Cách tự làm tổ đẻ trứng (spawning mop) để nhân giống cá cảnh

Nhiều loài cá cảnh đẻ trứng kiểu rải tung khắp nơi, hoặc dính trứng lên cây thủy sinh và các bề mặt trong bể. Để trứng không bị ăn mất và cá con sống sót nhiều hơn, dân nhân giống lâu năm thường làm tổ đẻ (spawning mop) cho cá đẻ vào. Tổ đẻ nhân tạo khác cây thật ở chỗ không cần đèn, cũng không cần châm phân. Bạn có thể nhấc nó đi chỗ này chỗ kia mà không sợ gãy lá hay đứt rễ. Có người còn bỏ tổ đẻ vào bể cá đẻ con, vì chùm sợi dày là chỗ trốn rất tốt cho cá bột.

Dưới đây là cách làm từng bước cho hai loại tổ đẻ. Cả hai loại đều khá dễ làm.

Cách làm tổ đẻ bằng len

Đây là loại tổ đẻ phổ biến nhất. Người ta hay dùng nó cho cá vàng, cá cầu vồng, cá tetra, cá barb, cá killifish và nhiều loài khác. Tùy loài bạn đang cho đẻ mà làm tổ nổi, tổ chìm hay tổ gắn lên thành bể.

Vật liệu cần chuẩn bị:

• Len 100% acrylic
• Nút bần nếu làm tổ nổi, một viên đá nhỏ nếu làm tổ chìm, hoặc núm hút nếu muốn gắn tổ lên thành hay đáy bể
• Một vật cứng, phẳng, cao đúng bằng chiều cao tổ bạn muốn làm, chẳng hạn quyển vở, cuốn sách, hộp đĩa Blu-ray hay miếng bìa cứng
• Kéo

1. Quấn len quanh quyển vở chừng 40 đến 100 vòng, rồi cắt đứt phần len còn thừa.
2. Cắt một đoạn len dài 30 đến 60 cm. Lấy đoạn này buộc thật chặt bó len đang quấn trên quyển vở.
3. Tuột bó len ra khỏi quyển vở. Sau đó cắt đứt các vòng len ở đầu bên kia, phía đối diện nút buộc.
4. Sợi nào dài ngắn không đều hoặc dài quá thì tỉa lại cho gọn.
5. Lấy hai đầu thừa của nút buộc, buộc chắc vào nút bần, viên đá hoặc núm hút.
6. Xả tổ dưới vòi nước máy, không dùng xà phòng, rồi thả vào bể.
7. Kể từ lúc cá bắt đầu đẻ, bạn đợi từ vài ngày đến vài tuần tùy loài. Sau đó chuyển trứng trong tổ sang lưới nhân giống hoặc hộp tách, trong đó đặt một quả sủi chạy nhẹ.

Có người chuyển nguyên cả tổ lẫn trứng sang. Cũng có người thích nhặt từng trứng ra bằng tay hoặc bằng nhíp.

Cách làm tổ đẻ cho cá lúa (ricefish)

Với vài loài như cá medaka Nhật Bản, tổ len thường không ăn thua bằng. Lý do là sợi len quá mềm, cứ trôi bồng bềnh theo nước. Cá lúa phải cọ mình vào những sợi cứng hơn thì trứng mới rời ra được.

Vật liệu cần chuẩn bị:

• Một thanh phao bơi (pool noodle) loại có lỗ rỗng ở giữa
• Miếng rửa chén Scotch-Brite loại không tẩm hóa chất tẩy rửa
• Dao bếp và thớt
• Kéo

1. Đặt thanh phao lên thớt rồi dùng dao cắt một khoanh tròn dày khoảng 1,3 cm.
2. Đặt miếng rửa chén nằm ngang, cạnh dài theo chiều ngang, cạnh ngắn theo chiều cao.
3. Bắt đầu từ một góc dưới của miếng rửa chén, cắt thẳng lên trên. Dừng lại khi còn cách mép trên khoảng 1,3 cm.
4. Dọc theo mép dưới, cứ cách khoảng 0,6 cm bạn lại cắt thêm một đường thẳng đứng như thế. Những dải vừa cắt chính là “sợi” của tổ.
5. Cuộn miếng rửa chén lại. Phần 1,3 cm phía trên sẽ cuộn thành hình xoắn ốc, còn các “sợi” bên dưới xòe ra như chiếc váy.
6. Nhét đầu xoắn ốc vào lỗ giữa khoanh phao.
7. Xả tổ qua nước, không dùng xà phòng, rồi thả vào bể.
8. Khi cá đẻ xong, chuyển trứng hoặc cả tổ sang lưới nhân giống, hộp tách hoặc một bể nuôi cá con riêng.

Chúc bạn cho cá đẻ thành công. Nếu cá nở và lớn lên nhiều quá, bạn có thể tính chuyện bán bớt cho tiệm cá gần nhà hoặc cho người chơi khác, rồi lấy tiền đó nuôi lại thú chơi của mình.