วิธีกำจัดคลอรีนในน้ำประปาก่อนใส่ตู้ปลา: แต่ละวิธีและวิธีที่ปลอดภัย

คลอรีนและคลอรามีนคืออะไร ทำไมต้องกำจัด

การประปาเติมคลอรีนหรือคลอรามีนลงในน้ำประปาเพื่อฆ่าจุลินทรีย์ที่เป็นอันตราย คลอรามีนเกิดจากการรวมกันของคลอรีนกับแอมโมเนีย อยู่ในน้ำได้นานกว่าคลอรีนและสังเกตได้ยากกว่า และเป็นพิษมากต่อปลาและสัตว์น้ำอื่นๆ ทั้งปลาน้ำจืดและปลาทะเล

สำหรับปลาและสัตว์น้ำ แม้มีคลอรีนเพียงเล็กน้อยก็อาจถึงตายได้ คลอรีนอาจทำลายเยื่อเหงือกที่บอบบาง และปลาชนิดที่อ่อนไหวอาจตายได้ นอกจากนี้คลอรีนยังฆ่าแบคทีเรียที่มีประโยชน์ในระบบกรอง ซึ่งอาจทำให้ของเสียในน้ำพุ่งสูงขึ้นและปลาป่วยได้

มีข้อมูลระบุว่าในน้ำที่ใช้เลี้ยงปลาควรมีคลอรามีนต่ำกว่า 0.1 mg/L

วิธีกำจัดคลอรีนและคลอรามีน

วิธี	คลอรีน	คลอรามีน	ข้อควรรู้
น้ำยาปรับสภาพน้ำ (ส่วนใหญ่มีโซเดียมไธโอซัลเฟต)	น้ำยาส่วนใหญ่ทำให้หมดฤทธิ์ในราว 2 นาที	น้ำยาส่วนใหญ่ทำให้หมดฤทธิ์ในราว 5 นาที แต่บางชนิดทำไม่ได้เลย	ต้องอ่านฉลากว่ากำจัดคลอรามีนได้หรือไม่
โซเดียมไธโอซัลเฟตบริสุทธิ์	เปลี่ยนคลอรีนเป็นคลอไรด์	ทำให้ส่วนที่เป็นคลอรีนหมดฤทธิ์ แต่แอมโมเนียยังเหลืออยู่	ต้องคอยวัดแอมโมเนีย หรือใช้ผลิตภัณฑ์อื่นจับแอมโมเนีย
เป่าอากาศแรงๆ ในถัง	ไล่คลอรีนออกได้ อย่างน้อย 12 ชั่วโมง (แหล่งหนึ่ง) ส่วนกิจกรรมในห้องเรียนของ UF/IFAS ใช้การเป่าอากาศแรงๆ 24 ชั่วโมง	ข้อมูลไม่ได้ระบุ	ใช้เมื่อไม่มีน้ำยาปรับสภาพน้ำ
กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี)	ประมาณ 2.5 ส่วน ทำให้คลอรีน 1 ส่วนหมดฤทธิ์	ข้อมูลไม่ได้ระบุ	ที่ความเข้มข้นที่ใช้กำจัดคลอรีนไม่เป็นพิษต่อสัตว์น้ำ สารละลายสลายตัวภายใน 1–2 วัน จึงควรผสมใหม่ทุกครั้ง

ในกิจกรรมเปรียบเทียบของ UF/IFAS การใช้สารโซเดียมไธโอซัลเฟตควรทำให้วัดคลอรีนไม่พบอีก

ขั้นตอนการใช้น้ำยาปรับสภาพน้ำ

1. อ่านฉลากให้แน่ใจว่าน้ำยาที่ใช้ทำให้คลอรามีนหมดฤทธิ์ได้ เพราะบางชนิดทำไม่ได้เลย
2. ใช้ตามขนาดที่ผู้ผลิตยี่ห้อนั้นระบุ
3. ใส่น้ำยาลงในน้ำใหม่ก่อนเติมลงตู้ปลา หากใส่น้ำยาลงในตู้โดยตรง ให้คำนวณขนาดตามปริมาตรน้ำทั้งตู้ ไม่ใช่เฉพาะน้ำที่เติมใหม่
4. น้ำยาส่วนใหญ่ทำให้คลอรีนหมดฤทธิ์ในราว 2 นาที และคลอรามีนในราว 5 นาที

ตัวอย่างขนาดที่ผู้ผลิตระบุสำหรับผลิตภัณฑ์ Prime ของ Seachem คือ 1 ฝา (5 มล.) ต่อน้ำใหม่ 200 ลิตร (50 แกลลอนสหรัฐ) และเกลียวฝาแต่ละเกลียวประมาณ 1 มล. สำหรับน้ำปริมาณน้อย ผู้ผลิตระบุว่าผลิตภัณฑ์นี้กำจัดได้ทั้งคลอรีนและคลอรามีน ลดพิษโลหะหนักที่ระดับที่พบในน้ำประปา และไม่เปลี่ยนค่า pH เฉพาะผลิตภัณฑ์นี้ ผู้ผลิตยังระบุว่า

• ถ้าน้ำมีคลอรามีนสูงมาก ใช้ขนาด 2 เท่าได้อย่างปลอดภัย
• ถ้าน้ำอุ่นกว่า 30 °C (86 °F) และมีคลอรีนหรือแอมโมเนียต่ำ ให้ใช้ครึ่งขนาด
• ผลิตภัณฑ์นี้จับแอมโมเนีย ไนไตรต์ และไนเตรตให้อยู่ในรูปที่ไม่เป็นพิษ แต่ไม่ได้กำจัดออกจากน้ำ ระบบกรองชีวภาพยังต้องย่อยสลายสารเหล่านี้ต่อไปตามวงจรไนโตรเจน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ไม่กำจัดคลอรีนเลย ถือเป็นข้อผิดพลาด คำกล่าวที่ว่าไม่จำเป็นต้องทำมาจากความไม่เข้าใจ
• เชื่อว่าการต้ม การใส่เกลือ หรือการพักน้ำในภาชนะเปิดจะช่วยได้ วิธีเหล่านี้ไม่ได้กำจัดคลอรามีน
• ใช้โซเดียมไธโอซัลเฟตบริสุทธิ์กับน้ำที่มีคลอรามีนแล้วไม่ดูแลเรื่องแอมโมเนีย เพราะแอมโมเนียยังเหลืออยู่ในน้ำ
• ใส่น้ำยาลงตู้โดยตรงแต่คิดขนาดเฉพาะน้ำที่เติม ที่ถูกต้องคือคิดตามปริมาตรน้ำทั้งตู้

ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง

• Practical Fishkeeping ระบุว่า ความกังวลว่าน้ำยาปรับสภาพน้ำจะเคลือบหรืออุดเหงือกปลานั้นไม่มีมูล
• Practical Fishkeeping ระบุว่า น้ำยาปรับสภาพน้ำไม่เป็นอันตรายต่อปลา ยกเว้นใช้ในขนาดที่มากเกินเหตุ
• Practical Fishkeeping แนะนำให้ระวังคำโฆษณาว่าน้ำยาช่วย "ลดความเครียด"

การตรวจสอบหลังเปลี่ยนน้ำ

• ชุดตรวจแอมโมเนียแบบน้ำยาที่ใช้หลักการ Nessler ให้ค่าคลาดเคลื่อนหลังใช้ Prime ผู้ผลิตแนะนำให้ใช้ชุดตรวจแอมโมเนียของผู้ผลิตเอง หรือรอก่อน เพราะ Prime สลายไปภายในราว 24 ชั่วโมง
• ถ้าใช้โซเดียมไธโอซัลเฟตบริสุทธิ์กับน้ำที่มีคลอรามีน ให้คอยวัดแอมโมเนีย
• สำหรับ Prime กลิ่นกำมะถันและจุดดำเล็กๆ ที่พบเป็นบางครั้งเป็นเรื่องปกติ และผลิตภัณฑ์ไม่หมดอายุหากเก็บอย่างถูกวิธี