Cá devario đầu nhọn

• Bể cần có nắp đậy thật kín vì loài này có tiếng hay nhảy.

Devario acuticephalus là một loài devario nhỏ ở bang Manipur, đông bắc Ấn Độ. Loài này cũng có mặt ở bang Nagaland kế bên. Cá hiếm gặp trong giới chơi nhưng thỉnh thoảng vẫn có hàng. D. apogon ở Vân Nam, Trung Quốc trông rất giống, nhưng có các vạch đứng sẫm màu ở phần trước hai bên thân. Đợt đánh giá của IUCN năm 2010 chỉ ghi nhận loài này ở vài địa điểm. Nhiều khả năng nó chỉ sống ở các con suối nhỏ vùng đồi.1

Đây là loài bơi nhiều, nên bể tối thiểu phải có đáy 80 × 30 cm hoặc tương đương. Thể tích bể khoảng 72 lít.1

• Nhiệt độ: 16–22°C. Ở Manipur, nhiệt độ không khí dao động từ dưới 0°C vào mùa đông đến khoảng 32°C vào mùa hè. Vì vậy ở nhiều nước, bạn có thể nuôi loài này trong bể không cần sưởi. Vào những tháng nóng, nên tăng sục khí và cho ăn nhiều hơn.
• pH: 6,0–7,0
• Độ cứng: 1–8 dGH1

Cá không khó nuôi nếu bể được chăm chút tốt. Dù vậy, bạn nên bố trí bể giống một con suối hay dòng sông đang chảy. Nền gồm đá đủ cỡ đã bị nước mài nhẵn, cát, sỏi mịn và có thể thêm vài tảng đá nhỏ.

Bạn có thể đặt thêm rễ hoặc cành lũa. Phần lớn cây thủy sinh sẽ không lên nổi trong kiểu bể này. Các loại cây khỏe như Microsorum, Bolbitis hay Anubias thì vẫn trồng được bằng cách gắn lên đá, lũa.

Ngoài tự nhiên, loài này sống ở những nơi nước còn nguyên sơ. Vì vậy nó không chịu được chất bẩn hữu cơ tích tụ và cần nước gần như sạch hoàn toàn mới khỏe.

Cá không cần dòng chảy quá mạnh. Tuy vậy, nó ưa nước khá giàu oxy hòa tan và có dòng chảy vừa phải.

Bạn nên coi việc thay 30-50% nước mỗi tuần là chuyện thường lệ. Bể bắt buộc phải có nắp đậy thật kín, vì loài Devario nào cũng nhảy rất giỏi.1

Ngoài tự nhiên, gần như chắc chắn loài này chủ yếu ăn côn trùng và ấu trùng côn trùng. Trong bể thì cá khá dễ tính và ăn được hầu hết các loại thức ăn.

Bạn có thể dùng thức ăn khô loại tốt làm thức ăn chính. Tuy vậy, nên cho thêm đều đặn các bữa thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, Daphnia, Artemia... để cá lên màu đẹp nhất và có thể trạng tốt nhất.1

Loài này hiền, có thể nuôi chung với các loài cá chép nhỏ và hiền khác.

Ở tầng đáy, bạn có thể thả các loài chạch thuộc các giống như Lepidocephalichthys hay Nemacheilus, cùng các loài cá da trơn như Akysis, Hara hoặc Erethistes.

Cá bống nước ngọt như Rhinogobius hay Stiphodon và nhiều loài tép nước ngọt cũng hợp.

Một số loài cũng đến từ Manipur và hợp nuôi chung là Devario aequipinnatus, Pethia conchonius, P. ticto, Barilius barila, Psilorhynchus balitora, Acanthocobitis botia, Lepidocephalichthys berdmorei, L. guntea, Erethistes pusillus và Trichogaster fasciata. Ngoài tự nhiên, chúng không nhất thiết sống cùng một nơi với loài này.

Đây vốn là loài sống theo đàn, thật sự nên nuôi một nhóm ít nhất 8-10 con. Nuôi đông thì cá bớt nhát, và cả bể trông đẹp, tự nhiên hơn hẳn. Cá đực cũng lên màu đẹp nhất khi phải ganh nhau để lấy lòng cá cái.1

Cá cái đã trưởng thành thường bụng tròn hơn, màu nhạt hơn và to hơn cá đực một chút.1

Giống phần lớn các loài cá chép nhỏ, các loài Devario đẻ rải trứng tự do và không chăm con.

Khi khỏe mạnh, cá đẻ khá thường xuyên. Trong bể lâu năm trồng nhiều cây, có thể bạn sẽ thấy lác đác vài con cá bột xuất hiện mà không cần can thiệp gì.

Còn nếu muốn thu được nhiều cá con nhất, bạn cần làm bài bản hơn.

Đàn cá bố mẹ vẫn có thể vỗ chung với nhau. Song song đó, bạn chuẩn bị thêm một bể nhỏ hơn, đáy khoảng 45 × 30 cm, đổ đầy nước cũ đã ổn định.

Bể đẻ nên để ánh sáng thật mờ. Đáy bể phủ một lớp lưới có mắt đủ to để trứng lọt xuống, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không với tới. Loại thảm nhựa giả cỏ bán rất phổ biến cũng dùng được và hiệu quả tốt. Một lớp bi thủy tinh cũng cho hiệu quả tương tự.

Một cách khác là thả cây lá nhỏ như Taxiphyllum hoặc búi len kín phần lớn bể. Cách này cũng cho kết quả khá ổn.

Nước nên có pH từ hơi axit đến trung tính, nhiệt độ ở gần mức cao của khoảng nhiệt nêu ở trên. Bạn nên đặt thêm một lọc bio chạy bằng sủi khí hoặc vài viên đá sủi để cấp oxy và tạo dòng chảy.

Khi cá bố mẹ đã được vỗ kỹ và cá cái trông bụng căng trứng, bạn thả một hoặc hai cặp vào bể đẻ.

Nếu cá đã sẵn sàng, chúng thường đẻ trong vòng 24 giờ. Đẻ xong, cá cái thường trông thon hẳn đi. Sau 48 giờ, bạn nên vớt cá bố mẹ ra, dù có thấy chúng đẻ hay không.

Thời gian trứng nở phụ thuộc phần nào vào nhiệt độ, nhưng thường mất 24-36 giờ. Vài ngày sau đó, cá bột bắt đầu bơi tự do.

Thức ăn đầu tiên nên là Paramecium hoặc loại tương tự. Khi cá bột đủ lớn để ăn được, bạn cho thêm ấu trùng Artemia, giun vi (microworm), thức ăn khô dạng bột...1

Loài này được mô tả từ bang Manipur, đông bắc Ấn Độ, và cũng có ở bang Nagaland kế bên. Địa điểm mẫu chuẩn là 'On Ukjhang sang Road, 1 mile from Yaribuk, Manipur, Assam, India'.

Trong bản mô tả gốc, Hora gọi đây là loài 'phân bố rộng' trong vùng. Tuy vậy, đợt đánh giá của IUCN năm 2010 chỉ ghi nhận loài ở vài địa điểm, gói gọn trong một vùng rộng chưa tới 15.000 km².

Phần lớn các điểm sống của loài nằm trong lưu vực sông Manipur, gồm cả lưu vực hai nhánh Iril và Khuga, cùng lưu vực sông Dikhu ở Nagaland.1

Manipur nằm ở độ cao khoảng 800 m so với mực nước biển. Từ tháng 5 đến tháng 10, vùng này mưa rất nhiều.

Nhiều khả năng loài này chỉ sống ở các suối nhỏ vùng đồi. Đáy suối là sỏi và đá đủ cỡ, ven bờ có ít cây cỏ mọc sát mép nước hoặc rủ xuống mặt nước. Dòng chảy có lẽ mạnh yếu khác nhau tùy thời điểm trong năm.1

Loài này hiếm gặp trong giới chơi cá cảnh nhưng thỉnh thoảng vẫn có hàng.

D. apogon ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc trông rất giống. Điểm khác là D. apogon có một dãy vạch đứng sẫm màu ở phần trước hai bên thân. Có điều, các vạch này có vẻ không rõ ở cá con và một số cá cái.

Tên giống hiện nay chỉ được dùng rộng rãi từ năm 2003. Trước đó, các loài này được xếp vào giống Danio.

Tên Devario được đề xuất cho các loài cỡ lớn hơn, còn tên Danio chỉ dành cho các loài nhỏ. Tuy vậy, sau này Kottelat (2013) thu hẹp Danio lại chỉ còn loài chuẩn D. dangila, và chuyển phần lớn các loài trước đây thuộc Danio sang hai giống được phục hồi là Brachydanio và Celestichthys. Kullander (2015), Catalog of Fishes và FishBase không theo cách tách này và vẫn giữ các loài đó trong Danio.1

• Fang, F. (2003). Phylogenetic Analysis of the Asian Cyprinid Genus Danio (Teleostei, Cyprinidae). Copeia 2003(4), 714-728
• Hora, S. L. (1921). Fish and fisheries of Manipur with some observations on those of the Naga Hills. Records of the Indian Museum (Calcutta) 22(pt 3, no. 19), 165-214
• Kottelat, M. (2013). The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibiography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries. The Raffles Bulletin of Zoology Supplement 27, 1-6631