Bucephalandra

• Bucephalandra là một chi cây ưa dòng chảy (rheophyte), mọc ven những con suối chảy xiết ở Borneo.
• Cây dễ chăm, sống được dưới ánh sáng yếu đến trung bình và không cần nền.
• Cây lên rất chậm và giá đắt hơn anubias.
• Dạng bò ngang cao 5–10 cm, dạng mọc đứng cao 18–25 cm. Lá dài 1–10 cm.1

Bucephalandra còn khá mới trong giới chơi thủy sinh và đang được săn nhiều. Cây lại lên rất chậm so với các loài khác, vì thế giá cao hơn anubias. Khi các trại cây nhân giống được nhiều hơn, giá sẽ giảm dần theo thời gian.

Bạn nên ưu tiên mua cây nhân giống từ trại để hạn chế nạn khai thác quá mức ngoài tự nhiên.1

Một số loài mọc bò ngang và chỉ cao khoảng 5–10 cm. Các loài mọc đứng thì có thể cao tới 18–25 cm. Lá dài từ 1 đến 10 cm. Dân chơi hay đặt cây ở tiền cảnh hoặc trung cảnh, hoặc buộc lên đá, lũa. Cây cũng rất hợp với bể nano.1

Buce có nhu cầu chăm sóc gần giống hệt anubias và dương xỉ java. Cây chịu được dải nhiệt rộng từ 21 đến 28°C và pH 6–8. Ánh sáng yếu đến trung bình là cây sống được. Bạn không bắt buộc phải châm CO2, nhưng có CO2 thì cây có thể lên nhanh hơn.1

Buce được xem là cây dễ chăm. Cây sống được dưới ánh sáng yếu, không cần nhiều phân hay châm CO2, và mọc được mà không cần nền. Do cây lên rất chậm nên lá dễ bị rêu bám. Bạn nên trồng buce ở chỗ khuất sáng trong bể và thả thêm các loài ăn rêu để lá luôn sạch. Đèn càng mạnh thì càng dễ có rêu, vì cây mọc quá chậm để cạnh tranh.

Cách trồng

Giống anubias và dương xỉ java, buce có thân rễ (rhizome). Đây là một đoạn thân to, từ đó mọc ra cả lá lẫn rễ. Cây không cần cắm xuống nền. Bạn có thể nhét cây vào khe đá, hoặc buộc lên vật trang trí bằng chỉ may, hoặc dán bằng keo siêu dính dạng gel. Khi dán, đừng phết keo quá nhiều lên thân rễ.

Nếu muốn trồng xuống nền thì tuyệt đối không được vùi thân rễ. Bạn ấn cây sâu xuống cát hoặc sỏi cho rễ và thân rễ ngập hết, rồi kéo nhẹ cây lên. Dừng lại khi thân rễ đã lộ hẳn ra ngoài mà rễ vẫn nằm trong nền.

Một cách khác là để nguyên cây trong rọ nhựa có bông đá (rock wool). Khi cần bón, bạn cắm viên phân nhét gốc vào bông đá sao cho chạm tới rễ.

Hiện tượng tan lá

Phần lớn các trại trồng cây ở dạng emersed. Vì vậy khi mới thả buce xuống nước, một số lá có thể bị tan trong thời gian cây thích nghi. Cây dự trữ dinh dưỡng chủ yếu trong thân rễ, nên đừng vứt thân rễ đi. Chỉ cần thân rễ trông còn khỏe, bạn cứ để cây trong bể. Cây sẽ đâm chồi mới, rồi chồi ra lá và rễ.

Phân bón

Như hầu hết các cây có thân rễ, buce lấy phần lớn dinh dưỡng từ nước. Vì thế cây hưởng lợi khi bạn châm phân nước tổng hợp (all-in-one).

Trồng cạn

Buce trồng emersed cũng rất tốt, chẳng hạn trong bể paludarium hoặc terrarium có nhiều nước và độ ẩm cao. Bạn có thể trồng chung với rêu để rễ lúc nào cũng ẩm.1

Ngoài tự nhiên, buce thường ra hoa trên mặt nước. Hoa tỏa mùi đặc trưng để dụ côn trùng đến thụ phấn. Nếu thụ phấn thành công, cây sẽ kết quả. Hạt trong quả rơi xuống nước rồi trôi đi mọc ở nơi khác. Hoa nở dưới nước cũng rất đẹp nhưng không cho hạt.

Trong bể, cách nhân giống buce dễ nhất là tách thân rễ làm hai bằng kéo sạch và sắc. Chỗ cắt tốt nhất là khúc gấp tự nhiên, nơi cây đã bắt đầu tách thành những cụm lá riêng. Bạn gắn phần vừa cắt lên đá hoặc lũa, nó sẽ tiếp tục lớn thành một cây thứ hai.1

Bucephalandra mọc dọc bờ những con suối chảy xiết ở Borneo. Vào mùa khô, cây sống trên cạn (emersed, tức phần lá nằm trên mặt nước). Đến mùa mưa, nước dâng lên và cây sống chìm hẳn dưới nước (submersed).1

Vì quê nhà của bucephalandra là những dòng sông chảy xiết, cây có bộ rễ bám rất chắc. Một khi đã bám ổn định, cây sống tốt cả trong bể có dòng chảy mạnh.1

Lá bucephalandra thường thuôn dài, mép lượn sóng. Tuy vậy, có dạng lá tròn hơn, hẹp hơn hoặc mép thẳng. Màu lá đi từ xanh nhạt đến xanh đậm, một số giống còn ánh đỏ, tím hoặc xanh lam. Vài loài có chấm trắng nhỏ trên lá và một lớp óng ánh đổi màu theo ánh sáng. Cây khỏe có thể trổ hoa màu trắng hoặc hồng.

Hiện người ta đã xác định được hơn 30 loài. Thế nhưng ngoài thị trường lại có tới hàng trăm tên thương mại, như green wavy, brownie blue, black pearl, mini coin, dark skeleton king, Godzilla và deep purple.1