10 loài ăn tảo tốt nhất giúp làm sạch bể cá nước ngọt

Bể bị tảo phủ kín thì nhìn rất xấu. Lúc này bạn cần vài "trợ thủ" ham ăn để kéo đợt tảo bùng phát về mức kiểm soát được. Mười loài ăn tảo dưới đây đều an toàn với cây thủy sinh. Nhiều loài còn thả chung được với nhau, nhờ vậy dọn tảo hiệu quả hơn.

Người nuôi cây thủy sinh số lượng lớn luôn phải lo giữ cây càng ít tảo càng tốt. Vì thế bể chứa cây của họ thường thả những loài ăn tảo giỏi nhất trong giới chơi cá. Từ đó có thể rút ra một điều. Mỗi loài ăn tảo có kiểu miệng và dáng thân riêng, hợp với từng loại tảo nhất định. Do vậy bạn nên thả nhiều loài ăn tảo khác nhau để chúng xử lý được các loại tảo có thể mọc trong bể.

Nếu bể rất lớn, bạn cứ bắt đầu với vài con trong danh sách này. Sau đó chỉnh lại đèn và phân cho cây, rồi chờ một tháng xem tảo giảm tới đâu. Nếu vẫn cần thêm người phụ, bạn có thể thả thêm vài loài dọn bể khác trong danh sách.

1. Cá bám đá Reticulated (Reticulated hillstream loach)

Loài cá lạ này thuộc hàng ngầu nhất trong số các loài ăn tảo bạn từng thấy. Cá lớn tới khoảng 7,5 cm. Nhìn nó như một con cá đuối tí hon, phủ đầy chấm nâu vàng và những vạch đen chằng chịt. Cá bám rất chắc nên dọn sạch dễ dàng các mặt phẳng rộng như thành kính đứng, đá và lá cây bản to. Bạn cứ coi chúng là thợ lau kính riêng, chuyên trị tảo silic và các loại tảo bám phẳng khác.

Thỉnh thoảng cá hơi giữ lãnh thổ với đồng loại. Vì vậy tốt nhất là nuôi đúng một con, hoặc nuôi nhóm từ ba con trở lên để sự hung hăng dàn đều ra. Cá cần nước mát, pH ổn định và thức ăn chìm chất lượng tốt như thức ăn gel Repashy. Nếu may mắn, bạn có thể thấy cá con xuất hiện trong bể.

Nhóm cá bám đá suối (hillstream loach và brook loach) có nhiều loài, chẳng hạn Sewellia lineolata, Beaufortia kweichowensis và Gastromyzon ctenocephalus.

2. Tép Amano

Cá bám đá ăn tảo bám phẳng rất giỏi. Nhưng có thể bạn còn cần một loài khéo tay hơn, len được vào khe hẹp hoặc bứt từng mảng tảo dạng bông. Ứng viên ở đây là Caridina multidentata, một loài tép cảnh nhỏ màu nâu trong, dài tới 5 cm. Đây là một trong số ít loài chịu ăn tảo chùm đen và tảo tóc, với điều kiện bạn không cho chúng ăn quá nhiều.

Tép nhỏ nên bạn cần ít nhất bốn con (hoặc nhiều hơn) thì lượng tảo mới giảm thấy rõ. Tép Amano đẻ dễ trong bể. Tuy vậy, bạn sẽ không có tép con nếu không ương ấu trùng trong nước mặn.

3. Ốc nerite

Ốc nerite thuộc họ Neritidae, một nhóm ốc cảnh nhỏ rất đa dạng. Chúng vừa giỏi dọn đồ thừa vừa giỏi ăn tảo. Chúng đặc biệt được việc khi cần cạo tảo đốm xanh, một loại tảo rất cứng đầu, cùng các loại tảo khác bám trên cây, lũa và đồ trang trí. Khác với phần lớn các loại ốc trong bể, nerite đẻ trứng màu trắng, nhỏ như hạt mè, và trứng không nở trong nước ngọt. Nhờ vậy bạn không phải lo ốc sinh sôi mất kiểm soát.

Ốc nerite có nhiều loại đẹp để chọn, như vằn hổ, vằn ngựa vằn, ốc sừng và red racer. Trong số đó, ốc nerite ô liu có vẻ khỏe nhất nên đáng chọn trước. Bạn nhớ bổ sung canxi vào nước (bằng san hô vụn hoặc Seachem Equilibrium) và vào khẩu phần ăn (bằng Easy Shrimp and Snail Shells) để vỏ ốc phát triển khỏe. Tảo đốm xanh bám trên đá và cây rất khó gỡ. Ốc nerite là một trong số ít loài cạo và ăn được loại tảo này.

4. Tép anh đào (cherry shrimp)

Tính trên từng con thì tép anh đào (Neocaridina davidi) ăn tảo không giỏi bằng tép Amano. Bù lại, loài tép cảnh màu sắc rực rỡ này đẻ dễ trong bể nhà. Khi đàn đã kha khá đông, chúng giữ cho thức ăn thừa và tảo không tích lại, tức là phòng từ sớm rất tốt. Những chiếc chân bé xíu của tép rất hợp để bới tìm trong nền, quanh rễ cây và các kẽ nhỏ. Thứ gì tiêu hóa được là chúng ăn hết.

Tép anh đào dài khoảng 4 cm và có gần đủ mọi màu cầu vồng. Bạn có thể dễ dàng bán tép lấy lời cho cửa hàng cá gần nhà hoặc cho người chơi khác. Một đàn tép đỏ rực lượn lờ giữa khu rừng cây thủy sinh xanh mướt là cảnh nhìn mãi không chán.

5. Cá chuột Otocinclus (Otocinclus catfish)

Các loài cá da trơn thuộc chi Otocinclus thường được gọi là oto hay cá miệng hút lùn, vì chúng thường chỉ dài khoảng 5 cm. Thân nhỏ và thon nên chúng lách được vào những chỗ hẹp mà các loài ăn tảo khác không vào nổi. Giống cá bám đá, miệng oto rất hợp để ăn tảo silic trên mặt phẳng. Bạn thường sẽ thấy chúng bám trên kính bể hoặc trên lá cây.

Oto rất dễ bị đói. Bạn nhớ cho chúng ăn đủ Repashy Soilent Green và rau, như đậu cô ve đóng hộp hay bí ngòi xanh cắt lát chần qua. Otocinclus là cá sống theo đàn. Bạn nên nuôi ít nhất ba đến sáu con cùng loài để mấy chú cá nhút nhát này thấy an toàn và thoải mái.

6. Cá rạn Xiêm (Siamese algae eater)

Crossocheilus oblongus, gọi tắt là SAE, là loài cá dọn bể dài 15 cm, hay được thả trong các bể lớn. Miệng chúc xuống của chúng rất hợp để ăn tảo tóc, tảo chùm đen và thức ăn vụn còn sót trong bể. SAE nổi tiếng là lúc nhỏ ăn tảo nhiều hơn. Khi trưởng thành, cá đủ lớn để giành phần lớn thức ăn mỗi bữa. Vì thế có thể bạn phải giảm khẩu phần thì SAE trưởng thành mới chịu quay lại ăn tảo.

Giống cá bám đá, SAE có thể hơi giữ lãnh thổ với đồng loại hoặc với những loài trông giống nó. Bạn nên nuôi một con, hoặc nuôi nhóm từ ba con trở lên để dọn tảo mạnh hơn. Đừng nhầm cá rạn Xiêm với cá ăn tảo Trung Quốc (Chinese algae eater). Loài kia hung hăng hơn nhiều và có thể lớn gấp đôi.

7. Cá cờ Florida (Florida flagfish)

Jordanella floridae còn có tên cá cờ Mỹ (American flagfish). Con đực có những sọc đỏ đẹp và một mảng hình chữ nhật trên vai, trông giống quốc kỳ Hoa Kỳ, nên mới có tên này. Loài cá ăn tảo phàm ăn này dài khoảng 6 cm. Miệng của nó rất hợp để giật tảo tóc, tảo chùm đen và các loại tảo dạng bông khác. Có điều, trong lúc ăn, đôi khi nó có thể làm rách những lá cây mỏng hơn.

Nếu bạn có bể không dùng sưởi và nuôi chung với các loài bơi nhanh, loài cá thuộc nhóm killifish (cá trứng) này có thể hợp với bạn. Cá cờ Florida có nguồn gốc Bắc Mỹ nên sống khỏe trong nước mát mà không cần sưởi.

8. Cá lau kính mũi râu (Bristlenose pleco)

Cá lau kính (plecostomus) thuộc hàng nổi tiếng nhất trong các loài ăn tảo. Nhưng nhiều loài khi trưởng thành rất to, không hợp với bể gia đình cỡ thường. May là cá lau kính mũi râu thuộc chi Ancistrus là loài cá da trơn hiền lành, chỉ dài khoảng 10–13 cm. Chúng rất hợp với bể từ khoảng 95 lít trở lên. Cái miệng hút của chúng sinh ra để ăn tảo, hút vụn thức ăn và giữ cho lũa sạch.

Dù vậy, bạn vẫn nên cho chúng ăn đủ chất, gồm viên chìm, trùng huyết đông lạnh và thức ăn gel Repashy, để cá không thiếu dưỡng chất nào. Con đực có những sợi râu mọc trên mõm, còn con cái thì mặt nhẵn hơn.

9. Cá molly

Molly là nhóm cá đẻ con phổ biến thuộc chi Poecilia. Ngoài tự nhiên ở châu Mỹ, chúng sống được từ nước ngọt hoàn toàn đến nước mặn hoàn toàn. Molly có hàm dẹt để ngoạm và cái bụng ăn mãi không no. Vì thế chúng nhặt tảo suốt ngày trên cây, trên đá, lũa và cả trên các mặt phẳng. Giới chơi cá đã lai tạo ra molly đủ màu sắc, hoa văn, kiểu vây và dáng thân. Chỉ cần đủ thức ăn và nhiều chỗ trốn cho cá con là chúng sinh sản dễ dàng.

Bạn nên biết là molly cảnh thường xuất thân từ các trại nuôi nước lợ. Nếu cá mới về có dấu hiệu không khỏe, bạn có thể thêm muối bể cá và khoáng bổ sung để cá sống tốt hơn. Kích thước các loại molly dao động từ molly bóng (balloon molly) dài 5 cm đến molly vây buồm (sailfin molly) dài gần 15 cm.

10. Cá hồng ngọc (Rosy barb)

Một số loài barb như cá hồng ngọc (Pethia conchonius) thích ăn tảo dạng bông như tảo tóc, tảo gạc nai và tảo sợi. Đây là loài khá hiền, dài tới khoảng 7,5 cm, có các dòng thường, neon và vây dài. Giống cá cờ Florida, cá hồng ngọc nuôi được trong bể không sưởi cùng các loài bơi nhanh khác.

Để cá bớt hung hăng, bạn nên nuôi theo nhóm ít nhất 6–10 con, tốt nhất là cái nhiều hơn đực, trong bể từ khoảng 110 lít trở lên. Khác với phần lớn các loài barb, Pethia conchonius khá hiền. Chỉ cần đàn đủ đông để chúng bận rộn với nhau là chúng sẽ không quấy các cá khác.

Muốn có thêm mẹo trị tảo, bạn có thể đọc bài đầy đủ về các loại tảo hay gặp nhất trong bể nước ngọt và cách xử lý từng loại.