Cá mbuna cobalt blue zebra

Nhóm cá cichlid zebra ở hồ Malawi (giống Maylandia, tên đồng nghĩa: Metriaclima) đến giờ vẫn rất được ưa chuộng vì màu sắc rực rỡ. Ngoài tự nhiên, nhiều loài trong nhóm này có tính đa sắc. Đa sắc nghĩa là “nhiều màu”: trong cùng một quần thể có thể có những cá thể mang màu rất khác nhau. Ở M. callainos, con đực có màu xanh cobalt (nên mới có tên “cobalt zebra”). Khi ve vãn, con đực lên màu đậm và rực hẳn lên. Con cái cũng màu xanh nhưng lúc nào cũng nhạt hơn rõ rệt.1

Cobalt blue zebra (Maylandia callainos) là một loài mbuna đặc hữu ở vùng phía bắc hồ Malawi. Loài này trước đây từng mang tên Pseudotropheus callainos và Metriaclima callainos. Nhiều nguồn đến giờ vẫn gọi theo một trong hai tên cũ này, và cá cũng từng được bán dưới tên Pseudotropheus zebra 'pearly'. Cá rất dễ bị nhầm với những loài na ná như M. estherae và M. benetos. Đây là loài hung dữ và giữ lãnh thổ. Bạn có thể nuôi chung với các mbuna khác, nhưng không nên thả cùng các loài hiền như peacock hay utaka.

• Môi trường sống: Cá sống ở những vùng nhiều đá.2

Đáy bể cần 120 × 30cm. Bể 120 × 30 × 30 cm chứa khoảng 108 lít.2

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 7,6–8,8
• Độ cứng: 8–25dGH2

Phần lớn diện tích bể nên xếp thành từng đống đá có hang hốc, chừa vài khoảng nước trống nhỏ xen giữa. Nền cát là hợp nhất. Nước trong bể cần giàu oxy.2

Cá ăn được hầu hết các loại thức ăn bạn cho. Dù vậy, thức ăn thực vật như cám vảy spirulina hay rau bina chần qua nước sôi nên chiếm phần lớn trong khẩu phần. Bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và đông lạnh.2

Cá blue/blue zebra bán ngoài thị trường đều là cá sinh sản nhân tạo. Người ta đã chọn lọc chúng qua nhiều thế hệ để màu lên thật đậm. Ngoài tự nhiên, mọi loài cichlid zebra đều dài 10-12 cm. Trong bể nuôi thì chúng dễ dàng đạt tới 15 cm, vì thức ăn dồi dào và cá gần như không bị stress như ngoài tự nhiên. Hầu hết các loài Mbuna (tên gọi chung cho các loài cichlid sống ở vùng đá của hồ Malawi) đều hay đánh nhau với đồng loại, và loài này cũng vậy. Muốn giữ mức hung hăng trong tầm kiểm soát, bạn nên nuôi chúng thành đàn càng đông càng tốt, trong bể đủ rộng cho số lượng đó.1

Đây là loài hung dữ và giữ lãnh thổ. Không nên nuôi cá chung với các loài hiền như Peacock hay Utaka, nhưng thả cùng các loài Mbuna khác thì được. Bể nên nuôi thật dày, thậm chí hơi chật, để cá bớt hung hăng và khó chiếm lãnh thổ riêng. Cá rất dữ với đồng loại. Thả thêm các loài khác vào bể sẽ làm sự hung hăng này dàn trải ra, bớt dồn vào một con. Mỗi con đực nên đi kèm vài con cái để con đực không rượt đuổi mãi một con.2

Cá đực có màu rực rỡ hơn hẳn cá cái.2

Loài này có thể cho sinh sản trong bể. Cá mẹ là con ngậm trứng trong miệng. Bạn nên cho cá đẻ trong bể nuôi riêng một loài, theo kiểu một đực với ít nhất 3 cái. Bể 120cm là vừa. Cách bố trí giống như phần trên, thêm vài phiến đá phẳng và vài khoảng nền trống để cá có chỗ đẻ. pH nên vào khoảng 8,2-8,5, nhiệt độ 25 – 26,5 °C. Trước khi cho đẻ, bạn cần vỗ cá bằng nhiều thức ăn sống và đông lạnh.

Cá đực sẽ dọn sạch chỗ đẻ nó chọn rồi múa quanh đó, lên màu rất đậm và tìm cách dụ cá cái đến giao phối. Lúc rượt đuổi, cá đực có thể khá hung hăng. Chính vì vậy mà loài này nên cho đẻ theo kiểu một đực nhiều cái, để sự hung hăng ấy không dồn hết vào một con. Khi cá cái đã sẵn sàng, nó sẽ bơi đến chỗ đẻ, đẻ trứng tại đó rồi ngậm trứng vào miệng. Trên vây hậu môn của cá đực có những đốm trông như quả trứng, và cá cái bị chúng thu hút. Cá cái tưởng đó là trứng nên tìm cách ngậm thêm vào miệng. Lúc đó nó thực ra hứng tinh trùng của cá đực, và trứng trong miệng được thụ tinh.

Cá cái có thể ngậm trứng đến 3 hoặc 4 tuần rồi mới nhả cá bột đã tự bơi được. Suốt thời gian này cá cái không ăn. Bạn dễ nhận ra nó vì miệng phồng hẳn lên. Nếu bị stress quá, cá cái có thể nhả trứng sớm hoặc ăn luôn cả ổ. Vì thế, nếu bạn định chuyển cá mẹ ra bể khác để cá bột khỏi bị cá khác ăn thì phải làm thật cẩn thận. Bạn cũng nên biết rằng cá cái tách đàn quá lâu có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Vì vậy nên chờ càng lâu càng tốt rồi mới chuyển cá cái, trừ khi nó đang bị quấy rối. Một số người nhân giống chủ động lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi được khoảng 2 tuần rồi tự ương tiếp, vì làm vậy thường giữ được nhiều cá bột hơn. Cá bột mới ra đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia.2

Dù vậy, loài này cũng có cả con cái lẫn con đực màu trắng, và dạng này được gọi là “Pearl Zebra”. Gần đảo Chitande còn có một quần thể mà con đực màu xanh cobalt, còn con cái màu trắng. Nhìn chung, M. callainos sống dọc bờ tây bắc hồ Malawi, trong khoảng từ đảo Kande đến Ngara. Ngoài ra còn có một quần thể gần đảo Maleri do con người thả vào.1

Loài này chỉ có ở hồ Malawi. Cá sống quanh vùng phía bắc hồ, ở bờ đông thì từ Ikombe đến sông Ruhuhu, còn ở bờ tây thì từ đảo Kande đến Ngara. Người ta đã đưa loài này đến quanh các đảo Namalenje, Thumbi và Likoma, nên hiện nay cá cũng có mặt ở những nơi đó.2

Loài này trước đây từng được xếp vào Pseudotropheus callainos và Metriaclima callainos, và nhiều nguồn đến giờ vẫn dùng một trong hai tên này. Cá cũng từng được bán dưới tên Pseudotropheus zebra "pearly". Hiện nay, tên giống Maylandia dùng cho tất cả các loài trước đây thuộc nhóm 'zebra' của Pseudotropheus. Loài có ba dạng màu chính là "cobalt blue", "orange blotch" và "pearl zebra". Cá rất dễ bị nhầm với những loài trông na ná như M. estherae "red zebra" và M. benetos. Đây là một loài mbuna hợp cho người mới chơi. Thỉnh thoảng trên thị trường cũng có dạng bạch tạng.2