Bao lâu phải vệ sinh hoặc thay nước bể cá một lần?

Muốn bể gần giống môi trường tự nhiên thì người chơi cá phải thay nước thường xuyên. Ở phần lớn sông suối, nitrat rất thấp vì dòng nước liên tục cuốn chất thải về hạ lưu. Khổ nỗi, cho cá ăn thì sẽ sinh ra nitrat. Cá khỏe nhất khi chỉ số này luôn ở mức thấp. Nhìn chung, nitrat dưới 40 phần triệu (ppm) được xem là an toàn với hầu hết các loài cá. Cách đơn giản để giữ nitrat thấp là thay nước. Thay nước đúng như tên gọi. Bạn rút bớt phần nước có nitrat ra và bù vào nước không có nitrat.

Phần dưới đây tập trung vào cách kiểm soát chất lượng nước. Phần lớn người chơi chỉ thay nước theo một lịch cố định. Bạn sẽ hay nghe khuyên “mỗi tháng thay nước một lần”. Rồi có người bảo phải thay mỗi tuần. Lại có cả mấy tay nuôi cá đĩa kỳ quặc thay nước mỗi ngày! Vậy ai đúng? Ai cũng vừa đúng vừa sai. Họ đúng vì lịch thay nước của họ hợp với bể của họ. Nhưng họ đều sai khi khuyên người khác theo một lịch cố định. Tốt hơn là chỉ cho mỗi người cách tự đánh giá xem bể mình cần thay nước đến mức nào.

Trước hết, bạn cần hiểu là mỗi bể sẽ có lịch thay nước riêng, vì tải lượng sinh học của mỗi bể khác nhau. Tải lượng sinh học phụ thuộc vào số cá trong bể và lượng thức ăn bạn cho vào. Dễ thấy là càng nhiều cá, càng nhiều thức ăn thì chất thải càng nhiều. Ngược lại, ít cá và ít thức ăn thì chất thải cũng ít.

Vậy bạn phải biết bể đang thải ra bao nhiêu. Đo nitrat bằng que thử nước hồ cá là biết. Với bể thả cá khá dày, bạn sẽ thấy nitrat tăng lên qua từng tuần. Khi đã nắm được nitrat tăng nhanh cỡ nào, bạn mới bắt đầu kiểm soát được nó.

Lấy ví dụ một bể sinh ra 10ppm nitrat mỗi tuần. Như đã nói, mục tiêu là giữ nitrat dưới 40ppm. Trong ví dụ này, sau 4 tuần bể chạm mốc 40ppm và đến lúc phải thay nước. Bạn thay 30% nước thì nitrat giảm 30%, còn 28ppm. Một tuần sau, cá lại thải thêm 10ppm, đẩy chỉ số lên 38ppm. Cứ đà này thì bể sẽ cần thay nước mỗi tuần.

Đến lúc cần thay thì thay 30% nước là vừa. Nghe thì có vẻ thay càng nhiều càng tốt. Thực ra thay quá nhiều nước một lúc có thể làm cá và cây bị stress nặng. Thay nước là để giữ cá khỏe. Nếu thay nhiều đến mức cá bị stress rồi sinh bệnh thì coi như hỏng mục đích.

Có thể bạn đang nghĩ rằng mình không muốn tuần nào cũng phải thay nước. Đừng lo, bạn có thể chỉnh bể cho hợp với nhu cầu của mình. Cho ăn ít đi hoặc nuôi ít cá lại thì bể sẽ ít phải thay nước hơn. Bạn cũng có thể chọn bể to hơn. Cùng số cá đó mà nước nhiều hơn thì chất thải hòa vào lượng nước lớn hơn, nên nồng độ ppm thấp hơn.

Cách cuối cùng để bớt phải thay nước là trồng thêm cây thủy sinh trong bể. Cây lớn lên sẽ hút nitrat. Nhưng đừng tự huyễn hoặc mình. Dù áp dụng hết những cách trên, phần lớn bể vẫn phải thay nước. Khác biệt chỉ nằm ở chỗ hai lần thay cách nhau lâu hay mau.