Cách tăng tuần hoàn nước và tạo dòng chảy mạnh hơn trong bể cá

Dân chơi bể nước mặn hay bàn về tuần hoàn nước vì họ muốn tạo chuyển động giống sóng biển. Bể nước ngọt thì khác, nhưng dòng chảy yếu quá cũng gây rắc rối. Bể cá có nhiều đồ trang trí hoặc nhiều hardscape (bố cục đá, lũa), nhất là bể lớn, dễ sinh ra những vùng chết. Ở đó cặn bẩn đọng lại nhiều và rêu hại bắt đầu mọc. Tăng tuần hoàn nước mang lại ba cái lợi:

• Cặn bẩn bị khuấy lên để lọc hút đi.
• Dinh dưỡng phân bổ đều khắp bể cho cây thủy sinh ăn.
• Mặt nước xáo động mạnh hơn, nhờ vậy cá có đủ oxy để thở.

Thêm nữa, vài loài như cá rainbow shiner hay cá bám đá suối (hillstream loach) vốn sống ở sông suối nước chảy xiết. Chúng có thể sẽ thích một bể có dòng chảy mạnh hơn. Dưới đây là mấy cách để nước trong bể lưu thông tốt hơn.

Tuần hoàn nước cho dòng chảy nhẹ

Nếu bể của bạn nhỏ, hoặc bạn chỉ cần dòng chảy từ chậm đến vừa, một bộ lọc thông thường là đủ. Có nhiều kiểu lọc như lọc bọt biển, lọc treo thành (HOB) và lọc thùng. Kiểu nào cũng vừa lọc sạch nước, vừa tạo dòng chảy và làm xáo động mặt nước.

Nước ở tầng mặt cần chuyển động vì hai lý do. Thứ nhất, nó ngăn lớp màng sinh học nhờn như dầu hình thành trên mặt nước. Thứ hai, nó giúp trao đổi khí tốt hơn. CO2 do cá thở ra thoát lên không khí, còn oxy mới đi vào bể cho cá thở.

Nếu bạn đang nuôi cá bột hoặc cá betta vây dài, lọc bọt biển là một trong những loại lọc êm nhất hiện có. Muốn mạnh hơn một chút thì có lọc thùng và lọc HOB. Hai loại này dùng động cơ để đẩy nước và thường có van chỉnh lưu lượng, bạn muốn tăng hay giảm tốc độ nước ra đều được.

Có trường hợp bể đã lọc đủ nhưng một góc nào đó nước vẫn tù. Lúc này bạn chỉ cần thêm một cục sủi khí nối với máy sủi. Bọt khí nổi lên kéo theo nước chuyển động, và khi vỡ ra trên mặt thì làm mặt nước xáo động. Với cá bơi chậm hay cá bột, một chiếc lọc bọt biển có thể tạo đủ tuần hoàn mà không làm chúng bị stress.

Tuần hoàn nước cho dòng chảy mạnh hơn

Với bể lớn hoặc bể cần dòng chảy mạnh, powerhead là lựa chọn rất tốt vì dùng được vào nhiều việc. Powerhead thực chất là một máy bơm chìm. Nó hút nước vào ở cửa hút và phun ra một luồng nước mạnh ở cửa xả. Bạn có thể dùng nó để thay nước nhanh hơn, tự chế hệ thống lọc, và dĩ nhiên là để tăng tuần hoàn nước trong bể.

Cần powerhead cỡ nào?

Một số trang web cho rằng nước trong bể nên quay vòng ít nhất bốn lần mỗi giờ. Theo cách tính đó, bể 380 lít cần lọc và/hoặc powerhead đẩy được khoảng 1.500 lít mỗi giờ. Thực tế thì lưu lượng lý tưởng còn tùy vào cây và cá trong bể. Có những loài không chịu được dòng mạnh, và stress kéo dài có thể khiến chúng sinh bệnh. Nếu thấy cá và cây bị nước quật tơi tả khắp bể, bạn nên đổi sang lọc hoặc powerhead yếu hơn. Cũng có thể làm dòng chảy tản ra bằng ống phun dạng thanh (spray bar), hoặc hướng cửa xả vào thành kính để giảm bớt lực nước.

Powerhead tốn bao nhiêu watt?

Mỗi mẫu một khác. Ví dụ, có mẫu powerhead dùng 10 W để đẩy khoảng 800 lít nước mỗi giờ.

Có dùng powerhead làm lọc được không?

Được, powerhead có thể là một phần của hệ thống lọc. Nhiều người dùng nó để bơm nước từ lọc sump (một kiểu lọc tự chế) trở lại bể chính.

Bình thường lọc bọt biển chạy bằng máy sủi khí, và nước đi qua lớp xốp khá chậm. Nếu gắn powerhead vào lọc bọt biển thay cho máy sủi, nước sẽ bị hút qua xốp nhanh hơn. Lọc cơ học vì thế mạnh hơn và nước trong hơn. Cách này có thể làm xốp nghẹt nhanh hơn, nên bạn sẽ phải vệ sinh thường xuyên. Tuy vậy, loại lọc bọt biển làm bằng xốp thô thì không dễ bị nghẹt như vậy. Bạn gắn powerhead vào ống đứng của lọc bọt biển để lọc cặn trong nước nhanh hơn.

Powerhead khác máy tạo sóng ở chỗ nào?

Powerhead thường phun một luồng nước hẹp theo một hướng. Máy tạo sóng thì tạo chuyển động đẩy tới kéo lui, giống sóng biển.

Nên đặt powerhead ở đâu?

Trước hết, hãy tìm các điểm chết trong bể. Chỗ nào cặn đọng nhiều nhất hoặc có tảo lam mọc thì nhiều khả năng đó là vùng nước tù. Powerhead sẽ khuấy chất hữu cơ đang phân hủy ở những chỗ này lên cho lọc hút đi, nhờ vậy nước cả bể trong hơn.

Nếu sưởi của bạn có đèn báo "low flow" (dòng chảy yếu) cứ bật liên tục, thử đặt powerhead gần sưởi. Nước ấm sẽ lan đều ra cả bể, và trong bể không còn chỗ quá nóng hay quá lạnh.

Đặt powerhead gần mặt nước là hợp lý vì nó chống váng dầu và làm mặt nước xáo động. Đặt sát đáy thì máy có thể thổi tung nền lên làm đục nước. Muốn giấu powerhead, bạn có thể che nó sau đồ trang trí hoặc cây cao. Dán phông nền đen phía sau bể cũng làm máy lẫn vào nền dễ hơn. Tốt nhất là chọn chỗ vừa nhắm được vào vùng nước tù, vừa tương đối khuất mắt.

Nếu thấy lọc hoặc powerhead đẩy nước yếu đi, nhiều khả năng máy đã bị nghẹt sau một thời gian chạy. Bạn chỉ cần vệ sinh theo sách hướng dẫn đi kèm, máy sẽ chạy lại như bình thường.