Sinh sản cá chuột hề - Các nội dung liên quan

Cho cá chuột hề sinh sản

Martin Thoene, chỉnh sửa lần cuối ngày 28/12/2006 lúc 14:09

Bài dưới đây thuật lại một bài báo đáng chú ý, nhưng bạn nên đọc nó với thái độ hết sức hoài nghi. Bài báo gốc dùng những bức vẽ màu rất đẹp để minh họa. Lý do là Granville Hammond, người viết bài, cho rằng không thể lấy lại những bức ảnh ông chụp hồi đó. Số ảnh này nằm trong một nhà để xe, và lối vào đã bị một đống đất đá lớn chặn mất.

Hơn 10 năm sau, những bức ảnh ấy vẫn chưa bao giờ được công bố.

Nguồn: tạp chí Practical Fishkeeping, số tháng 2/1996

Tóm tắt: Martin Thoene

Bình luận: Ken Childs

Đăng lần đầu trên Loaches Online năm 1998

Có người ở Anh đã thật sự cho cá chuột hề sinh sản!!! Chuyện xảy ra vào khoảng năm 95/96, tôi không chắc chính xác lúc nào. Thông tin này lấy từ một bài trên tạp chí Practical Fishkeeping của Anh, số tháng 2/1996.

Người viết bài là Granville Hammond của Devon Discus, một trại nhân giống cá đĩa. Ông nuôi cá chuột hề chung với cá đĩa. Nhưng đám cá chuột hề giành hết thức ăn, ban đêm lại dùng râu "quờ quạng" khắp người cá đĩa làm chúng hoảng. Vì thế ông đem phần lớn số cá chuột hề cho bạn bè, chỉ giữ lại 4 con dài 28–33 cm (những con cá chuột hề rất đẹp!).

Vào một ngày hè nóng nực, một người bạn của ông đi làm về và thấy đám cá chuột hề anh đang nuôi hộ đã ăn sạch mấy con danio khổng lồ (Giant Danio) dài 10 cm mà anh rất quý!!! Đám cá chuột hề cư xử rất lạ. Chúng cứ bơi tới bơi lui như đang bồn chồn (có lẽ do ăn quá nhiều!). Anh kiểm tra mọi thông số nước nhưng không thấy gì bất thường, chỉ có nhiệt độ cao hơn bình thường vài độ. Sau một lần thay nước "mát", mọi thứ trở lại bình thường.

Hai tuần sau, 4 con cá của Granville bỗng bỏ ăn. Hôm sau chúng bắt đầu bơi tới bơi lui đúng như người bạn đã tả. Nước vẫn ổn, nhưng ông vẫn thay một ít. Lý do là bể của ông và bể của người bạn chỉ có đúng một điểm chung: cả hai đều đã quá hạn thay nước. Sau khi thay nước, cá bình tĩnh lại. Ông quyết định thử tạo lại đúng tình huống đó để xem cá có đổi hành vi lần nữa không. Lúc đầu, nhiệt độ là 29°C, pH 6,8, amoniac và nitrit bằng 0, nitrat từ 25 ppm trở xuống. Sau một tuần cho ăn nhiều, nhiệt độ là 28°C, pH 6,5, các chỉ số còn lại giữ nguyên. Đến ngày thứ 12, cá bỏ ăn và kiểu bơi lạ quay lại. Lúc này nhiệt độ là 30°C, pH 6,3. Các chỉ số khác không đổi, riêng nitrat đã lên 50 ppm.

Nhớ lại vụ "thảm sát" bất thường mấy con danio khổng lồ (Giant Danio), ông lấy ít cá white-bait đang để trong ngăn đá ra xem đám cá có hứng thú không. Chuyện xảy ra sau đó thật đáng kinh ngạc. Đám cá lên cơn điên cuồng. Theo lời ông, gọi là "ăn cuồng loạn" vẫn còn là nói giảm. Chúng không chịu ăn gì khác ngoài cá. Chúng ăn đến căng bụng, rồi vài giờ sau lại tiếp tục "đi săn".

4 tuần sau đợt cho ăn dồn dập ấy, những con cá chuột hề cái đã cao hơn con đực hơn 5 cm. Con nào cũng to bề ngang gấp đôi (chuyện này cũng chẳng lạ) và màu đậm hơn. Nitrat vượt quá thang đo, nên ông lắp thêm một lọc thùng có hạt nhựa khử nitrat. Lúc này pH là 6,1. Nước bay hơi làm mực nước tụt 7,5 cm. Đến đây ông nối bể lại vào hệ thống lọc trung tâm, cho nước chảy về bể qua đường hồi kiểu "vòi sen". Chưa đầy 48 giờ sau, cá bơi lội bình thường trở lại. Sau bữa ăn, hai con bơi lên mặt nước, quấn lấy nhau và "kêu tách tách" với nhau (tôi chắc phần lớn người nuôi cá chuột hề đều từng nghe tiếng này). Hai con này là một đực một cái, nhưng chúng chưa đẻ quả trứng nào.

NHƯNG SÁNG HÔM SAU!!! Những quả trứng nhỏ, hơi ánh vàng nằm trên thành bể, dưới đáy bể và trên mấy ống nhựa dùng làm chỗ trú cho cá. Ở bể nơi ông đặt các ống có trứng, nhiệt độ là 28°C, pH 6,7, amoniac và nitrit bằng 0, nitrat dưới 25 ppm. Đám cá trông kiệt sức (rõ là một đêm bận rộn!) bỗng tỉnh hẳn ra và lấy chỗ trứng còn lại làm bữa sáng!

Hơn 450 cá bột nở ra. Ông cho chúng ăn thức ăn lỏng chuyên dụng trong 2 tuần, và từ ngày thứ 10 thì bổ sung thêm thức ăn vảy nghiền nhỏ. Sau đó ông chỉ cho ăn vảy nghiền. Cá lớn nhanh cho đến khi ăn được vảy nguyên miếng. Lúc 6 tuần tuổi, cá dài 2,5 cm tính cả đuôi, rồi tốc độ lớn chậm dần.

Có một chi tiết thú vị. Khi lứa cá này được phân phối đi khắp nước, người ta cho biết chúng kháng được bệnh đốm trắng và sống sót trong những bể mà các loài cá khác chết. Nếu giả định rằng điều kiện ngoài tự nhiên thay đổi theo mùa, thì có thể các tác động của hạn hán, nhiệt độ tăng, nước kém đi, mực nước hạ, rồi tiếp đến là mưa, đã được tái tạo sát nhất có thể. Và có thể chính chuỗi thay đổi đó đã kích thích cá bước vào chu kỳ sinh sản bình thường của chúng.

Rõ ràng đây là những con cá lớn tuổi, kích thước lớn. Cá chuột hề sống lâu và có lẽ phải vài tuổi mới thành thục sinh dục. Khẩu vị của chúng có thể thay đổi khi trưởng thành (nhiều loài cá đổi kiểu ăn khi lớn lên). Những hiểu biết như thế này chỉ lan ra khắp thế giới khi mọi người chịu trao đổi thông tin với nhau.

Mới gần đây, tôi đọc được ngay trên chính diễn đàn này rằng có mấy con cá chuột hề thật lớn được cho ăn cá vàng làm mồi. Có lẽ tất cả chúng ta nên nhìn những người bạn nhỏ xinh có sọc của mình bằng con mắt khác. Biết đâu sau này, khi cá chuột hề lớn lên, bạn cùng bể của chúng sẽ phải lo bị biến thành bữa ăn! Tôi đoán khả năng xảy ra "thảm sát" là có thật.

Mới tuần trước, tôi ghé một cửa hàng gần nhà có một bể hơn 50 con cá chuột hề con cỡ 4 cm. Một nhân viên đang cầm thịt cá đông lạnh cho chúng ăn bằng tay. Chắc ai trong chúng ta cũng từng xem mấy bộ phim nhảm về cá piranha tấn công, với cảnh nước sủi bọt như sôi. Tôi đã thấy đúng cảnh đó trong một bể cá chuột hề. Giờ tôi cho cá nhà mình ăn thịt cá. Tôi nghĩ nếu chúng mê món này đến thế thì biết đâu chúng sẽ thôi nhìn mấy con tetra của tôi bằng ánh mắt đáng ngờ!

Martin.

Bình luận của Ken Childs

Tôi vừa đọc bài về chuyện cho cá chuột hề sinh sản. Thú vị thật! Bài viết nói cá có lẽ phải vài tuổi mới thành thục sinh dục. Tôi biết có mấy con cá chuột hề chắc chắn đã hơn 40 tuổi, sống trong một bể trưng bày khoảng 3.800 lít ở một cửa hàng bán lẻ. Lúc cửa hàng mua về vào năm 1948, chúng dài khoảng 13 cm (tôi thấy chúng vào năm 1988). Đến năm 1988, chúng đã dài khoảng 30 cm.

Vài người tôi quen đang thử tiêm hormone để kích thích chúng sinh sản. Họ chưa bao giờ tìm được con nào đã thành thục mà nhỏ hơn 18 cm. Ngoài ra, kích thước tối đa của loài này thường được ghi là khoảng 30 cm. Bản thân tôi từng đo một con dài 38 cm, nên nhiều khả năng ngoài tự nhiên còn có những con lớn hơn. Những con cỡ lớn hiếm khi xuất hiện bên ngoài Indonesia là vì cước vận chuyển hàng không từ châu Á. Cùng một khoảng chỗ, bạn đóng được 300 con cỡ 4 cm, nhưng chỉ đóng được 1 con cỡ lớn như vậy.

Ken

Từ: Ola Ahlander

Ngày 27 tháng 3 năm 2002

Bức ảnh này chụp hai con cá chuột hề lớn của tôi. Chúng chết vì một sự cố với bộ lọc. Tôi không muốn vứt chúng đi, nên đã mổ một con ra và thấy bụng nó đầy trứng! Tôi ngâm trứng vào formalin rồi đưa cho một người bạn làm ở bộ phận ngư học của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Thụy Điển. Hiện chỗ trứng này được bảo quản vĩnh viễn ở đó (vì thế màu đã mất). Trước khi ngâm, trứng có màu xám xanh lục. Từ đây đến chuyện cho cá sinh sản vẫn còn xa, nhưng nó cũng cho ta chút hy vọng, phải không? Tôi vẫn còn 12 con cá chuột hề khác có kích thước gần bằng. Biết đâu một ngày nào đó...

Ola Ahlander

Ghi chú của biên tập viên: Con cá chuột hề này mang trứng trong bụng là điều đáng chú ý. Nếu so các con cá với nhau, có thể thấy vài khác biệt về dáng thân, và những khác biệt này có thể là dấu hiệu phân biệt giới tính.

Phần lớn nội dung trên đã đăng từ vài năm trước. Từ đó đến nay, cho cá chuột hề sinh sản bằng hormone đã thành chuyện khá thường xuyên trong ngành cá cảnh. Loài này hiện được nhân giống ở một số nơi tại Đông Nam Á và ở Cộng hòa Séc.

Dưới đây là một số ảnh cá bột cá chuột hề của Heok Hee Ng.