Dùng bông tấm polyester làm bông lọc cơ học cho bể cá

Lọc vẫn chạy đều mà nước bể cứ mờ mờ thì thủ phạm thường là lớp lọc cơ học làm chưa tới. Có một cách rẻ và dễ làm là lấy bông tấm may chăn (quilt batting hay cotton batting) làm bông lọc. Đây là loại bông polyester người ta nhồi trong chăn, mền và gối.

Phần dưới đây nói về cách chọn loại bông an toàn cho cá, cách cắt và lót bông vào từng kiểu lọc, và bao lâu thì nên thay bông.

Lọc cơ học nằm ở đâu trong hệ thống lọc

Trong lọc thường có ba loại vật liệu. Lọc cơ học nằm ở tầng đầu tiên, gồm bông lọc, mút và các loại tấm lọc. Tầng này giữ lại hạt cặn, phân cá, xác vụn và thức ăn thừa. Kế đến là vật liệu lọc sinh học như sứ, bio ball, cát. Vi khuẩn sống ở đây chuyển amoniac thành nitrit rồi thành nitrat. Cuối cùng là vật liệu lọc hóa học như than hoạt tính. Than chỉ nên dùng khi nước có tanin, có mùi, bị ố màu hoặc cần lọc sạch thuốc sau khi trị bệnh. Bể đang bình thường mà bỏ than vào thì khá phí tiền.

Bông tấm thuộc nhóm lọc cơ học. Phần còn lại chỉ nói về nó.

Mua bông tấm thế nào cho an toàn

Hiệu nào cũng được. Một bịch mua ở siêu thị có giá khoảng 10 đô la Mỹ. Lúc chọn, bạn chỉ cần xem kỹ hai điểm trên nhãn:

• Bông phải là 100% polyester. Nhãn không ghi rõ điều này thì đừng mua.
• Nhãn không ghi chống nấm mốc (mildew resistant) hay công dụng gì tương tự. Có những chữ đó tức là bông đã tẩm thêm chất. Chất này có thể ngấm ra nước và làm cá yếu, thậm chí chết.

Bạn nên mua bịch to nhất tìm được. Một bể gia đình khoảng 380 lít có thể dùng một bịch như vậy chừng nửa năm.

Bông lọc làm nước khác đi thế nào

Đặt hai bể cạnh nhau là thấy khác biệt ngay. Bể có lót bông thì nước trong vắt. Bể chưa lót thì nước có một lớp mờ như sương. Lớp mờ đó không có nghĩa là bể chưa chạy vi sinh. Nhìn kỹ bạn sẽ thấy rất nhiều cặn lơ lửng trong nước.

Ở bể có bông, cặn trôi vào lọc rồi mắc lại trong lớp bông. Ở bể không có bông, cặn đi qua cả hệ thống lọc, và sau này bạn phải mở lọc ra vệ sinh.

Lót dày hay lót mỏng

Chỗ này hơi ngược với suy nghĩ của nhiều người:

• Lót càng dày, càng nhiều lớp thì bông bắt cặn càng tốt và nước càng trong. Đổi lại bông nghẹt rất nhanh. Lý do là nó có quá nhiều lỗ nhỏ, và các lỗ này bít lại rất nhanh.
• Lót mỏng, mỏng tới mức gần nhìn xuyên qua được, thì lâu nghẹt hơn nhiều. Bù lại nó bắt cặn kém hơn.

Cách dùng cho từng kiểu lọc

Cắt sẵn bông một lần cho nhiều đợt là đỡ công nhất. Bạn bỏ ra chừng mười phút cắt hết, tới lúc cần thay chỉ việc lấy ra dùng, khỏi phải đi tìm kéo mỗi lần.

• Lọc thùng: cắt bông thành từng miếng vuông vừa với khay rồi lót vào.
• Lọc treo: cắt bông thành dải rồi đặt vào chỗ nước chảy qua.
• Bể cá bột hoặc bể cá nhỏ: quấn một ít bông quanh đầu hút của lọc rồi buộc lại bằng dây thun. Vậy là bạn có một lớp lọc sơ bộ.
• Làm túi đựng vật liệu: đặt sứ lọc hoặc than hoạt tính dạng viên, dạng hạt vào giữa miếng bông rồi buộc lại bằng dây thun. Túi này rẻ, dùng xong thì bỏ, mà lớp bông bên ngoài cũng lọc cơ học luôn.

Bao lâu thì thay bông

Không có lịch cố định. Bông bẩn nhanh hay chậm, nghẹt sớm hay muộn thì bạn thay theo đó. Bông rẻ và sẵn nên có người thích thay càng sớm càng tốt, thường vài ngày một lần. Không phải ai cũng theo được cách này, nhưng nó tốn ít tiền và làm rất đơn giản.

Có một điều bạn nên nhớ. Cặn nằm trong lọc thì bạn không thấy, nhưng nó vẫn nằm trong vòng tuần hoàn của bể. Thử nghĩ bạn gom hết chất bẩn trong bể rồi đặt ngay trước miệng xả, để nước sạch phải chảy qua đống đó mới về bể. Ai cũng thấy không ổn. Bông bẩn nằm trong lọc cũng y như vậy. Thay vật liệu lọc cơ học thường hơn một chút là bạn sẽ thấy nước trong lên rõ.

Bắt đầu từ đâu

1. Mua một bịch bông tấm. Kiểm tra nhãn ghi 100% polyester và không có chữ chống nấm mốc.
2. Cắt sẵn một lượt bông vừa khay lọc thùng, hoặc cắt thành dải cho lọc treo.
3. Lót bông vào tầng lọc cơ học, tức tầng nước đi qua đầu tiên. Nhớ là lót càng dày thì càng nhanh nghẹt.
4. Kiểm tra bông thường xuyên và thay ngay khi thấy bẩn hoặc nghẹt.