Cá benthochromis tricoti

Bể phải có nắp đậy khít, vì loài này có tiếng hay nhảy. Cá bơi rất khỏe và có thể nhảy khỏi bể khi bị kích động. Bạn nhớ đậy bể thật kỹ.

Benthochromis tricoti là loài cichlid nước sâu chỉ có ở hồ Tanganyika. Ngoài tự nhiên, cá sống ở vùng nước thoáng và ăn động vật phù du. Loài này hiếm gặp trong giới chơi cá vì khó bắt và khó vận chuyển. Thêm nữa, loài B. horii trông rất giống, mới được mô tả năm 2008, từng bị nhầm với nó và bị bán dưới tên B. tricoti. Cá cần bể dài, hai phần ba phía trên để trống cho cá bơi. Bạn cùng bể cũng phải là những loài hiền.1

Chiều dài tổng: 16,5 cm TL. Đáy bể: 150 × 60 cm. Thể tích: ~540 lít.

Muốn nuôi một nhóm cá này, bể tối thiểu phải có kích thước 150 × 60 × 60 cm (~540 lít).1

• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 7,5–9,0
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Cá bơi ở tầng nước thoáng, chủ yếu ở nửa trên của bể. Chúng không dùng đá hay hang như nhiều loài cichlid Tanganyika khác. Bạn nên để trống ít nhất hai phần ba phía trên của bể. Cá cần khoảng không đó để bơi. Ngoài ra, khi bị giật mình, chúng có thể va vào đá sắc và làm bị thương đôi mắt to.

Vài đống đá thấp dọc đáy bể thì không sao, xếp cho đẹp hoặc cho những loài cùng bể cần đến. Nền nên dùng cát mịn. Đèn để dịu thôi, vì đây là loài sống ở vùng nước sâu và tối. Bể cũng nên có chút dòng chảy.

Nhớ đậy bể thật kỹ. Cá bơi rất khỏe và có thể nhảy ra ngoài khi bị kích động.1

Ngoài hồ, cá ăn động vật phù du, chủ yếu là các loài giáp xác nhỏ (Konings, 1988).

Miệng cá nhỏ, vì vậy khẩu phần chính nên là thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như Artemia, Mysis và Cyclops. Bạn bổ sung thêm thức ăn khô chất lượng tốt có thành phần thực vật, ví dụ cám vảy Spirulina. Mỗi ngày cho ăn vài lần, mỗi lần một ít, để cá giành được phần ăn của mình.1

Đây là loài hiền. Cá dễ bị stress khi ở chung với những loài hiếu động như Tropheus hay nhóm mbuna của hồ Malawi. Hơn nữa, những loài đó cũng cần chế độ ăn khác.

Tốt nhất là nuôi bể riêng chỉ có loài này. Dù vậy, cá cũng đã được nuôi chung với các cichlid Tanganyika điềm tĩnh khác như các loài thuộc Enantiopus, Xenotilapia, Cyprichromis, Paracyprichromis, Altolamprologus và Gnathochromis. Cá da trơn Tanganyika cỡ nhỏ như Synodontis petricola cũng hợp. Còn các loài cá da trơn lớn hơn thì nên tránh.

Ngoài hồ, cá sống thành đàn. Trong bể nên nuôi nhóm ít nhất 5 hoặc 6 con. Nếu được thì mỗi con đực nên đi kèm vài con cái.1

Cá đực trưởng thành to hơn và sặc sỡ hơn hẳn cá cái. Cá cái phần lớn có màu trơn.1

Đây là loài cá cái ấp trứng bằng miệng (Takahashi, 2008). Trứng vừa đẻ ra là cá cái ngậm ngay vào miệng.

Đã có ghi nhận cá đẻ trong bể, nhưng mỗi lứa ít con và rất ít cá bột sống được đến lúc trưởng thành. Cá bột sinh ra trong bể lúc cá mẹ nhả ra còn yếu và chưa phát triển đủ, đầu to mà thân nhỏ. Vì vậy chúng rất khó cho ăn. Thức ăn đầu tiên thường là ấu trùng Artemia mới nở, loại hạt nhỏ nhất.

B. horii từng bị bán dưới tên này (Takahashi, 2008), nên có thể một số ghi nhận sinh sản trong bể thật ra là của loài đó. Hiện chưa có số liệu đáng tin cậy về số con mỗi lứa hay thời gian ấp của B. tricoti.1

Đây là loài đặc hữu của hồ Tanganyika. Cá đã được ghi nhận ở vùng nước của cả bốn nước giáp hồ: Burundi, CHDC Congo, Tanzania và Zambia.

Nơi thu mẫu chuẩn là 'gần Karema, Tanzania, hồ Tanganyika, độ sâu 100-125 mét', nằm ở bờ đông của hồ.1

Đây là loài sống ở tầng nước thoáng phía trên những vùng sâu của hồ, xa các bờ đá. Mẫu chuẩn được kéo lưới ở độ sâu 100-125 m. Phần lớn mẫu trong bảo tàng có ghi độ sâu thì được bắt ở 40-85 m.

Ngoài những thông tin này, gần như chưa có công bố nào khác về môi trường sống của loài. Cũng chưa có dữ liệu đáng tin cậy nào cho biết cá đẻ ở tầng nước nào.1

Poll mô tả loài này năm 1948 dưới tên Haplotaxodon tricoti. Đến năm 1986, khi lập chi Benthochromis, Poll chọn nó làm loài chuẩn của chi.

Chi này có ba loài: B. tricoti, B. melanoides (Poll, 1984) và B. horii Takahashi, 2008. B. horii được mô tả từ mẫu thu ngoài khơi đảo Mtondwe, thuộc phần hồ của Zambia. Loài này từng bị nhầm với B. tricoti và bị bán làm cá cảnh dưới tên đó.

Takahashi (2008) phân biệt hai loài qua kích thước mắt và số tia vây lưng. Ở B. horii, mắt thường ngắn hơn mõm và vây lưng có tổng cộng 30 hoặc 31 gai và tia. Ở B. tricoti, mắt dài bằng hoặc dài hơn mõm và vây lưng thường có 28 hoặc 29. Cá đực lớn của B. horii còn khác về hoa văn màu và có vây bụng dài.

Loài này hiếm gặp trong giới chơi cá vì khó bắt và khó vận chuyển. Khi có hàng thì nó thuộc nhóm cichlid Tanganyika có giá cao.1

• Poll, M. (1948). Descriptions de Cichlidae nouveaux recueillis par la mission hydrobiologique belge au Lac Tanganika (1946-1947) Bulletin du Musée Royal d'Histoire Naturelle de Belgique 24(26), 1-31
• Takahashi, T. (2008). Description of a new cichlid fish species of the genus Benthochromis (Perciformes: Cichlidae) from Lake Tanganyika Journal of Fish Biology 72(3), 603-613
• Konings, A. (1988). Tanganyika cichlids Verduijn Cichlids and Lake Fish Movies, Zevenhuizen, 1-272
• Maréchal, C.; Poll, M. (1991). Benthochromis. In: Daget, J., J.-P. Gosse, G. G. Teugels and D. F. E. Thys van den Audenaerde (eds), Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA) vol. 4 ISNB, Brussels; MRAC, Tervuren; ORSTOM, Paris, 25-26
• Mushagalusa, D. (2025). Benthochromis tricoti. The IUCN Red List of Threatened Species 2025: e.T60474A471918041