ấu trùng

• Nhiệt độ nước 28–30°C
• Độ mặn 30–37 ppt
• pH 7,7–8,5
• Nitrat dưới 40 mg/L
• Amoniac dưới 0,8 mg/L

Rất nên dùng bể riêng để ương ấu trùng. Không dùng sủi khí và lọc đáy. Ấu trùng không tự điều khiển được chuyển động của mình, và sủi khí thường khiến ấu trùng chết nhiều.

Đẻ trứng và phát triển

Số ấu trùng mỗi con đẻ ra dao động 600–1100 con trong một thí nghiệm và 1350–1900 con trong một thí nghiệm khác. Con bố mẹ càng nặng thì số ấu trùng càng nhiều. Con cái ôm trứng suốt thời gian ấp (12–16 ngày tùy nhiệt độ) và thường thả ấu trùng vào ban đêm. Ở con đang ôm trứng, phần chân bơi trông sẫm màu hơn các đốt bụng phía trên.

Ấu trùng zoea mới nở rất ưa sáng và dài khoảng 1–2 mm. Chúng thường bơi ngửa, phần đuôi (telson) đi trước. Trong vòng 2 ngày, chúng lột xác sang giai đoạn ấu trùng thứ 2 và dài 2–3 mm. Tổng cộng có 6 giai đoạn ấu trùng. Đến ngày 7–8, chúng dài 3–4 mm. Sau 50–90 ngày kể từ khi nở, ấu trùng biến thành tép con trông như tép trưởng thành thu nhỏ, dài trung bình 1 cm. Trong một thí nghiệm khác, giai đoạn ấu trùng kéo dài 75–158 ngày. Tỷ lệ sống thấp, khoảng 9–18%.

Cho ấu trùng ăn

Ấu trùng cần có thức ăn phù hợp ngay khi vừa nở. Nếu không được ăn trong 6 giờ đầu, chúng mất màu, bơi ít hẳn và có thể chết trong vòng 24 giờ. Cho ăn bù về sau thường cũng không gỡ lại được hậu quả của đợt đói ban đầu.

• Ngày 1–4: cho ăn hỗn hợp tảo cát (Chaetoceros gracillis), ấu trùng Artemia, vi tảo (Rhinomonas reticulata, Skeletonema costata, Tetraselmis chuii, Chlorella vulgaris), luân trùng và Marine Cuisine. Nếu chỉ cho ăn vi tảo thì ấu trùng không đủ chất để lớn và sống sót.
• Ngày 5–12: bổ sung ấu trùng Artemia mới nở đã làm giàu bằng Chlorella vulgaris.
• Từ ngày 13 đến khi biến thái: bổ sung mực nang xay nhuyễn và copepod sống, mật độ 0,2 con mồi/mL.1

Tép lửa đỏ sống tự nhiên ở vùng biển Sri Lanka, Bali (Indonesia) và Philippines. Chúng ở vùng nước sâu, khoảng 10–28 m. Loài này được mô tả năm 1983 và mang tên Helmut Debelius.1

Tép lửa đỏ có màu đỏ rất đậm và rực. Trên một số vùng cơ thể có các chấm trắng, râu và chân cũng màu trắng. Tép dài 4–6 cm và thường sống khoảng 1,5–3 năm.

Giống mọi động vật không xương sống khác, tép cần đủ canxi và khoáng vi lượng để lột xác. Khi tép lột, bạn đừng vớt vỏ ra. Vỏ chứa canxi cùng các vi khoáng khác, và tép sẽ ăn lại sau đó. Phần lớn chuyên gia khuyên không nên bổ sung iốt vào nước.

Loài này hiện vẫn chủ yếu bắt từ tự nhiên. Hơn 90% số tép bán trên thị trường được thu từ rạn san hô, và đây là một trong những lý do khiến loài bị đe dọa. Người ta đang xây dựng quy trình sinh sản nhân tạo và ương ấu trùng cho loài này.1