Cách chọn phân nền thủy sinh cho người mới: loại nào, mua bao nhiêu

Set một bể thủy sinh là dựng một hệ sinh thái nhỏ dưới nước, và nền là phần móng của hệ đó. Cây lấy dinh dưỡng từ nền. Vi sinh và nhiều sinh vật nhỏ cũng sống trong nền. Nền tốt thì cây mới lên khỏe. Ngoài chuyện nuôi cây, nền còn phải giữ được nước trong, không đục, không bụi.

Ngoài chợ có cả chục loại phân nền với đủ mức giá, người mới nhìn vào rất dễ rối. Bài này giải thích hai nhóm nền chính và điểm mạnh của từng loại phổ biến. Bạn cũng sẽ biết cách tính lượng nền cần mua, nên rải dày bao nhiêu và có cần cốt nền hay không.

Nền trộn hay phân nền công nghiệp

Hồi thủy sinh chưa phổ biến và chưa có nhiều sản phẩm làm sẵn, dân chơi thường tự trộn nền. Nguyên liệu là các loại đất, than, phân chuồng và đất sét. Công thức thì có nhiều, bạn có thể tự tìm hiểu thêm.

Bây giờ phần lớn anh em dùng phân nền công nghiệp vì nó nhanh và đơn giản. Với người mới, đây là lựa chọn hợp lý nhất. Phần còn lại của bài chỉ nói về loại này.

Các loại phân nền phổ biến khác nhau thế nào

• ADA Amazonia: giàu dinh dưỡng hữu cơ hơn hẳn các loại khác. Bể dùng Amazonia thường có nước rất sạch, cây và cá đều đẹp. Điểm trừ lớn nhất là giá cao.
• Tropica: hãng châu Âu chuyên về cây thủy sinh. Chất lượng ngang hàng với ADA nhưng giá dễ chịu hơn và dùng được lâu hơn đáng kể. Dòng soil của Tropica nhiều dinh dưỡng, đủ cho cả cây ăn ít lẫn cây ăn nhiều, gần như không cần lót thêm cốt nền. Hạt rã chậm, ít bụi, ít vỡ vụn, ngâm nước vào là trong nhanh.
• NEO (Hàn Quốc): trong nền có sẵn vi khuẩn, gặp nước thì bắt đầu hoạt động. Lượng vi khuẩn này xử lý các chất độc hại trong giai đoạn đầu, giúp bể nhanh cân bằng hơn. Hạt nền xốp nên vi khuẩn có thêm chỗ sống.
• Gex xanh (Nhật Bản): nhiều dinh dưỡng, cây lên mạnh trong thời gian đầu. Trong thành phần có than hoạt tính để làm trong nước và hút bớt một số độc tố. Loại này hợp với bể trồng nhiều cây, nhất là cây mọc nhanh. Người mới hay người chơi lâu đều dùng được.
• Control Soil (Nhật Bản): chất lượng ổn định, đáp ứng được cả những cây khó, đòi hỏi điều kiện nước khắt khe như trân châu ba lá. Cây lá đỏ cũng lên màu tốt. Nước trong cũng là một điểm mạnh của loại này.
• Aquafor của Thủy Mộc (Việt Nam): thương hiệu có mặt khá lâu. Hạt có kích thước gần giống Gex, dinh dưỡng ở mức trung bình, hợp với người mới.
• Smekong (Việt Nam): mấy năm gần đây ra nhiều phiên bản mới. Cũng như các hãng Việt khác, điểm mạnh nhất là giá rẻ.

Người mới nên chọn loại nào

Người mới nên chọn loại tầm trung như Gex xanh hoặc Control Soil. Hai loại này chất lượng tốt, giá cũng hợp lý. Mới chơi thì ai cũng hay đập bể làm lại bố cục, nên đổ nhiều tiền vào một bộ nền đắt thì hơi phí. Nếu điều kiện cho phép thì dùng ADA hay Tropica vẫn rất tốt. Muốn tiết kiệm thì phân nền của các hãng Việt hoàn toàn đủ dùng.

Mua bao nhiêu phân nền là đủ

Phân nền bán theo lít chứ không theo ký. Lít đo thể tích, nên bạn dễ hình dung lượng nền sẽ chiếm bao nhiêu chỗ trong bể. Còn tính theo ký thì khó ước lượng, vì có loại nặng, có loại nhẹ.

1. Đo chiều dài và chiều rộng đáy bể theo cm.
2. Chọn độ dày lớp nền muốn rải, cũng tính bằng cm.
3. Nhân ba số với nhau rồi chia cho 1.000 là ra số lít.
4. Mua dư thêm một chút.

Ví dụ bể dài 60 cm, rộng 40 cm, muốn rải nền dày 4 cm: 60 × 40 × 4 / 1.000 = 9,6 lít. Con số này chỉ để ước lượng. Thực tế bạn thường cần nhiều hơn vì bố cục hay đắp nền phía sau cao hơn phía trước.

Nền dày bao nhiêu và dùng được bao lâu

Lớp phân nền nên dày tối thiểu 3–4 cm. Mỏng hơn thì nền không đủ dinh dưỡng nuôi cây, có khi còn không đủ sâu cho rễ bám. Độ dày tối đa không có giới hạn cứng, tùy ý đồ bố cục. Nền càng dày thì dinh dưỡng càng nhiều và bể chơi được càng lâu. Bể lớn hoặc bố cục cần đắp nền cao thì người ta thường lót thêm vật liệu như đá nham thạch bên dưới để độn cho đỡ tốn phân nền.

Bể trồng nhiều cây thì phân nền thường cạn dinh dưỡng sau khoảng một năm rưỡi. Thời gian thực tế còn tùy nhiều yếu tố, nên đây chỉ là con số trung bình.

Có cần cốt nền không

Cốt nền (còn gọi là phân lót) là lớp rải dưới phân nền để tăng dinh dưỡng. Sau một thời gian, rễ cây ăn sâu xuống chạm lớp cốt và tiếp tục lấy dinh dưỡng từ đó. Nhờ vậy bộ nền dùng được lâu hơn. Ví dụ chỉ dùng Gex xanh thì chơi được khoảng một năm, có thêm cốt nền thì có thể kéo đến khoảng hai năm rưỡi. Trên thị trường có cốt nền của ADA, Tropica, JBL. Anh em miền Bắc còn có cốt nền của Vũ Aqua, hàng Việt, giá mềm mà chất lượng tốt.

Nếu mới chơi thì chưa cần cốt nền. Phần lớn người mới chỉ giữ một bố cục khoảng một năm là muốn làm lại, nên cốt nền khi đó gần như bỏ phí. Có điều kiện thì cứ thử, không sao cả.

Rải nền và đổ nước thế nào cho đúng

1. Nếu dùng cốt nền, rải một lớp mỏng dưới đáy. Dồn lớp cốt vào giữa, chừa một khoảng cách với kính để nó không lộ ra ngoài khi phủ phân nền lên.
2. Đổ phân nền phủ kín lên trên rồi tạo dốc, thường cao phía sau, thấp phía trước.
3. Khi châm nước, đừng xả thẳng từ vòi hay ca nước xuống nền vì dòng nước mạnh sẽ xáo trộn nền và làm đục bể. Lót một vật để đỡ dòng nước, một chiếc túi ni lông trải trên mặt nền là đủ dùng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:43 Đặt tấm nhựa lên mặt nền để đỡ dòng nước khi châm.
• Xem video từ ▶ 9:08 Đổ nước vào bể qua vật đỡ, nền không bị xáo trộn.

Bắt đầu từ đâu

• Đo kích thước đáy bể và tính số lít phân nền theo công thức trên, cộng thêm một ít cho phần nền sau.
• Chọn một loại tầm trung như Gex xanh hoặc Control Soil. Muốn tiết kiệm thì chọn hàng Việt như Aquafor hay Smekong.
• Rải nền dày ít nhất 3–4 cm, phía sau dày hơn phía trước.
• Lót túi ni lông khi châm nước để nền không bị xáo trộn.