ปล่อยปลาใหม่ลงตู้ ปรับน้ำอย่างไรไม่ให้ปลาช็อก: วิธีลอยถุง ถ้วย และหยดน้ำ

การปรับน้ำคืออะไร และทำไมต้องทำ

การปรับน้ำคือการให้ปลาใหม่ค่อย ๆ ชินกับอุณหภูมิและเคมีของน้ำในตู้ปลา การเปลี่ยนสภาพน้ำแบบกะทันหันอาจอันตรายกว่าการปล่อยให้ปลาอยู่ในน้ำที่ไม่ค่อยดีนานขึ้นอีกเล็กน้อย

ในถุงที่ปิดสนิท ปลาจะหายใจออกเป็น CO2 ซึ่งทำให้ค่า pH ลดลง ที่ค่า pH ต่ำ แอมโมเนียจากของเสียจะอยู่ในรูปแอมโมเนียม (NH4+) เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นพิษน้อยกว่า แอมโมเนียมีสองรูปแบบ คือ NH3 ที่เป็นพิษสูง และ NH4+ ที่ค่อนข้างไม่อันตรายในระยะสั้น รูปแบบไหนจะมีมากกว่าขึ้นอยู่กับค่า pH และอุณหภูมิ

เมื่อเปิดถุง CO2 จะระเหยออกไป ทำให้ค่า pH ขึ้นเร็วและแอมโมเนียกลายเป็นรูปที่เป็นพิษ ซึ่งอาจทำให้เหงือกปลาไหม้ได้ นอกจากนี้ ยิ่งปลาอยู่ในถุงนาน ออกซิเจนก็ยิ่งลดลงและของเสียก็ยิ่งสะสมมากขึ้น ฉะนั้นควรปรับน้ำอย่างค่อยเป็นค่อยไป แต่ไม่ควรปล่อยปลาไว้ในถุงนานเกินไป

วิธีที่ 1: ลอยถุง

1. ปิดไฟตู้ปลา
2. ลอยถุงที่ยังปิดอยู่ในตู้ประมาณ 15–20 นาที เพื่อให้อุณหภูมิเท่ากัน
3. ใส่น้ำยาปรับสภาพน้ำที่กำจัดพิษแอมโมเนียลงในถุง
4. เติมน้ำจากตู้ลงในถุงทีละน้อยทุก ๆ ไม่กี่นาที จนปริมาณน้ำเพิ่มเป็นประมาณสองเท่า
5. ย้ายปลาด้วยสวิงหรือภาชนะเล็ก ๆ แล้วทิ้งถุงและน้ำในถุงไป

วิธีที่ 2: ปรับน้ำในถ้วยหรือภาชนะ

มีแหล่งข้อมูลให้รายละเอียดต่างกันสองแบบ

• แบบเพิ่มน้ำเป็นสองเท่าเป็นช่วง ๆ: เทปลาพร้อมน้ำในถุงบางส่วนลงถ้วย เติมน้ำจากตู้ให้ได้ปริมาณสองเท่า รอ 15 นาทีแล้วเพิ่มเป็นสองเท่าอีกครั้ง รออีก 10 นาทีแล้วเพิ่มเป็นสองเท่าอีกรอบ จากนั้นใช้สวิงช้อนปลาลงตู้
• แบบสำหรับปลาน้ำจืดที่แข็งแรงทนทาน: เทน้ำในถุงลงภาชนะที่สะอาด เติมน้ำจากตู้ครั้งละ 1/2 ถ้วยทุกห้านาที จนปริมาณน้ำเป็นประมาณสามเท่าของตอนเริ่ม แล้วย้ายปลาด้วยสวิงเนื้อนุ่ม

วิธีที่ 3: หยดน้ำ (drip)

1. ใส่ปลาพร้อมน้ำในถุงลงในภาชนะ
2. กาลักน้ำจากตู้ผ่านสายแอร์ (airline tubing) ให้หยดลงภาชนะ
3. ปรับอัตราการหยด แหล่งหนึ่งแนะนำประมาณ 2–4 หยดต่อวินาที ส่วนคู่มือภาษาเวียดนามแนะนำ 2–3 หยดต่อวินาที
4. หยดจนปริมาณน้ำเพิ่มเป็นสองเท่า ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลา 30–60 นาที
5. ช้อนปลาด้วยสวิงที่สะอาดลงตู้

คู่มือภาษาเวียดนามใช้สองขั้นตอนรวมกัน คือลอยถุงที่ปิดไว้ 15–20 นาทีก่อน แล้วจึงหยดน้ำจากตู้ที่ 2–3 หยดต่อวินาทีจนปริมาณเป็นสองเท่า (30–60 นาที)

คอยดูอยู่ใกล้ ๆ ตลอด อย่าปล่อยให้น้ำล้นภาชนะ และอย่าทิ้งไว้โดยไม่มีคนดู เพราะสัตว์อาจกระโดดออกมาได้

การปรับน้ำกุ้งและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

กุ้งและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังไวต่อเคมีของน้ำ ไนเตรต ค่า pH และอุณหภูมิ จึงต้องปรับน้ำช้าที่สุด

1. ใส่น้ำยาปรับสภาพน้ำที่กำจัดพิษแอมโมเนียลงในภาชนะ
2. หยดน้ำจากตู้ประมาณ 1 หยดต่อวินาที
3. หยดจนในภาชนะเป็นน้ำขนส่งประมาณ 1/3 และน้ำจากตู้ประมาณ 2/3 ซึ่งใช้เวลา 1–2 ชั่วโมง

ปลาที่สั่งมาทางพัสดุ

• ถุงปิดสนิท: ลอยถุง 10–15 นาที
• ถุงแบบระบายอากาศได้ (breather bag): วางถุงไว้บนฝาตู้ 30–60 นาทีแทนการลอยในตู้
• วิธี "plop and drop": ลอยถุงที่ปิดอยู่ 10–15 นาที ตัดถุง เทผ่านสวิงที่วางเหนือถังรองน้ำ แล้วปล่อยสัตว์ลงตู้โดยไม่ให้น้ำขนส่งลงไปด้วย

แหล่งข้อมูลเห็นไม่ตรงกันว่าควรใช้วิธีหยดน้ำเมื่อไร แหล่งหนึ่งบอกว่าวิธีหยดน้ำจำเป็นหลัก ๆ เฉพาะกับสัตว์น้ำเค็ม กุ้งแคระ และปลาที่อ่อนไหวมาก ส่วนปลาที่ส่งมาทางพัสดุส่วนใหญ่ใช้วิธี plop and drop อีกแหล่งแนะนำให้ใช้วิธีหยดน้ำกับปลาทะเล ปลาน้ำจืดที่อ่อนไหว กุ้ง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่

ระยะเวลาปรับน้ำที่แนะนำ

แหล่งหนึ่งแนะนำไว้ดังนี้

กลุ่มสัตว์	วิธี	เวลา
ปลาน้ำจืดส่วนใหญ่	ลอยถุง	15–30 นาที
ปลาน้ำจืดที่อ่อนไหว	หยดน้ำแบบปานกลาง	15–30 นาที
กุ้งและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง	หยดน้ำแบบช้า	1–2 ชั่วโมง

น้ำยาปรับสภาพน้ำที่จับแอมโมเนีย

ผู้ผลิตน้ำยาปรับสภาพน้ำรายหนึ่งระบุว่า ผลิตภัณฑ์ของตนกำจัดคลอรีนและคลอรามีน และจับแอมโมเนีย ไนไตรต์ และไนเตรตได้นานสูงสุด 48 ชั่วโมง ขนาดที่ระบุคือ 5 มล. (1 ฝา) ต่อน้ำใหม่ 200 ลิตร กรณีฉุกเฉินใช้ได้สูงสุด 5 เท่าของขนาดปกติ และให้ใช้ครึ่งขนาดในน้ำที่อุณหภูมิสูงกว่า 30 °C เมื่อคลอรีนหรือแอมโมเนียต่ำ

ปัญหาที่พบระหว่างปรับน้ำ

• เปิดถุงแล้ว: รีบย้ายปลาออกจากน้ำขนส่ง หรือใช้น้ำยาปรับสภาพน้ำที่กำจัดพิษแอมโมเนียระหว่างปรับน้ำ
• ปลาตื่นตกใจ ว่ายพล่าน: หรี่ไฟในห้อง หรือใช้ผ้าขนหนูคลุมภาชนะไว้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เทน้ำในถุงลงตู้ น้ำนี้มีแอมโมเนียจากระหว่างขนส่ง และอาจมีของเสีย ยา ปรสิต หรือเชื้อโรคปนมาด้วย
• ปล่อยปลาลงตู้ทันทีโดยไม่ปรับน้ำ หรือทำแบบรีบร้อน
• ปล่อยปลาไว้ในถุงนานเกินไป
• ไม่สนใจความต่างของอุณหภูมิ ค่า pH หรือความกระด้าง
• ปล่อยให้ภาชนะที่หยดน้ำล้น หรือทิ้งสัตว์ไว้โดยไม่มีคนดู
• ลงปลาครั้งละมากเกินไป ซึ่งอาจทำให้วงจรไนโตรเจนล่มได้
• เปิดไฟสว่างในช่วงวันแรก ๆ
• ให้อาหารปลาทันทีหลังปล่อยลงตู้
• ใช้สวิงที่มีสารเคมีตกค้าง

ก่อนลงปลาและการดูแลหลังปล่อย

• กักโรคสัตว์ใหม่ในตู้แยกก่อนนำลงตู้หลัก เพื่อไม่ให้ปรสิตและโรคเข้ามา คู่มือภาษาเวียดนามแนะนำว่าใช้ตู้กักโรคขนาด 20–40 ลิตร สังเกตปลาใหม่ได้ 1–2 สัปดาห์
• คู่มือเดียวกันแนะนำให้ลงปลาเมื่อแอมโมเนียและไนไตรต์เป็น 0 ppm แล้วเท่านั้น และลงครั้งละ 2–3 ตัว เว้นห่างกัน 1–2 สัปดาห์
• สัตว์ที่ไม่ทนการโดนอากาศ เช่น ปลาปักเป้า ปลาซิวจิ๋ว หอย และกุ้งแคระ ควรใช้ที่ตักที่ตักน้ำติดไปด้วย
• ปิดไฟ: แหล่งหนึ่งแนะนำให้ปิดไฟตู้และหรี่ไฟในห้องอย่างน้อย 12 ชั่วโมงแรก เพื่อลดความเครียดและการถูกปลาในตู้รังแก อีกแหล่งแนะนำให้ปิดไฟตู้ 6–8 ชั่วโมงแรก
• งดอาหาร: แหล่งหนึ่งแนะนำให้เลื่อนมื้อแรกออกไป 12–24 ชั่วโมง ส่วนคู่มือภาษาเวียดนามแนะนำให้งดอาหาร 24–48 ชั่วโมง แล้วจึงเริ่มให้อาหารทีละน้อย