Cá bám đá Homalopteroides modestus

• Độ khó: trung bình. Cá cần bể đã chạy ổn định lâu ngày và nước ổn định.
• Cần dòng chảy mạnh. Lọc phải luân chuyển toàn bộ nước trong bể 8–12 lần mỗi giờ.
• Sinh sản: Chưa có ghi nhận.

Homalopteroides modestus là một loài cá bám đá nhỏ, sống ở các sông Salween, Mae Klong và Tenasserim thuộc miền nam Myanmar và miền tây Thái Lan. Randall và Page (2012) đã mô tả lại loài này dựa trên các mẫu vật ở sông Mae Klong. Trước đó, những mẫu này được định danh là H. smithi, một loài cùng chi. Đây là loài chuyên săn những con mồi rất nhỏ ở các dòng suối chảy xiết, nước trong và bão hòa oxy. Vì vậy cá cần nước sạch, giàu oxy và phải được ăn thức ăn sống hoặc đông lạnh đều đặn.1

Chiều dài chuẩn: 44 mm SL. Đáy bể: 60 × 30 cm. Thể tích: khoảng 54 lít.

Muốn nuôi lâu dài, bạn cần bể có đáy 60 × 30 cm hoặc tương đương.1

• Nhiệt độ: 18–25,5°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 1–12 dGH1

Điều quan trọng nhất là nước phải sạch và giàu oxy. Tối thiểu bạn nên dùng một bộ lọc có công suất dư so với bể. Lý tưởng nhất là nước trong bể được luân chuyển 10–15 lần mỗi giờ. Nếu lọc chưa đủ, hãy gắn thêm máy tạo dòng, đá sủi và các thiết bị tương tự để có đủ dòng chảy và oxy.

Lớp nền có thể là sỏi, cát hoặc trộn cả hai. Bên trên nên rải thêm một lớp đá cuội và sỏi tròn đã bị nước mài nhẵn, đủ các cỡ to nhỏ.

Bạn cũng có thể dùng lũa dạng rễ hoặc cành. Các cây dễ tính như Microsorum, Crinum và Anubias đều trồng được. Anubias đặc biệt hữu ích vì các loài Homalopteroides có vẻ rất thích nằm nghỉ trên lá của nó.

Loài này cần nước ổn định, vì vậy tuyệt đối không thả vào bể mới set khi hệ vi sinh chưa chạy ổn định.1

Các loài Homalopteroides chuyên săn những con mồi rất nhỏ như giáp xác nhỏ, ấu trùng côn trùng và các động vật không xương sống khác.

Trong bể, cá có thể chịu ăn một số loại thức ăn khô dạng chìm. Tuy vậy, muốn cá khỏe thì bắt buộc phải cho ăn đều đặn bo bo, Artemia, trùng huyết và các loại tương tự, ở dạng sống hoặc đông lạnh.

Cá họ Balitoridae ngoài tiệm thường bị gầy rộc, và tình trạng này khá khó vực lại. Người bán có tâm sẽ chăm cho cá hồi sức trước khi bán. Nếu bạn vẫn muốn liều mua những con đã suy kiệt nặng, thì giai đoạn đầu chúng phải có nguồn thức ăn phù hợp liên tục, dễ kiếm, và không có cá khác tranh ăn thì mới hồi phục được.1

Đây không phải loài cá hung dữ. Có điều, nhu cầu sống khá đặc thù của nó khiến bạn không có nhiều lựa chọn cá nuôi chung.

Những loài sống trong môi trường tương tự gồm Barilius, Discherodontus, Garra, Devario, một số loài Rasbora, cá bống thuộc các chi Rhinogobius, Sicyopterus và Stiphodon, cùng các loài cá da trơn Glyptothorax, Akysis và Oreoglanis.

Nhiều loài cá chạch họ Nemacheilidae và phần lớn các loài họ Balitoridae cũng nuôi chung được. Với nhóm Balitoridae thì đôi khi cá sẽ cãi cọ nhau, nhưng không gây hại gì. Bạn nên tìm hiểu kỹ từng loài trước khi mua cho chắc.

Ngoài tự nhiên, cá sống thành đàn. Vì vậy nên mua từ sáu con trở lên để thấy chúng đẹp nhất, vì nuôi ít hơn thì cá có thể nhút nhát hơn. Xem các con trong đàn tương tác với nhau cũng rất thú vị.1

Cá cái trưởng thành thường to hơn một chút và thân tròn đầy hơn cá đực.1

Loạt mẫu chuẩn được thu ở Meekalan và Meetan, thuộc vùng trước đây gọi là Tenasserim Division ở miền nam Myanmar. Ngày nay khu vực này tương ứng với bang Mon và phía nam bang Kayin trong vùng Tanintharyi.

H. modestus có mặt ở các hệ thống sông Salween, Mae Klong và Tenasserim thuộc miền nam Myanmar và miền tây Thái Lan. Hai hệ thống sông Mae Klong và Tenasserim nhận nước từ dãy núi Tenasserim.

Một số ghi nhận cũ ở Borneo và Ấn Độ nay được xác định là nhầm lẫn. Những cá thể đó thuộc về các loài khác, dù có họ hàng gần.1

Loài này chỉ sống được ở các dòng suối chảy xiết và vùng đầu nguồn có nước trong, bão hòa oxy. Cá thường ở các đoạn ghềnh và các đoạn nước chảy đều, và nhiều khả năng ưa những chỗ nước nông hơn.

Nền đáy ở đây thường là sỏi, đá, đá tảng hoặc đá gốc. Bề mặt đá được phủ một lớp màng sinh học dày do tảo và các vi sinh vật khác tạo thành. Cây thủy sinh chỉ thỉnh thoảng mọc thành từng đám, còn cây cối ven bờ thì thường rậm rạp.

Một số loài cá chạch khác cũng sống trong kiểu môi trường này và có vùng phân bố gần giống H. modestus, chẳng hạn Acanthocobitis pictilis và Schistura mahnerti.1

Randall và Page (2012) đã mô tả lại loài này dựa trên các mẫu vật thu ở hệ thống sông Mae Klong, miền tây Thái Lan. Trước đó, những mẫu này được định danh là H. smithi, một loài cùng chi.

Các loài Homalopteroides đôi khi được gọi là chạch “thằn lằn” hay chạch “tắc kè” vì cách chúng di chuyển và hình dáng bên ngoài. Giống mọi loài trong họ Balitoridae, cơ thể chúng thích nghi riêng cho đời sống ở nước chảy xiết. Các vây chẵn xòe rộng theo chiều ngang, đầu và thân dẹt, bụng phẳng.

Những đặc điểm này tạo thành một giác hút rất khỏe, giúp cá bám chặt vào bề mặt cứng. Đổi lại, cá bơi kém hẳn ở vùng nước trống. Thay vì bơi, chúng trông như đang bò và nhảy cóc trên đá và các bề mặt khác.

Họ Balitoridae theo cách phân loại của Kottelat (2012) phân bố rộng khắp phần lớn tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và Trung Quốc.1