5 cách làm sạch tảo trong bể cá

Tảo vốn là một phần tự nhiên trong hệ sinh thái của bể cá. Nó lọc bớt chất thải độc khỏi nước và là thức ăn cho các loài cá, động vật không xương sống chuyên ăn tảo. Dù vậy, phần lớn người chơi vẫn xem tảo là vị khách không mời. Tảo nhiều quá thì che mất tầm nhìn vào bể và làm cây chậm lớn. Dưới đây là 5 cách đơn giản để làm sạch tảo trên kính bể và đồ trang trí.

1. Gỡ tảo bằng tay với dụng cụ phù hợp

Gỡ tảo bằng tay đứng đầu danh sách vì bạn thấy kết quả ngay, không phải chờ. Sau đây là những dụng cụ làm việc tốt nhất mà bạn nên có sẵn.

Nếu tảo phủ kín kính đến mức khó nhìn thấy cá, cách đơn giản nhất là lau bằng miếng chà tảo. Miếng chà này làm từ mút melamine không độc. Nó không làm xước bể kính, bể acrylic cũng không sao.

Có những loại tảo rất cứng, như tảo đốm xanh, cạo mãi không ra. Lúc đó bạn thử dùng bộ lau kính Mag-Float kèm lưỡi cạo. Lưỡi cạo này an toàn cho kính và đi qua lớp tảo đốm xanh ngọt như dao nóng cắt bơ. Mỗi lần vệ sinh bể, bạn sẽ đỡ được rất nhiều thời gian và công sức.

Một chiếc bàn chải đánh răng bình thường rất tiện để chà những góc khó với tới. Bạn dùng nó cho cả đồ trang trí, đá, lũa (hardscape), thậm chí lá cây. Với một số loại tảo tóc, bạn chỉ cần cho lông bàn chải móc vào các sợi tảo rồi xoay. Tảo sẽ cuộn lại quanh bàn chải như mì spaghetti quấn quanh nĩa.

Cuối cùng, nếu tảo lam (thực chất là vi khuẩn lam) hay tảo silic nâu bắt đầu phủ lên nền, bạn dùng ống xi phông hút sạch lớp sỏi hoặc cát đó.

2. Nhờ các loài ăn tảo

Thấy tảo bắt đầu lấn bể, nhiều người phản xạ ngay là đi mua một con ăn tảo về để nó lo hết. Cách này chỉ xếp thứ hai vì hai lý do: a) mỗi loài chỉ ăn vài loại tảo nhất định, và b) chúng có thể không dọn sạch được cả bể. Dù vậy, đây vẫn là tuyến phòng thủ thứ hai rất tốt, đỡ cho bạn một tay trong cuộc chiến với tảo.

Với bể nano, những lựa chọn ưng ý nhất là ốc nerite, tép Amano hoặc một đàn cá otocinclus. Bể lớn hơn thì nên thả vài con cá bristlenose pleco hoặc cá bút chì (Siamese algae eater) để dọn được diện tích rộng hơn.

Cá bút chì là tay dọn bể rất giỏi cho bể lớn. Có điều bạn phải để ý kẻo mua nhầm cá ăn rong Trung Quốc (Chinese algae eater). Loài này trông khá giống nhưng hung dữ hơn.

3. Dọn bớt chất hữu cơ dư thừa trong bể

Tảo thích nghi rất giỏi. Nó tận dụng ngay các hợp chất nitơ sinh ra từ phân cá, lá cây yếu, thức ăn thừa và những chất hữu cơ khác. Nếu bể còn mới và chưa ổn định, bạn nên cắt bớt mọi nguồn dinh dưỡng mà tảo có thể lợi dụng.

• Nếu bạn chơi bể thủy sinh trồng cây, mỗi lần thay nước hãy lấy kéo cắt bỏ những lá đã chết hoặc bị tảo phủ.
• Dùng ống xi phông hút lớp cặn bẩn đang phân hủy dưới nền. Nếu cá không ăn hết thức ăn trong vài phút thì bạn cho ăn ít lại.

Ngoài ra, tảo lam thích mọc ở những chỗ cặn bẩn tích tụ, tức các "vùng chết" trong bể. Vùng chết hình thành khi dòng chảy quá yếu, hoặc khi đồ trang trí lớn và đá lũa chắn đường nước. Bạn có thể cải thiện dòng chảy bằng cách sắp xếp lại đồ trang trí, lấp nền vào các khe giữa đá lũa, hoặc thay lọc hay máy tạo dòng mạnh hơn.

4. Cân bằng ánh sáng và dinh dưỡng

Rốt cuộc, cách diệt tảo hiệu quả nhất vẫn là xử lý tận gốc lý do khiến tảo lấn được cây. Tảo dùng chung nguồn sống với cây, như ánh sáng và dinh dưỡng, để quang hợp và phát triển. Chỉ cần một thứ trong số đó quá nhiều hoặc quá ít là tảo chớp ngay thời cơ và bùng lên ngoài tầm kiểm soát.

Để cân bằng bể, bạn nên cắm đèn qua ổ cắm hẹn giờ và để đèn sáng khoảng 6–8 tiếng mỗi ngày làm mốc khởi đầu. Sau đó bạn tăng hoặc giảm dần lượng dinh dưỡng theo nhu cầu.

• Nếu nitrat trên 50 ppm, bạn thay nước để pha loãng bớt chất thải nitơ.
• Nếu nitrat dưới 20 ppm, bạn châm phân nước tổng hợp (all-in-one) Easy Green cho đến khi nitrat trong nước lên 20 ppm.

Mỗi lần thay đổi ánh sáng hay dinh dưỡng, bạn nên chờ 2–3 tuần rồi mới chỉnh tiếp. Phải đủ thời gian như vậy thì bạn mới thấy thay đổi đó tác động lên cây ra sao để điều chỉnh cho hợp. Bạn sẽ không bao giờ xóa sạch hoàn toàn tảo trong bể. Mục tiêu là giảm nó xuống mức gần như không còn thấy.

5. Xử lý bằng hydrogen peroxide

Với hóa chất, cái khó là tìm được loại đủ mạnh để diệt tảo mà không hại cá tép và cây trong bể. Một lựa chọn đã dùng thành công là hydrogen peroxide (oxy già) 3%, loại bán ở hiệu thuốc.

1. Xả bớt nước để cây và đồ trang trí bị tảo bám nhô hẳn lên khỏi mặt nước.
2. Xịt hydrogen peroxide lên chỗ có tảo và để yên 5 phút.
3. Châm nước lại vào bể.

Nếu được thì bạn cũng có thể lấy cây hoặc đồ trang trí ra ngoài bể để xử lý. Với những cây nhạy cảm hơn, bạn nên cân nhắc rút ngắn thời gian hoặc chỉ xử lý một phần cây để chắc chắn cây vẫn sống. Tảo chết sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc trong suốt. Khi tảo đã yếu đi như vậy, các con vật trong bể có thể sẽ ăn nó. Hydrogen peroxide có tác dụng với cả những đợt tảo bùng phát dai dẳng như BBA (tảo râu đen).

Hóa chất nằm cuối danh sách vì nó chỉ phát huy tốt nhất khi ánh sáng và dinh dưỡng trong bể đã cân bằng. Nếu bạn dùng thuốc diệt tảo mà bỏ qua cả bốn bước trên, tảo sẽ cứ mọc lại và hóa chất gần như chẳng có tác dụng gì.