Tự làm lọc ướt khô kiểu tháp nhỏ giọt từ tủ nhựa nhiều ngăn

Nhiều người muốn có bộ lọc mạnh mà không tốn nhiều tiền. Lọc ướt khô kiểu tháp nhỏ giọt là câu trả lời quen thuộc. Kiểu lọc này có từ lâu, rất nhiều người đang dùng, và hiệu quả của nó thuộc nhóm tốt nhất cho bể nước ngọt.

Bài này hướng dẫn cách dựng một tháp lọc từ tủ nhựa nhiều ngăn kéo, loại tủ đựng đồ bán ở siêu thị. Bạn sẽ biết cách chia ngăn, chọn vật liệu lọc rẻ, khoan lỗ cho đúng và lắp được cả khi bể không có lỗ thoát tràn.

Lọc ướt khô và tháp nhỏ giọt khác nhau thế nào

Lọc ướt khô (wet/dry) có một phần vật liệu lọc ngập trong nước và một phần nằm trên mặt nước. Phần "khô" thật ra vẫn ướt sũng, chỉ là nó tiếp xúc với không khí. Tháp nhỏ giọt (trickle tower) là lọc ướt khô bỏ đi phần ướt. Toàn bộ vật liệu lọc nằm trên mặt nước, nước chảy từ trên xuống qua từng tầng.

Kiểu lọc này mạnh vì nước rơi như mưa qua vật liệu lọc, mang theo rất nhiều oxy. Vi khuẩn hiếu khí xử lý chất thải càng tốt khi càng có nhiều oxy. Đó là lý do lọc tràn ướt khô được dân chơi chuộng.

Cần chuẩn bị những gì

• Tủ nhựa nhiều ngăn kéo: loại ngăn kéo rút ra được. Có nhiều cỡ và kiểu, chọn loại vừa chỗ đặt.
• Bông lọc: rẻ và lọc cặn rất tốt.
• Miếng chà nồi bằng nhựa: loại lưới nhựa, cùng chất liệu với bio-ball nhưng diện tích bề mặt lớn hơn nhiều. Mua ở các tiệm đồ gia dụng giá rẻ.
• Thùng chứa phía dưới (sump): bể kính, bể mica hay bất cứ thứ gì chứa được nước. Thùng nhựa có nắp là lựa chọn rẻ nhất. Bể cỡ khoảng 38 lít cũng được.
• Máy bơm để đẩy nước từ thùng dưới lên bể chính.
• Máy khoan và mũi khoan nhỏ.

Tính cả tủ, vật liệu lọc và thùng chứa, chi phí ở Mỹ chỉ khoảng 40 USD hoặc ít hơn, chưa kể máy bơm.

Chia ngăn và xếp vật liệu lọc

1. Khoan một lỗ trên nóc tủ để nước từ bể chảy vào.
2. Ngăn đầu tiên dành cho lọc cơ học. Nhét đầy bông lọc để giữ lại cặn bẩn, nhờ đó nước trong.
3. Các ngăn bên dưới dành cho lọc vi sinh. Xếp miếng chà nồi nhựa vào kín ngăn.
4. Tối thiểu chỉ cần hai ngăn, một cơ học và một vi sinh. Có thêm ngăn thì cứ cho thêm vật liệu vi sinh.

Miếng chà nồi có một nhược điểm: nó dễ bị nghẹt hơn bio-ball. Nếu ngăn bông lọc phía trên làm tốt việc chặn cặn thì chuyện này gần như không xảy ra. Bông lọc bẩn thì thay, vì nó rẻ.

Khoan lỗ đáy ngăn thế nào cho đúng

Đáy mỗi ngăn kéo cần nhiều lỗ nhỏ cách đều nhau, khoảng 1,2–2,5 cm một lỗ, phủ khắp mặt đáy. Mục tiêu là nước rơi xuống như mưa, trải đều lên toàn bộ vật liệu bên dưới.

Luôn bắt đầu với mũi khoan nhỏ. Lỗ nhỏ quá thì nới rộng ra được. Lỗ to quá thì không có cách nào thu nhỏ lại, chỉ còn cách bỏ ngăn đó đi mua cái khác.

Số lỗ và cỡ lỗ phải thử mới biết. Khoan xong, bật bơm ở lưu lượng bạn muốn dùng rồi quan sát:

Khi nước rơi không đều, vật liệu chỉ ướt một chỗ và lọc mất phần lớn hiệu quả. Lớp nước mỏng đọng ổn định trong mỗi ngăn là dấu hiệu nước đang được chia đều.

Lắp với thùng sump dưới tủ bể

Nếu bể đã khoan lỗ hoặc có hộp tràn, đặt tháp lên thùng sump, nước từ bể chảy xuống nóc tháp, qua các ngăn rồi rơi vào thùng. Máy bơm trong thùng đẩy nước ngược lên bể. Bể chưa khoan có thể làm hộp tràn bằng ống PVC thay cho việc khoan kính.

Trong video

• Xem video từ ▶ 11:19 Tháp lọc nhiều ngăn đặt trên thùng sump dưới tủ bể.
• Xem video từ ▶ 11:53 Tháp lọc nhiều ngăn đặt vừa trên thùng sump.

Thùng sump cần đủ nước để ngập máy bơm và sưởi. Có hai mẹo nhỏ:

• Sump nhỏ không đủ chỗ cho cả tháp lẫn sưởi dài 45–50 cm. Khi đó rút bỏ ngăn dưới cùng của tủ để sưởi luồn được vào bên dưới.
• Nâng mực nước trong sump lên sát đáy ngăn thấp nhất. Nước rơi ra khỏi tháp sẽ không đập xuống mặt nước gây tiếng ồn.

Khi các ngăn đã có vật liệu lọc, tháp chạy gần như không có tiếng động.

Bể không có lỗ tràn thì sao

Không muốn khoan bể hay làm hộp tràn, bạn vẫn dùng được tháp này. Đặt tháp lên nắp bể là cách duy nhất, nhưng đừng đặt trực tiếp. Lấy thêm một khay nhựa nông, rộng đủ cho chân tháp, đặt khay lên trên bể rồi để tháp vào khay.

Khay này làm hai việc. Thứ nhất, nó hứng nước nếu ngăn nào bị nghẹt và tràn ra ngoài. Chuyện này không hay xảy ra, nhưng tự làm đồ thì nên tính trường hợp xấu nhất. Thứ hai, nó gom nước chảy ra từ tháp. Gắn một ống nối xuyên vách hoặc khoét lỗ có ống mềm ở đáy khay để dẫn nước về bể. Máy bơm đặt trong bể đẩy nước lên nóc tháp.

Trọng lượng không phải vấn đề lớn vì bể vốn đã nặng. Điều cần để ý là đặt chắc chắn để tháp không đổ.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo chỗ đặt rồi chọn tủ nhựa nhiều ngăn có kích thước phù hợp, tủ đặt trong sump hay trên nắp bể.
2. Khoan lỗ nóc tủ, rồi khoan đáy từng ngăn bằng mũi nhỏ, lỗ cách đều khắp mặt đáy.
3. Cho nước chạy thử khi chưa có vật liệu, chỉnh lỗ đến khi mỗi ngăn đọng 0,6–1,2 cm nước và không dâng lên.
4. Nhét bông lọc vào ngăn trên, miếng chà nồi nhựa vào các ngăn dưới, rồi lắp vào hệ thống.