Xử lý các vấn đề tảo cục bộ

Giới thiệu

Cây khỏe thì ít bị rêu hại bám. Muốn bể chống được rêu, nền tảng là phải có lượng cây áp đảo, nhiều đến mức rêu không còn chỗ trú. Dù vậy, ngay cả một bể chăm kỹ như bể này vẫn có thể có vài điểm rêu cứng đầu ở một chỗ cố định. Rêu ở những điểm này không do ánh sáng hay dinh dưỡng. Thủ phạm là những yếu tố môi trường khác, như phần dưới sẽ cho thấy.

Gặp những trường hợp này thì chỉnh đèn, chỉnh phân hay chỉnh CO2 đều không giải quyết được rêu.

Ví dụ về một điểm nóng tảo râu đen (BBA)

Các mũi tên màu xanh ngọc trong hình trên chỉ hướng dòng chảy trong bể. Nước từ các đầu ra gần mặt bể đập vào kính trước rồi dội xuống dưới. Một phần dòng nước bị dẫn sang bên trái. Ở đó có một bức tường cây thấp gồm Xyris difformis và Rotala florida, nên nước cuộn lại thành một xoáy nhỏ. Rác như lá gãy dồn về chỗ xoáy này. Phần gốc của đám Rotala florida mọc ở đây thường xuyên dính lá gãy và cặn bẩn.

Dòng chảy hỗn loạn vốn là thứ kích BBA mọc. Ở khu vực này, có vẻ dòng xoáy cộng với cặn bẩn tích lại đã đủ gây stress, khiến BBA bám dai dẳng trên cụm Rotala florida.

BBA ở đây chỉ mọc đúng một chỗ. Bản thân cây vẫn lên tốt, dáng đẹp, màu đẹp, và cả bể cũng chăm rất kỹ. Đây chỉ là một ví dụ cho thấy điều kiện môi trường ở một chỗ có thể làm rêu bùng lên, và chuyện này không do CO2, ánh sáng hay mức dinh dưỡng.

Trong trường hợp cụ thể này, xử lý BBA rất đơn giản. Chỉ cần nhổ cụm Rotala florida đi và trồng một loài cây khỏe hơn vào đúng vị trí đó.

Làm sao biết rêu chỉ là vấn đề cục bộ?

Rêu cục bộ thường tập trung ở vài khu vực cố định và không dễ lan sang chỗ khác trong bể. Nếu bể bị rêu ở nhiều nơi thì nhiều khả năng vấn đề nằm ở cả bể chứ không riêng một chỗ.

Dưới đây là thêm vài dấu hiệu cho thấy rêu có thể chỉ là vấn đề cục bộ.

Rêu chỉ bám lên hardscape hoặc nền ở chỗ không có cây

Nguyên nhân thường là điểm chết (chỗ nước gần như không lưu thông), dòng xoáy hoặc dòng chảy quá mạnh ở khu vực đó. Điểm chết hay bị tảo lam (BGA) và tảo Cladophora bám, và rác cũng thường dồn về đây. Còn chỗ nước chảy xiết và chỗ có dòng xoáy thì kích tảo râu đen mọc. Bạn có thể hướng dòng chảy vào điểm chết và làm dịu bớt chỗ nước chảy quá mạnh. Hai cách này có thể cải thiện tình hình. Xếp lại hardscape để đổi hướng dòng chảy cũng có thể hiệu quả. Một cách khác cũng có thể hiệu quả là phủ lên hardscape hoặc khu vực đó những loài cây khỏe, mọc mạnh để tranh chỗ với rêu.

Đôi khi một khúc lũa đang mục cứ bị BBA bám mãi. Bạn có thể chuyển khúc lũa sang chỗ khác trong bể rồi theo dõi. Nếu đặt ở đâu BBA cũng mọc lên nó thì chính khúc lũa là vấn đề, và bạn cần thay khúc khác.

Rêu bám lên cây ở một khu vực, còn cùng loài cây đó ở chỗ khác thì không

Trong cùng một bể, có khi cây lên tốt ở chỗ này mà lên kém ở chỗ khác. Chuyện này hay gặp nhất ở những loài cây mỏng manh. Các loài này có thể nhạy cảm với dòng chảy, rác hoặc chất lượng nền ngay xung quanh. Cây cũng cạnh tranh và lấn át nhau. Loài mọc mạnh hơn sẽ che bóng và chắn dòng nước tới loài yếu hơn, và loài yếu sẽ chịu thiệt. Phần lớn trường hợp, bạn chỉ cần chuyển cây đang có vấn đề sang chỗ khác trong cùng bể là giải quyết được.

Nền có vấn đề đôi khi làm rêu bám ở phần ngọn

Một số loài cây nhạy cảm với tình trạng nền. Nền bị nén chặt hoặc tích quá nhiều chất thải hữu cơ có thể làm cây stress, mà cây stress thì dễ bị rêu bám. Chuyện này khá phổ biến ở nhiều loài. Cách xử lý thường hiệu quả là nhổ cả cụm cây bị ảnh hưởng lên, vệ sinh nền, rồi trồng lại những phần cây còn tươi.

Rotala tulunadensis là một trong nhiều loài nhạy cảm với tình trạng nền.