Cá L134

P. compta là một trong những loài cá L đáng nuôi nhất. Nó hội tụ gần như trọn vẹn những gì người ta mong ở nhóm cá này. Cá nhỏ, tối đa chỉ 12 cm tính cả vây đuôi. Màu sắc rất đẹp, tính tình không nhút nhát lắm, và cho sinh sản cũng tương đối dễ.1

Loài này xuất hiện lần đầu trên tạp chí "DATZ" số tháng 6 năm 1993 với mã L134. Về sau, Oliveira và cộng sự (2010) mới mô tả và đặt tên khoa học cho nó.

Nguồn gốc tên gọi: tên loài compta lấy từ tiếng Latin, nghĩa là được trang trí, được tô điểm.

Họ: Loricariidae. Kích thước: 11 cm. Nhiệt độ: 26-30°C. pH: 6,0-7,2.

• Tập tính & khả năng sống chung: Đây là loài cá hiền, sống yên ổn trong bể.2

Loài này nên nuôi ở nhiệt độ hơi cao một chút. Chúng cũng cần nhiều oxy hơn bình thường.2

Cá ăn tạp và rất dễ cho ăn. Chúng nhận thức ăn đông lạnh, thức ăn sống, và cả thức ăn viên lẫn thức ăn dạng mảnh.2

Phân biệt đực cái ở loài này khá khó, và người nuôi thường không có được câu trả lời chắc chắn. Con đực đang vào mùa sinh sản thì lúc nào cũng dễ nhận ra. Còn những con cái trông giống con đực thì khó nhận ra hơn nhiều. Những con đực đứng tận cuối trong đàn thì gần như không thể phân biệt với con cái.1

Cá đực có odontode (những gai nhỏ mọc trên da, trông như sợi lông) ở các tia đầu của vây ngực và vây đuôi. Cá cái thì không có. Lúc còn nhỏ, cá có các sọc rất đều. Khi cá trưởng thành, hoa văn có thể chuyển dần thành đốm.2

Các loài trong giống Peckoltia đều đẻ trứng trong hang.2

L134 (Peckoltia compta) có nguồn gốc từ sông Tapajós (Rio Tapajós).1

Brazil: Pará, sông Tapajós, Pimental.

Theo Sách đỏ IUCN, Peckoltia compta là loài đặc hữu của Brazil. Cá sống ở lưu vực trung lưu sông Tapajós và lưu vực sông Jamanxim, thuộc bang Pará. Loài này ít gặp và số lượng cũng không nhiều. Chúng thường sống ở những đoạn sông nhiều đá và có thác ghềnh.2

Mô tả: loài này khác các loài cùng giống ở mấy điểm sau. Các đốm nâu sẫm nhỏ chỉ nằm trên tia vây và hiếm khi lan ra phần màng giữa các tia. Khoảng cách giữa hai mắt bằng 31,1–32,9% chiều dài đầu. Chiều rộng xương cleithrum bằng 32,3–34,6% chiều dài chuẩn, còn chiều sâu đầu bằng 57,8–62,2% chiều dài đầu.

Màu sắc: cá có hoa văn rất nổi, gồm những vạch ngang lớn màu sẫm trên thân và những sọc dọc sẫm, dày trên mõm và đầu. Về màu sắc, loài này giống P. vittata nhất. Dù vậy, vẫn phân biệt được nó với mọi loài cùng giống nhờ một đường nhạt màu nằm bên trong mỗi sọc sẫm, chạy từ chóp mõm đến mép trước của mắt. P. vittata không có những đường nhạt rõ như vậy và trông loang lổ hơn. Các loài cùng giống còn lại thì có vân ngoằn ngoèo kiểu vân giun lẫn với đốm trên đầu.

Có hai dạng:

1. Dạng từ sông Tapajós, có những vạch ngang lớn trên thân.
2. Dạng từ sông Jamanxim, hoa văn thiên về đốm nhiều hơn.

Bảo tồn: người ta ghi nhận cá ở một số địa điểm có khác biệt về hình thái, chẳng hạn hoa văn màu sắc. Đây có thể là dấu hiệu của những quần thể con khác nhau về di truyền. Cá có bị bắt để bán cho thị trường cá cảnh, nhưng hoạt động này có vẻ không ảnh hưởng nhiều đến các quần thể. Mối đe dọa chính là các đập thủy điện đang được xây trên hệ thống sông Tapajós. Khoảng 50% số đoạn sông đã có ghi nhận chắc chắn về loài này dự kiến sẽ bị ảnh hưởng. Các nhà nghiên cứu nghi ngờ quần thể sẽ giảm ít nhất 50% trong 15 năm, tức ba thế hệ. IUCN xếp loài này vào mức Nguy cấp (EN) theo tiêu chí A3c (IUCN 2022).2

Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation (ICMBio). 2022. Peckoltia compta. The IUCN Red List of Threatened Species 2022.

de Oliveira, RR, J Zuanon, LR Py-Daniel & MS Rocha (2010) Peckoltia compta, a new species of catfish from the Brazilian Amazon, rio Tapajós basin (Siluriformes: Loricariidae). Zootaxa 2534, pp. 48–56.

Garcia, Jorge pers comm. 2024.2