Tự đóng khung nắp hộp (canopy) gỗ cho bể cá

Một cái nắp hộp gỗ (canopy) che đèn, che dây điện và làm bể nhìn gọn hơn hẳn. Nhiều người nghĩ đóng canopy phải có xưởng mộc. Thực ra phần khung chỉ là hai hình chữ nhật nối với nhau bằng bốn thanh đứng, làm trong khoảng 20 phút nếu gỗ đã cắt sẵn.

Bài này hướng dẫn đóng phần khung xương của canopy. Mẫu ở đây cố tình làm đơn giản để ai có máy khoan và cưa cũng làm được. Sau khi bọc ván ép bắt vít thẳng vào khung, cả kết cấu sẽ cứng hơn nhiều so với lúc mới là khung trần.

Cần chuẩn bị những gì

• Keo dán gỗ loại thông dụng. Lượng dùng rất ít.
• Máy khoan để khoan mồi lỗ vít.
• Máy bắt vít (loại dùng pin cho tiện) và mũi vít phù hợp.
• Vít gỗ số 6, dài khoảng 3,8 cm. Có thể dùng cỡ nhỏ hơn một bậc, nhưng đừng dùng vít to hơn vì gỗ mỏng rất dễ nứt.
• Thanh gỗ 2x1, khoảng 10 thanh dài 122 cm cho bể dài 122 cm. Thanh 2x1 thực tế chỉ dày khoảng 1,9 cm và rộng khoảng 3,8 cm.
• Một cây cưa để cắt gỗ.

Chiều dài vít chọn theo độ dày thật của gỗ. Thanh gỗ dày khoảng 1,9 cm, nên vít 3,8 cm xuyên hết thanh thứ nhất và ăn sâu khoảng một nửa vào thanh thứ hai. Đó là độ bám vừa đủ. Toàn bộ vật tư cho khung chỉ tốn chừng 25 USD, phần lớn là tiền gỗ.

Vì sao khung canopy phải đúng bằng kích thước bể

Khi đóng chân tủ, người ta thường làm khung nhỉnh hơn đáy bể một chút. Canopy thì ngược lại, khung phải khớp đúng chiều dài và chiều rộng của bể.

Lý do nằm ở lớp ván ép bọc bên ngoài. Tấm ván sẽ đặt trùm lên khung, và bạn tự chọn cho nó phủ xuống che viền nhựa của bể hay không. Nếu khung làm rộng hơn bể, khi úp xuống sẽ hở một khe quanh toàn bộ chu vi, nhìn rất xấu. Khung đúng kích thước thì canopy ngồi sát mép bể, gọn và kín.

Đóng khung đáy và khung trên

Hai khung này giống hệt nhau, mỗi khung gồm hai thanh dài và hai thanh ngắn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:42 Cận cảnh đầu thanh gỗ dài của khung với vít và lỗ khoan mồi.
• Xem video từ ▶ 6:52 Cận cảnh hai thanh gỗ ghép nối với nhau, có vít khoan mồi.

1. Cắt hai thanh dài bằng đúng chiều dài bể.
2. Cắt hai thanh ngắn đặt vào giữa hai thanh dài. Chiều dài thanh ngắn bằng chiều rộng bể trừ đi độ dày của hai thanh dài. Ví dụ bể rộng 91 cm thì thanh ngắn chỉ còn khoảng 87,5 cm. Lỗi quên trừ phần này rất hay gặp và làm khung bị dài.
3. Khoan mồi hai lỗ nhỏ ở mỗi đầu thanh dài, ngay chỗ sẽ bắt vít vào thanh ngắn.
4. Quét một đường keo mỏng lên đầu thanh ngắn. Keo dính ra ngoài thì lau bằng khăn ướt là sạch.
5. Bắt hai vít ở mỗi mối nối qua lỗ đã khoan mồi.
6. Làm tương tự cho khung thứ hai.

Phải khoan mồi vì loại gỗ này mỏng và khô, bắt vít thẳng vào rất dễ toác. Lỗ mồi giúp vít đi thẳng qua thanh này sang thanh kia mà gỗ không nứt. Keo thì bù cho chỗ gỗ không chắc lắm. Vít giữ được khung, nhưng có thêm keo thì mối nối khít hơn và không kêu cót két về sau.

Canopy nên cao bao nhiêu

Chiều cao canopy quyết định khá nhiều thứ, nên tính kỹ trước khi cắt bốn thanh đứng. Có ba điều cần cân nhắc:

• Loại đèn. Đèn LED đặt càng xa mặt nước thì nhìn càng đẹp. LED hay tạo những vệt sáng tập trung trong bể, đèn càng cao thì vệt sáng càng loang rộng và khó thấy. Đèn cao cũng cho hiệu ứng sóng sánh lấp lánh trên nền và vật trang trí.
• Khoảng trống để làm vệ sinh. Bể càng sâu thì càng cần chỗ để đưa tay vào cắt tỉa, chùi kính, hút nền.
• Kiểu lọc. Dùng lọc treo (hang on back, HOB) thì thanh khung phía sau sẽ vướng.

Ở mẫu này, bể sâu và dùng LED nên canopy cao khoảng 28 cm. Với bể thấp, canopy cao như vậy có thể trông hơi nặng nề. Nhưng bể sâu thì gần như bắt buộc phải chấp nhận.

Với lọc treo, bạn chỉ cần khoét một rãnh trên khung và trên tấm ván ép phía sau cho lọc thò ra. Khung không bị yếu đi đáng kể, vì tấm ván ép bắt vít vào khung sẽ làm cả kết cấu cứng lên rất nhiều.

Dựng thanh đứng nối hai khung

1. Cắt bốn thanh đứng bằng chiều cao canopy đã chọn và khoan mồi sẵn.
2. Đặt mỗi thanh đứng vào phía trong một góc của khung đáy, quét keo và bắt vít.
3. Có thể bắt thêm vít ở mặt bên còn lại, nhưng không thật cần.
4. Úp khung trên lên, giữ cho mặt trên bằng phẳng với hai bên rồi dán keo và bắt vít.

Đến đây khung đã khá chắc. Với phần lớn bể cỡ thông thường, phần khung coi như xong.

Khi nào cần thêm thanh giằng giữa

Bể rộng, lại treo đèn vào mặt dưới của nắp, thì tấm ván ép trên cùng dễ bị võng ở giữa theo thời gian. Cách xử lý là thêm hai thanh giằng chạy ngang qua khung trên, giống các thanh ngắn ở hai đầu, chia đều phần giữa. Thanh giằng cũng dán keo và bắt vít như các mối nối khác.

Khung hoàn chỉnh vẫn nhẹ, chỉ khoảng 7–9 kg, nên một người nhấc lên đặt xuống bể khá thoải mái. Bước tiếp theo là bọc ván ép và hoàn thiện bề mặt cho cả canopy lẫn chân tủ.

Bắt đầu từ đâu

• Đo thật chính xác chiều dài và chiều rộng mép ngoài của bể. Khung canopy phải khớp đúng số đo này.
• Chốt loại đèn và kiểu lọc trước, rồi mới quyết định chiều cao canopy.
• Tính chiều dài thanh ngắn bằng cách lấy chiều rộng bể trừ đi khoảng 3,8 cm, ghi ra giấy trước khi cắt.
• Tập khoan mồi và bắt vít thử trên một mẩu gỗ thừa để chắc rằng vít không làm nứt gỗ.