Top 5 loài cá mập nước ngọt có thể nuôi trong bể (và kích thước khi trưởng thành)

Đi cửa hàng cá cảnh, có thể bạn đã gặp vài loài cá nước ngọt được gọi là “cá mập”. Thật ra chúng chẳng phải cá mập gì cả. Chúng thuộc họ cá chép Cyprinidae, cùng họ với cá chép và mấy loài cá nhỏ họ hàng. Người ta gọi vậy chỉ vì thân chúng thon dài như quả ngư lôi và vây nhọn, nhìn giống cá mập. Người mới chơi hay mua cá mập nước ngọt vì chúng đẹp dáng và khỏe. Có điều chúng có thể lớn hơn bạn nghĩ rất nhiều, và lúc trưởng thành thì cần bể to. Thế nên trước khi mang con cá mập 5 cm xinh xắn ở cửa hàng về, bạn nên tìm hiểu xem chúng cần gì và mình có nuôi nổi không.

1. Cá mập đuôi đỏ (Epalzeorhynchos bicolor)

Loài này còn có tên red-tailed black shark hay redtail sharkminnow. Nhìn qua là nhận ra ngay: thân và vây đen tuyền, riêng cái đuôi đỏ tươi. Ở cửa hàng, cá con nhỏ xíu và trông hiền lành. Nhưng cá trưởng thành dài tới 13–15 cm và cần bể dài ít nhất 1,2 m. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở sông, suối và những vùng ngập lũ mùa mưa của Thái Lan. Vì vậy chúng chịu được pH khá rộng, từ 6 đến 8, và nhiệt độ 22–26°C.

Giống mọi loài trong danh sách này, cá mập đuôi đỏ ăn tạp, gần như thứ gì cũng ăn. Viên chìm, thức ăn dạng mảnh, thậm chí vài loại tảo, chúng đều ăn được. Loài này sống đơn độc chứ không đi đàn. Càng lớn, chúng càng hay giữ lãnh thổ, gây gổ với đồng loại và các loài cá mập khác. Chúng ở chung được với cá bán hung dữ cùng cỡ, như cichlid châu Phi, cichlid Nam Mỹ và Trung Mỹ, hay mấy loài gourami cỡ lớn như gourami xanh và gourami vàng. Bạn cũng có thể nuôi chung với những loài cá đàn bơi rất nhanh và nhỏ hơn chúng một chút, như danio khổng lồ và các loài barb. Cá hiền, cá bơi chậm hay những con vật tí hon thì đừng thả chung, vì chúng có thể bị ăn mất.

2. Cá mập cầu vồng (Epalzeorhynchos frenatus)

Đây là loài cá đẹp, đủ sức làm điểm nhấn cho cả bể. Chúng cũng dài tới 13–15 cm và trông rất giống cá mập đuôi đỏ. Điểm khác là thân chúng không đen gần hết mà có màu xám đậm, còn vây và đuôi thì đỏ hết. Cửa hàng cũng hay bán các biến thể màu như cá bạch tạng và cá Glofish.

Cá mập cầu vồng cũng có gốc từ Thái Lan và các nước Đông Nam Á lân cận. Chúng sống được ở pH khá rộng, từ 6,5 đến 8,0, và nhiệt độ 22–27°C. Chúng ăn đủ loại thức ăn quen thuộc của bể cá cộng đồng, như cám viên, viên chìm, rau trụng và thức ăn đông lạnh. Lúc đói, chúng cũng tranh thủ nhặt tảo.

Hồi còn nhỏ, cá mập cầu vồng khá hòa đồng. Nhưng lớn dần thì chúng trở nên bán hung dữ với đồng loại và các loài cá mập khác. Cứ mỗi 1,2 m chiều dài bể chỉ nên nuôi một con. Bạn có thể cho chúng ở chung với cichlid, cá chạch, gourami và cá cầu vồng cùng cỡ. Dù vậy, bạn nên chuẩn bị tinh thần tách bớt vài con ra nếu chúng không hợp nhau và cá mập cầu vồng cứ bắt nạt chúng.

3. Cá mập roseline (Sahyadria denisonii)

Cái tên roseline lấy từ vạch đỏ ngắn nằm ngay trên sọc đen dài chạy ngang giữa thân cá. Loài này còn được gọi là cá hỏa tiễn Denison. Cá dài 10–13 cm, đuôi có hoa văn vàng đen rất đẹp. Ngoài tự nhiên, chúng sống ở những con sông chảy xiết và các vũng nước ở Ấn Độ, nơi cây cỏ mọc dày sát bờ. Vì thế chúng sẽ rất thích bể trồng cây.

Khác với mấy loài ở trên, cá mập roseline là cá đàn, cần nuôi từ 3–5 con trở lên. Do đó bạn cần bể dài từ 1,2 m trở lên. Đây là một trong những loài nhỏ và hiền nhất danh sách. Chúng sống hợp với cá cầu vồng, các loài cá đẻ con cỡ lớn và những loài bơi nhanh khác. Khoản ăn uống cũng không có gì khó. Bạn cứ cho ăn xen kẽ thức ăn chế biến sẵn, thức ăn sấy đông khô, thức ăn dạng gel và thức ăn đông lạnh.

4. Cá bút chì (Crossocheilus sp.)

Bạn đang cần một con cá ăn tảo cho bể lớn? Cá bút chì (SAE) là lựa chọn đáng thử. Cá dài 15 cm, thân nâu ánh bạc, có một sọc đen đậm chạy dọc hông. Đây là một trong số ít loài cá chịu ăn tảo râu đen (BBA). Ngoài ra chúng còn ăn các loại tảo khác và thức ăn thừa của cá. Lúc nhỏ chúng ăn tảo nhiều hơn. Khi lớn, chúng đủ to để giành phần lớn thức ăn bạn thả vào bể, nên ăn tảo ít đi. Muốn cá lớn chịu đi ăn tảo, có thể bạn phải bỏ đói chúng khoảng một tuần cho thật đói.

SAE có gốc từ các con sông và vùng ngập lũ ở Đông Nam Á. Chúng sống khỏe ở pH 6–8 và nhiệt độ nhiệt đới 22–26°C. Nếu bể lớn cần thật nhiều cá ăn tảo, bạn có thể nuôi cả đàn. Nhưng càng lớn, chúng càng hay giữ lãnh thổ với các loài cá mập khác, kể cả đồng loại. Sống một mình chúng vẫn ổn. Vì vậy bạn có thể chỉ nuôi một con trong bể từ khoảng 190 lít trở lên.

5. Cá mập bala (Balantiocheilos melanopterus)

Đây là loài lớn nhất danh sách, dài tới 30 cm. Cá còn có tên silver shark hay tricolor shark. Thân cá màu bạc, vây màu nhạt viền đen dày. Chúng sống ở sông hồ Đông Nam Á và đủ khỏe để chịu được pH 6–8, nhiệt độ 22–28°C. Cá mập bala khá dễ nuôi về khoản ăn. Thức ăn nổi hay chìm chúng đều đớp ngay, và chúng còn ăn cả động vật không xương sống như tép và ốc.

Phần lớn người chơi không hợp nuôi loài này vì nó cần bể quá lớn. Chúng bơi suốt ngày, nên một con cá dài cỡ 30 cm như vậy cần rất nhiều chỗ bơi. Đây là loài cá khổng lồ và thích sống theo đàn từ bốn con trở lên. Kiếm được cái bể dài ít nhất 1,8 m không dễ, nên nhiều người rốt cuộc chỉ nuôi một con bala trong bể 470–570 lít. Bạn có thể nuôi chung chúng với các loài bán hung dữ cùng cỡ, như cichlid lớn, cá da trơn, cá chạch và gourami.