Nuôi cặp cá đĩa trong phòng khách: vì sao dễ thất bại

Cá đĩa đẹp, nhưng không phải góc nào trong nhà cũng hợp để nuôi chúng. Nhất là khi trong bể là một cặp đã kết đôi và đang đẻ liên tục. Phòng khách có trẻ con chạy nhảy, người đi lại, đèn bật tắt suốt ngày. Đây đúng là kiểu chỗ làm cặp cá căng thẳng đến mức tự lao đầu vào kính.

Bài này đi qua một trường hợp cụ thể: cặp cá đĩa scorpion blue được chuyển từ bể chứa sang một bể trưng bày khoảng 125 lít đặt giữa phòng khách. Từ đó rút ra những điều nên biết trước khi đặt cá đĩa ở chỗ đông người, cùng cách chăm bể hằng ngày cho gọn.

Vì sao phải nhìn được cá mỗi ngày

Trước khi lên bể mới, khoảng 60 con cá đĩa được gửi tạm trong một bể lọc tràn (sump) bằng composite, dung tích khoảng 1.100 lít, suốt một năm. Thả cá trong sump không có gì lạ, nhiều người vẫn làm. Vấn đề nằm ở chỗ bể màu trắng toàn bộ, không nhìn xuyên được, chỉ nhìn được từ trên xuống. Cá lại toàn màu nhạt, nên gần như không phân biệt nổi con nào với con nào.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:09 Đàn cá đĩa nhìn từ trên xuống trong sump trắng, khó phân biệt từng con.
• Xem video từ ▶ 3:18 Cận cảnh một con cá đĩa vân rõ nét trong bể kính nhìn xuyên.

Hệ quả là người nuôi không biết cá đang khỏe hay yếu, có con nào bị bắt nạt hay không. Quan sát là việc cơ bản nhất khi nuôi cá. Mất nó đi thì bạn chỉ còn cách tin hoàn toàn vào hệ thống: lọc tốt, chất lượng nước ổn, hệ thống nhỏ giọt thay nước liên tục chạy đều, thức ăn đủ chất. Lần này cá vẫn ổn sau một năm. Con đực chỉ trầy vài chỗ, nhiều khả năng do đánh nhau với các con đực khác. Dù vậy, chỉ khi hệ thống đã chạy chắc tay thì mới nên nuôi kiểu "nuôi mù" như vậy.

Cặp cá đĩa sang bể mới có giữ được đôi không

Sau một năm sống chung với 58 con khác, khả năng cặp cá còn giữ được đôi tưởng như thấp. Thêm việc chuyển sang chỗ ồn ào thì càng khó. Thực tế lại ngược lại. Chưa đầy 24 giờ sau khi thả, cặp cá đã đẻ.

Môi trường mới, nước mới, có thể cả nhiệt độ khác đi đều có thể là thứ kích cá đẻ. Bể này không dựng để cho cá sinh sản, nên cá bột nở ra bị hút vào ống tràn. Lứa sau cá đẻ ngay dưới đáy bể. Trứng cá đĩa đẻ dưới đáy hiếm khi nở, vì thức ăn cũng rơi xuống đó và cá dễ lẫn lộn. Kết quả là cá bố mẹ ăn luôn trứng. Trong ba tuần, cặp cá đẻ tổng cộng bảy lần.

Nếu chỉ muốn nuôi trưng bày mà không muốn làm vỡ đôi, có thể cứ để cá đẻ và tự xử lý trứng theo bản năng. Còn với dân nuôi cá đĩa lâu năm thì có một nhận xét khá thật: hoặc bạn nuôi cho sinh sản, hoặc bạn có một bể đẹp. Hai việc này khó đi cùng nhau.

Vì sao phòng khách không hợp với cặp cá đĩa đang đẻ

Cá đĩa vào mùa sinh sản thì giác quan nhạy hơn, dữ hơn khi bảo vệ lãnh thổ và cũng dễ giật mình hơn. Trong phòng khách, chỉ cần trẻ con chơi gần bể hay có người đi qua làm ánh sáng thay đổi là cá lao loạn khắp bể, đập mạnh vào kính. Nhìn cảnh đó người ta còn sợ cá làm vỡ bể.

Bể và lọc không có lỗi gì, cá vẫn thích bể. Thủ phạm là vị trí đặt bể. Người nuôi phải nhắc con cái tránh xa bể, hạn chế bật tắt đèn trong phòng. Chuyện đó không công bằng cho cả nhà, và cá cũng không sống thoải mái.

Chăm bể hằng ngày thế nào

• Đậy nắp chống bay hơi: Nước trong bể bay hơi rất nhanh. Có thể tận dụng mấy tấm kính nắp cũ, cắt vừa miệng bể rồi đặt phẳng lên. Kính dày 2 mm là đủ dùng.
• Đèn hẹn giờ: Phòng khách sáng sẵn ban ngày nên không cần bật đèn bể lúc đó. Đèn chỉ bật vài tiếng buổi tối theo hẹn giờ. Rêu hại gần như không thành vấn đề, ít khi phải lau kính.
• Cho ăn: Dùng thức ăn tự làm cho cá đĩa như lúc nuôi trong sump.

Thay nước cho nhanh

Cá đĩa cần thay nước nhiều và đều. Bể này khoảng 125 lít, mỗi ba ngày thay khoảng 30%. Cách làm rất thủ công:

1. Xả nước bể vào hai xô, mỗi xô khoảng 23 lít.
2. Đổ bỏ nước cũ.
3. Đổ đầy hai xô bằng nước sạch.
4. Châm lại vào bể.

Cả quy trình mất khoảng 10 phút. Máy bơm hay hệ thống thay nước có thể chạy nhanh hơn khi đã vận hành, nhưng thời gian lấy ra, lắp đặt rồi cất đi lại lâu hơn. Với bể nhỏ thay nước dày, xô và ống vẫn là cách nhanh nhất. Thay nước càng thường xuyên thì càng nên chọn cách gọn và nhanh nhất có thể.

Bắt đầu từ đâu

1. Trước khi mua cá đĩa, xem bể sẽ đặt ở đâu. Chỗ đông người và đèn bật tắt nhiều thì nên chọn tetra, bể cây hoặc cá vàng.
2. Đảm bảo nhìn được cá rõ ràng mỗi ngày. Đừng giữ cá lâu trong bể không quan sát được nếu hệ thống chưa thật ổn định.
3. Nếu bể mới chưa chạy vi sinh xong, hoàn tất chu trình (cycle) bằng amoniac rồi mới thả cá.
4. Lên lịch thay nước cố định, ví dụ 30% mỗi ba ngày, và chọn cách làm nhanh nhất với kích thước bể của bạn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:36 Một con cá đĩa bơi trong bể nước trong, nhìn rõ thân và hoa văn.
• Xem video từ ▶ 6:46 Cá đĩa nhìn nghiêng, thấy rõ dáng tròn và vân trên thân.