Tự làm hệ thống thay nước tự động cho bể cá bằng hai xô nước

Thay nước là việc ai nuôi cá cũng phải làm, và cũng là việc dễ bị bỏ bê nhất. Cách lý tưởng là hệ thống nhỏ giọt, tức là cho nước mới chảy vào bể liên tục và nước cũ tràn ra ngoài. Vấn đề là không phải nhà nào cũng kéo được đường nước cấp thường trực và đường xả tới chỗ đặt bể.

Bài này hướng dẫn một phương án gọn và rẻ hơn: dùng hai cái xô, một bơm, một timer và một ống tràn tự làm. Hệ thống tự bơm nước mới vào bể theo giờ, nước cũ tự thoát ra xô thứ hai, còn bạn chỉ việc đổ đầy xô nước mới.

Hệ thống nhỏ giọt khác gì phương án hai xô

Hệ thống nhỏ giọt (drip system, còn gọi là flow through hay continuous water change) liên tục thêm nước mới vào bể. Nhờ vậy thông số nước ổn định và gần như không phải thay nước thủ công. Đổi lại, bạn phải có nguồn nước cấp liên tục và một chỗ xả cho lượng nước thừa.

Cần chuẩn bị những gì

• Ống và co nối PVC: dùng để tự làm ống tràn, cho nước cũ thoát khỏi bể.
• Một bơm nhỏ để mồi ống tràn (aqua lifter): lắp vào ống tràn ở chỗ thường đặt van một chiều. Bơm này là phương án dự phòng, nó đảm bảo ống tràn khởi động và giữ mồi khi cần.
• Bơm cấp nước: chọn loại lưu lượng thấp nhưng cột áp (head) tương đối cao, tốt nhất là có núm chỉnh lưu lượng, ví dụ Eheim Compact 1000.
• Timer kỹ thuật số: loại chỉnh được tới từng phút để bật tắt bơm chính xác.
• Bộ châm nước tự động (auto top off kit) loại tự lắp: dùng cảm biến của bộ này để ngắt bơm khi xô gần cạn, phòng trường hợp timer chưa kịp tắt.
• Hai cái xô: một chứa nước mới, một hứng nước cũ.
• Ống dẫn nước: một đoạn từ bơm lên bể, một đoạn từ ống tràn xuống xô hứng.

Lắp hệ thống theo thứ tự nào

1. Ráp ống tràn PVC. Kiểu ống tràn tự làm thì tùy bạn chọn thiết kế quen tay.
2. Nối bơm mồi vào ống tràn, đúng chỗ thường lắp van một chiều.
3. Đặt ống tràn ở một đầu bể.
4. Đấu dây bộ châm nước tự động theo hướng dẫn đi kèm.
5. Thả bơm cấp vào xô nước mới, rồi nối bơm với bộ châm nước tự động để bộ này ngắt được bơm.
6. Kéo ống từ bơm lên bể. Nên đưa nước mới vào ở đầu bể đối diện với ống tràn.
7. Cắm nguồn bơm cấp vào timer. Bơm mồi cũng cắm chung timer để hai bơm bật cùng lúc.
8. Kéo ống từ ống tràn xuống xô thứ hai.
9. Đổ đầy nước vào xô nước mới, cài giờ cho timer và để hệ thống tự chạy.

Hệ thống vận hành ra sao

Tới giờ đã cài, timer bật bơm cấp. Bơm đẩy nước mới lên bể với lưu lượng rất chậm. Lượng nước thêm vào ở một đầu bể sẽ đẩy nước cũ ra, và nước cũ thoát qua ống tràn PVC xuống xô hứng.

Bơm mồi bật cùng lúc với bơm cấp. Có nó thì ống tràn luôn được mồi sẵn và chạy khi nước bắt đầu dâng.

Đừng trông cậy hoàn toàn vào timer để tắt bơm. Khi xô nước mới gần cạn, cảm biến của bộ châm nước tự động sẽ tự ngắt bơm, nên bơm không bị chạy khô. Nếu bạn quên đổ nước vào xô thì bơm cũng không chạy, bể không gặp chuyện gì.

Có cần sưởi nước trong xô không

Phần lớn trường hợp là không cần. Nước bơm vào rất chậm, lại là nước để ở nhiệt độ phòng, nên nhiệt độ trong bể hầu như không bị kéo xuống. Nước mới vẫn cần xử lý như khi thay nước bình thường trước khi đổ vào xô.

Những điều nên biết trước khi làm

• Hệ thống này có thể không bỏ hẳn được việc thay nước thủ công. Nó chỉ làm khoảng cách giữa các lần thay dài ra rất nhiều. Dài ra bao lâu thì còn tùy tải sinh học và cách vận hành từng bể.
• Việc định kỳ của bạn chỉ còn là đổ đầy xô nước mới khi nó cạn. Xô hứng nước cũ cũng phải đổ bỏ, và nên chọn xô đủ lớn để chứa hết lượng nước của một lần chạy.
• Cách này không hợp với mọi người. Nó tốn chỗ đặt hai xô cạnh bể và cần chút tay nghề tự làm ống tràn. Nhưng nếu bạn hay lười thay nước thì đây là phương án rẻ và đáng thử.

Bắt đầu từ đâu

1. Xem nhà mình có kéo được đường nước cấp và xả tới bể không. Nếu có thì cân nhắc làm hệ thống nhỏ giọt, còn không thì làm theo phương án hai xô.
2. Ráp ống tràn PVC và thử cho chạy ổn định trước khi lắp các phần khác.
3. Lắp bộ châm nước tự động để ngắt bơm trước khi cài timer. Đây là lớp an toàn quan trọng nhất của cả hệ thống.