Máy sủi oxy cho bể cá: công dụng, tốn điện không, bị vào nước và lúc mất điện

Máy sủi oxy là gì, vì sao cần

Máy sủi oxy đặt bên ngoài bể. Máy đẩy không khí qua dây oxy (ống dẫn khí) xuống các thứ trong bể như đá sủi, lọc vi sinh hay đồ trang trí chạy bằng khí. Đi kèm còn có van chia khí để chia ra nhiều đường, và loại máy sủi oxy tích điện để dùng lúc mất điện.

Bọt khí nổi lên làm nước chuyển động và khuấy mặt nước. Mặt nước có xáo động thì khí mới trao đổi tốt. CO2 trong nước thoát ra ngoài, còn oxy từ không khí hòa vào nước.

Oxy vào nước theo hai đường. Một phần do cây và tảo nhả ra khi quang hợp. Phần còn lại khuếch tán từ không khí qua mặt nước. Gió, sóng hay máy sục khí làm mặt nước tiếp xúc với không khí nhiều hơn, nên oxy vào nước nhanh hơn. Nước mát cũng giữ được nhiều oxy hơn nước ấm.

Nhìn chung, bạn nên để máy sủi chạy suốt cho nước lưu thông và lúc nào cũng có oxy.

Bể nào cần máy sủi

Không phải bể nào cũng cần máy sủi. Lọc treo (lọc thác) và lọc thùng có mô tơ riêng. Còn lọc vi sinh và lọc đáy thì chạy bằng khí từ máy sủi.

Máy sủi còn dùng để chạy:

• Lọc góc
• Lọc hạt chuyển động (moving bed)
• Hộp đẻ
• Bình đảo trứng khi ấp trứng cá

Cá thiếu oxy trông thế nào

Khi nước thiếu oxy, cá tụ lên sát mặt nước và đớp khí liên tục. Dân chơi gọi là cá ngáp. Không xử lý kịp thì cá có thể chết.

Mức oxy hòa tan mỗi nguồn đưa ra hơi khác nhau:

• Một nguồn thú y ghi cá nhiệt đới nhìn chung cần 6–10 ppm. Phần lớn cá bắt đầu bị stress khi oxy xuống dưới 6 ppm.
• Một nguồn khác ghi cá nước ấm cần khoảng 5 mg/L để khỏe nhất. Dưới 2 mg/L thì cá bị stress, dễ bệnh hoặc chết.

Vì sao nước thiếu oxy

• Nước càng ấm càng giữ ít oxy. Ở 32°C nước giữ được khoảng 7,4 mg/L, còn ở 7°C là khoảng 11,9 mg/L.
• Nước ấm làm cá hoạt động nhiều hơn, nên cá tiêu oxy nhanh hơn.
• Độ mặn tăng hoặc áp suất không khí giảm cũng làm lượng oxy hòa tan giảm.
• Cây làm ra oxy vào ban ngày nhưng lại dùng oxy vào ban đêm. Dù vậy, chuyện này hiếm khi làm cạn oxy trong bể cá ở nhà.

Ngoài ao thì khác. Oxy trong ao giảm sau khi mặt trời lặn vì quang hợp chậm lại. Cá ao hay chết hàng loạt vào khoảng 4–6 giờ sáng, ngay trước lúc trời sáng.

Máy sủi có tốn điện không

Một cửa hàng ở Việt Nam cho biết phần lớn máy sủi đang bán có công suất 2–10W, hay gặp nhất là 3–5W. Đây là con số do người bán đưa ra.

Ở Việt Nam bạn sẽ hay gặp các hãng Resun, Atman, Sunsun và Hailea (ví dụ dòng Hailea ACO).

Về lưu lượng khí, một hướng dẫn thú y đưa ra mức 6–8 lít khí mỗi giờ cho mỗi 3,8 lít nước.

Lắp máy sủi cho an toàn

1. Nếu máy đặt thấp hơn miệng bể, bạn gắn van một chiều trên dây oxy. Khi mất điện, van chặn không cho nước trong bể theo dây chảy ngược ra ngoài. Van này chỉ cần khi máy nằm thấp hơn miệng bể.
2. Lắp van sao cho lá van quay về phía máy sủi.
3. Uốn dây điện của máy thành một vòng võng (drip loop) để nước không chảy theo dây vào ổ cắm.
4. Một cửa hàng ở Việt Nam khuyên cắm máy vào ổ có cầu dao chống rò điện.

Máy sủi bị vào nước, nguyên nhân và cách xử lý

Nước chạy ngược vào máy sủi thường do một trong các lý do sau:

• Máy đặt thấp hơn mực nước trong bể.
• Không có van một chiều, hoặc van đã hỏng.
• Dây oxy bị nứt hoặc lỏng.
• Máy đặt ở chỗ ẩm ướt sát bể.

Thấy máy dính nước thì bạn rút điện ngay để tránh chập điện hoặc bị điện giật. Sau đó làm khô máy theo các bước sau:

1. Rút điện.
2. Dốc hết nước ra. Mở được vỏ máy thì mở ra.
3. Để máy khô ở chỗ thoáng gió trong 1–2 ngày. Bạn cũng có thể dùng máy sấy tóc ở chế độ gió mát.
4. Cắm điện chạy thử vài phút.
5. Nếu máy không chạy hoặc có mùi khét thì thay máy mới.

Mất điện thì giữ oxy cho cá thế nào

Bạn nên để sẵn một trong hai loại máy sau:

• Máy sủi chạy cổng USB, cắm vào sạc dự phòng hoặc laptop.
• Máy sủi oxy tích điện, có pin sẵn trong máy.

Một máy sủi chạy pin gắn với viên đá sủi có thể tạm thay cho máy sủi cắm điện, vốn là máy vẫn kéo lọc vi sinh hay đá sủi trong bể.

Khi cúp điện, bạn làm theo thứ tự sau:

1. Trong 1–2 giờ đầu, để yên bể. Không cho ăn, tắt máy cho ăn tự động, không thay nước.
2. Rút phích lọc treo và lọc thùng. Như vậy khi có điện lại, lọc sẽ không xả cặn đã thối vào bể. Một số người chuyển vật liệu lọc vào trong bể.
3. Nếu mất điện quá 8 giờ, cứ mỗi 8 giờ bạn chạy máy sủi pin khoảng 1 giờ. Bể nuôi dày hoặc cá đã ngáp thì chạy mỗi 4 giờ.
4. Muốn pin dùng lâu hơn, bạn bật chế độ tiết kiệm (Power Save) nếu máy có. Ở chế độ này máy chạy 15 giây rồi nghỉ 15 giây. Giảm lưu lượng khí cũng kéo dài thời gian dùng pin.
5. Trời nóng thì đưa bể ra chỗ mát, có bóng râm. Một cái quạt chạy pin thổi ngang mặt nước sẽ làm nước bay hơi và mát xuống.

Khi có điện lại:

1. Đo amoniac và nitrit. Nếu một trong hai chỉ số trên 0 ppm thì thay nước.
2. Vệ sinh vật liệu lọc rồi mới cắm lọc lại.
3. Chờ 24 giờ rồi mới cho ăn.

Riêng chuyện cho ăn thì có nguồn ghi hơi khác. Nguồn này khuyên chờ khoảng 24 giờ hoặc tới khi chất lượng nước trở lại bình thường, sau đó cho ăn ít hơn mọi khi. Phần lớn cá nhịn được khoảng một tuần.

Sai lầm hay gặp

• Thả chai nước đá vào bể cho mát. Đá tan nhanh và có thể làm nhiệt độ thay đổi đột ngột.
• Sục thật mạnh vào nước rất ấm để bù oxy. Nước có thể bị quá bão hòa khí và cá mắc bệnh bọt khí. Cách đúng là kiểm soát nhiệt độ và chỉnh lại mức sục khí.

Máy sủi kêu to

Máy sủi loại màng rung khi chạy, và càng cũ thì càng kêu to. Để máy êm hơn, bạn có thể:

• Lót đệm dưới máy.
• Đặt máy lên mặt phẳng chắc chắn.
• Treo máy bằng chính dây điện của nó.
• Vệ sinh đá sủi bị nghẹt.

Kiểm tra lại

• Cá có tụ lên mặt nước đớp khí không.
• Nếu máy đặt thấp hơn miệng bể thì đã có van một chiều chưa, và lá van có quay về phía máy không.
• Dây điện của máy đã có vòng võng chưa.
• Đã có sẵn máy sủi USB hoặc máy tích điện để dùng lúc cúp điện chưa.
• Muốn đo oxy thì bạn tìm bộ test oxy hòa tan. Đa số cửa hàng thú cưng tốt đều có bán.