Độ lọc treo (hang-on-back) bằng bông mút thô thay cho lõi lọc

Lọc treo thành bể (hang-on-back, hay gọi tắt là lọc treo) rẻ, dễ lắp, nhưng phần lớn hàng bán sẵn đi kèm lõi lọc dùng một lần. Lõi lọc bẩn nhanh, phải mua thay liên tục, và mỗi lần thay là vứt luôn một phần vi sinh. Một số loại dùng mút mịn thì lại hay tắc, nước dâng lên rồi chảy tràn qua đường phụ mà không qua vật liệu lọc.

Cách xử lý đơn giản nhất là thay vật liệu trong lọc bằng tấm mút thô (coarse sponge) cắt vừa khít, rồi bọc thêm mút ở đầu hút. Bài này hướng dẫn cách làm với ba kiểu lọc treo hay gặp: loại ngăn hộp như AquaClear, loại dùng lõi lọc mua ở siêu thị, và loại có sẵn khay vi sinh như Tetra Whisper.

Vì sao nên dùng mút thô

Mút thô có lỗ to nên nước đi qua dễ, chất bẩn bám lại từ từ chứ không bít kín bề mặt ngay. Một tấm mút mịn có thể tắc sau khoảng một tháng thì mút thô có thể chạy chín tháng mới tới mức đó. Tất nhiên bỏ quên quá lâu thì loại nào cũng tắc.

Điểm lợi khác là diện tích bám cho vi sinh tăng lên rất nhiều so với một hai tấm lõi lọc mỏng. Mút cắt bằng kéo thường được, lại có độ đàn hồi nên cắt không cần thẳng tắp, cứ nhồi vào là ôm khít. Một tấm mút lớn có thể cắt đủ cho vài cái lọc.

Mút thô giặt lại được và dùng rất bền. Nếu bạn chà vò thật mạnh mỗi lần vệ sinh thì khoảng năm năm mới cần thay. Dùng nhẹ tay thì có thể được mười năm trở lên.

Độ lọc kiểu ngăn hộp (AquaClear)

Loại này gần như đã tốt sẵn khi mua về. Điểm yếu chính là khối mút mịn đi kèm. Khi mút mịn bị bẩn bít lại, giỏ vật liệu bị đẩy lên và lọc có thể tràn.

1. Cắt mút thô thành các khối vừa với giỏ vật liệu.
2. Nếu muốn lọc cơ học kỹ hơn, xếp mút thô ở dưới làm lớp lọc thô, giữ một lớp mút mịn mỏng phía trên.
3. Muốn ít phải vệ sinh nhất thì nhồi mút thô đầy cả giỏ. Cách này gần như không bao giờ tắc tới mức tràn.
4. Lắp mút chặn đầu hút cỡ vừa vào ống hút. Cỡ này vừa với AquaClear 30 và 50.

Độ lọc treo dùng lõi lọc

Đây là loại cần độ nhất. Lọc mua ở siêu thị thường có hai lõi lọc (khung nhựa bọc bông, nhồi than) và một tấm nhựa có gân để vi sinh bám. Tấm nhựa đó dùng lại được, cứ giữ lại. Thứ cần bỏ là lõi lọc.

1. Lắp tấm nhựa vi sinh vào khe sao cho còn một khe hở nhỏ với thành lọc. Nếu áp sát thì nước gần như không đi qua mặt đó. Để hở một chút thì nước chảy được, rút ra cắm vào cũng dễ hơn.
2. Đặt mút thô lên khoảng trống còn lại, cắt phác cho to hơn một chút rồi tỉa dần. Mút hơi chật một chút là vừa đẹp.
3. Nếu còn chỗ có thể cắt thêm một tấm thứ hai xếp chồng vào. Với mỗi loại lọc phải thử vài lần mới ra cách xếp vừa ý, không có công thức chung.

Ngăn lọc nhồi càng đầy thì khi mút bẩn càng dễ tràn. Có hai cách đề phòng:

• Tỉa thấp phần đỉnh của mút để nước luôn có đường chảy qua phía trên khi mút bẩn.
• Khoét một khe nhỏ trên tấm mút làm đường tràn. Bạn mất một ít thể tích lọc, nhưng nước sẽ phải dâng rất cao mới đi đường tắt này.

Thực tế với loại này, phần lớn trường hợp chỉ cần giữ tấm nhựa vi sinh và thêm một tấm mút thô là đủ. Rút ra vệ sinh dễ, nước chảy quanh được, không cần khoét gì cả.

Mút chặn đầu hút cho ống không vừa

Nhiều lọc treo có ống hút gắn sẵn lưới chặn kiểu riêng, mút chặn đầu hút thông thường lắp vào bị lỏng. Có hai cách xử lý:

• Tháo lưới chặn ra rồi lắp mút trực tiếp vào ống. Không có lưới lọc vẫn chạy bình thường. Khi đặt ống sát kính, mút thường tự giữ được vị trí.
• Cắt một mẩu mút thô nhét vào lỗ của mút chặn cho khít với ống. Ống của mỗi hãng mỗi khác, nhét thêm mút là cách nhanh nhất để mọi thứ vừa nhau.

Mút đầu hút chặn được rác và cá nhỏ, tép nhỏ khỏi bị hút vào, đồng thời là thêm một chỗ cho vi sinh bám. Sau khi độ xong, một lọc treo cho bể khoảng 280 lít có diện tích vật liệu lớn hơn nhiều lần so với hai lõi lọc ban đầu.

Độ lọc Tetra Whisper và loại có khay vi sinh

Loại này đã có sẵn khay vi sinh dạng lưới, khá tốt, có thể để nguyên. Thứ nên bỏ là lõi lọc than đi kèm. Với bể trồng cây thì than hoạt tính thường không cần, mà lớp bông mịn của lõi lại nhanh tắc.

1. Rút lõi lọc ra.
2. Cắt một tấm mút thô vừa khoảng trống đó rồi cắm vào.
3. Lắp mút chặn đầu hút cỡ vừa. Với Whisper, mút cỡ này thường vừa khít mà không phải chỉnh gì.

Lọc trong và ngăn lọc sau thành bể

Cách làm này dùng được cho cả các ngăn lọc giấu sau tấm chắn tràn ở bể liền khối. Thay vì dùng mấy miếng vật liệu nhỏ đi kèm, bạn cắt mút xếp chồng cho đầy từng ngăn. Mút cũ còn dùng được cũng cứ nhét vào, vì nó vẫn chỉ là mút.

Những sai lầm hay gặp

• Nhồi đầy mút mà không chừa đường tràn. Khi mút bẩn, nước có thể tràn khỏi lọc.
• Áp tấm vi sinh sát thành ngăn lọc, khiến nước không chảy qua mặt đó.
• Chà vò mút quá mạnh mỗi lần vệ sinh làm mút nhanh hỏng và mất vi sinh.
• Tiếp tục mua lõi lọc thay định kỳ, vừa tốn tiền vừa mất vi sinh mỗi lần thay.

Nếu cần lọc nước trong hơn, bạn có thể xen thêm một lớp bông mịn mỏng. Nhưng muốn lọc ít phải chăm và để lâu không bị tràn thì mút thô là lựa chọn chính.

Bắt đầu từ đâu

1. Mở lọc treo đang dùng, xem bên trong có lõi lọc dùng một lần, mút mịn hay khay vi sinh, và thứ gì nên giữ lại.
2. Mua một tấm mút thô, cắt phác cho vừa ngăn lọc rồi tỉa dần cho khít.
3. Chừa đường tràn bằng cách tỉa thấp đỉnh mút một chút trước khi chạy lại lọc.
4. Lắp mút chặn đầu hút đúng cỡ, nếu lỏng thì nhét thêm mẩu mút cho chặt.