5 mẹo nhanh và dễ để cải thiện bộ lọc hồ cá

Có cả trăm cách "độ" hệ thống lọc của hồ cá để lọc chạy hiệu quả hơn, đỡ tốn tiền và thời gian. Có cách chỉ là chiêu trò. Nhưng cũng có những cách rất đáng giá mà dân chơi cá lâu năm đã rút ra qua thời gian. Sau khi dùng qua hàng trăm bộ lọc ở cửa hàng cá và các phòng nuôi cá riêng, dưới đây là 5 mẹo đơn giản nhất để lọc của bạn chạy tốt nhất.

1. Chuyển sang vật liệu lọc dùng lại được

Nhiều bạn mua bộ hồ cá trọn gói, đi kèm một lọc treo thành (HOB) hoặc lọc trong, rồi băn khoăn không biết hộp lọc trong đó dùng được bao lâu. Đáng tiếc là nhiều hãng gắn sẵn hộp lọc dùng một lần và khuyên thay sau mỗi 1–3 tháng để bán được hàng đều đặn. Loại hộp này thường có một ít bông lọc để lọc cơ học, tức là giữ lại các hạt cặn trong nước. Ở giữa là than hoạt tính để lọc hóa học, tức là khử thuốc và các tạp chất khác. Lớp bông mịn và than hoạt tính bão hòa cặn bẩn rất nhanh, nên hiệu quả tụt mạnh. Vật liệu lại dày và đặc, rất khó vệ sinh để dùng tiếp.

May là bạn có thể bỏ hộp lọc đi và thay bằng vật liệu lọc dùng lại được, ví dụ một miếng mút thô và một túi sứ lọc. Khi vật liệu bẩn, bạn chỉ cần rửa trong xô nước hồ cũ (không dùng xà phòng) rồi đặt lại vào lọc. Cách này vừa tiết kiệm tiền, vừa giữ lại được vi sinh có lợi sống trên vật liệu lọc. Chính lớp vi sinh này làm nhiệm vụ lọc sinh học, ăn chất thải hữu cơ độc hại và làm sạch nước. Những loại vật liệu này thường dùng được nhiều năm, và còn có thể đem sang để chạy vi sinh (cycle) cho hồ mới.

Lọc hóa học cũng có loại dùng lại được, như Seachem Purigen. Than hoạt tính dùng xong là bỏ, còn Purigen thì tái sinh được. Bạn ngâm nó trong dung dịch thuốc tẩy pha nước để "đốt" hết độc tố đã hút vào, rồi dùng lại như mới.

Bạn có thể thay hộp lọc dùng một lần bằng vật liệu dùng lại được, như một miếng mút thô cắt vừa kích thước.

2. Đừng quên mút chặn đầu hút

Lọc treo thành, lọc thùng hay bất kỳ loại lọc nào có ống hút đều nên gắn mút chặn đầu hút. Đây là một trong những mẹo đáng làm nhất. Mút chặn đầu hút chỉ là một khối mút hình trụ khoét lỗ ở giữa. Bạn lồng nó vào ống hút như xỏ chiếc tất. Món phụ kiện đơn giản này chặn thức ăn thừa, lá mục, nền, cá con và tép ốc không bị hút vào làm hỏng mô tơ lọc.

Mút chặn là lớp lọc cơ học đầu tiên. Nó giữ lại phần lớn cặn bẩn trong nước trước khi nước tới vật liệu lọc. Vật liệu lọc sạch thì lọc chạy khỏe hơn, và bạn cũng giãn được thời gian giữa hai lần vệ sinh vật liệu. Mút chặn còn có thêm diện tích bề mặt cho vi sinh có lợi bám vào, nên lọc sinh học cũng mạnh thêm.

Nên chọn mút chặn loại thô, lỗ to, dù loại này giữ được ít cặn hơn. Mút mịn có thể tắc đến mức làm lọc phải gồng lên mà chạy, và lọc sẽ mau hỏng hơn.

Bạn nên bọc mút chặn ở mọi đầu hút của lọc để có thêm lọc cơ học và lọc sinh học.

3. Giấu một quả sủi khí trong lọc

Bình thường, lọc vi sinh (lọc mút) nhả ra những bong bóng to, ngắt quãng, lúc chạy lúc dừng như xe kẹt giờ cao điểm. Khi bạn đặt một quả sủi khí bên trong lọc mút, những bong bóng to đó vỡ ra thành một dòng bong bóng nhỏ liên tục. Bong bóng nhỏ kéo nước chảy qua mút đều đặn hơn. Nhờ vậy lọc giữ cặn tốt hơn và tiếng sủi bọt cũng êm hơn.

Nếu không thích lọc mút, bạn vẫn có thể đặt sủi khí trong lọc treo thành. Một quả sủi đặt trong ngăn vật liệu của lọc HOB sẽ làm vi sinh có lợi ở đó phát triển mạnh hơn hẳn. Nước cũng được bổ sung thêm nhiều oxy, nên cá và cây khỏe hơn.

Sủi khí là một phụ kiện nhỏ, có phần nặng để chìm trong nước. Nó chia khí từ máy sục khí thành những bong bóng nhỏ hơn để cấp oxy cho nước hồ.

4. Lọc mút vẫn dùng được than

Nhiều năm trước, có một người làm dịch vụ chăm sóc hồ cá gặp trường hợp thế này. Một khách hàng của anh cho sơn phủ lại sàn gỗ. Vì khói sơn độc, cả nhà phải dọn ra ngoài vài ngày, và người khách lo cho đàn cá trong hồ. Như đã nói ở trên, than hoạt tính có thể hút tanin, thuốc và các tạp chất khác trong nước. Đa số người chơi đổ than vào túi đựng vật liệu rồi đặt trong sump, lọc treo thành, lọc thùng hoặc loại lọc nào có ngăn vật liệu. Nhưng nếu bạn cần lọc hóa học mà trong tay chỉ có lọc mút, vốn không có ngăn vật liệu, thì sao?

May là có loại tấm lọc tẩm than. Thường thì người ta đặt nó trong ngăn vật liệu của lọc. Nhưng bạn cũng có thể cắt cho vừa rồi quấn quanh lọc mút, buộc lại bằng dây thun. Khi bong bóng đi lên trong ống của lọc mút, chúng kéo nước theo. Nước bị hút xuyên qua tấm than rồi qua thành mút. Nước cứ liên tục chảy qua tấm than như vậy, và dần dần độc tố bị khử hết. Cách này cũng dùng được với các tấm lọc hóa học khác, như tấm khử amoniac hay tấm khử phosphate.

Bạn quấn tấm lọc hóa học quanh lọc mút rồi buộc lại bằng dây thun.

5. Nhiều lọc chưa chắc đã tốt

Nhiều người chơi, nhất là người mới, nghĩ rằng lọc càng nhiều càng tốt. Có người nhét mấy cái lọc thùng vào cùng một hồ, có người thì chỉ chăm chăm làm sao cho lưu lượng tuần hoàn thật cao. Có người từng gắn cho mấy hồ lớn của mình cả sump, lọc thùng lẫn lọc treo thành. Nhưng chừng đó thiết bị tốn rất nhiều thời gian bảo dưỡng, mà nhiều quá thì cũng dễ quên mất cái này cái kia. Thế là anh bỏ dần từng bộ lọc một. Kết quả là chẳng có gì thay đổi, dù anh vẫn thay nước với số lần như trước. Cuối cùng mỗi hồ chỉ còn đúng một bộ lọc, và chất lượng nước vẫn tốt.

Bạn nên nhớ rằng thêm một bộ lọc là thêm một chỗ có thể hỏng. Lọc có thể tràn, rò rỉ, hoặc nứt gioăng làm nước tràn ra sàn. Nhiều lọc thì cũng tốn tiền hơn, tốn điện hơn và mất nhiều thời gian bảo dưỡng hơn. Dân chơi lâu năm sẽ nói với bạn rằng khi chỉ có một bộ lọc, bạn thường để ý đến nó kỹ hơn. Bạn sẽ chịu khó vệ sinh cánh quạt và vật liệu lọc, để ý khi nó kêu lạ, và chuẩn bị sẵn phụ tùng thay thế.

Thay vì mua thêm lọc, bạn nên tập trung làm cho bộ lọc duy nhất của mình chạy hiệu quả nhất có thể bằng các mẹo ở trên, rồi vệ sinh nó đều đặn. Ít mà chất lượng vẫn hơn nhiều mà bỏ bê. Khi bạn nắm rõ những gì mình đang có, giữ cho nó chạy tốt sẽ đỡ tốn công hơn nhiều. Lọc không phải cái hố đen thần kỳ nuốt chất thải biến mất. Mỗi bộ lọc bạn có là thêm một thiết bị phải vệ sinh thường xuyên thì mới chạy đúng.

Suy cho cùng, ai cũng muốn điều tốt nhất cho đàn cá của mình, để chúng sống lâu và khỏe mạnh.