10 loài cá và động vật không xương sống dọn bể tốt nhất cho bể nước ngọt

Bạn đang tìm một loài cá hay động vật không xương sống tự dọn bể giúp mình, để khỏi bao giờ phải vệ sinh bể nữa? Tiếc là chẳng có con nào thần kỳ như vậy. Dù vậy, có khá nhiều loài ăn thức ăn thừa, rêu hại, lá cây úa và cả ốc hại rất giỏi. Dưới đây là 10 thành viên “đội dọn bể” được ưa chuộng nhất mà bể nước ngọt nào cũng nên có.

1. Cá mập cầu vồng và cá mập đuôi đỏ

Mở đầu danh sách bằng mấy con “cá mập” nước ngọt nghe hơi lạ, nhưng tài dọn dẹp của chúng có thể làm bạn bất ngờ. Cả hai loài đều chuyên nhặt thức ăn rơi vãi. Thức ăn thừa lọt vào kẽ đồ trang trí, đá hay thiết bị đều bị chúng dọn sạch. Cá mập cầu vồng còn ăn cả rêu. Có điều chúng khá nặng tính lãnh thổ. Muốn tránh cảnh hung hăng thì mỗi bể chỉ thả một con cá mập, và bể phải từ 110 lít trở lên. Bù lại, chúng có nhiều biến thể màu như đen, bạch tạng, thậm chí cả màu Glofish. Cá mập đuôi đỏ nhặt thức ăn thừa rất tốt trong bể lớn nuôi chung với các loài cùng cỡ.

2. Cá ăn đất (Eartheaters)

Nhóm cichlid Nam Mỹ này gồm nhiều chi như Geophagus và Satanoperca. Chúng nổi tiếng với kiểu xúc một ngụm nền vào miệng rồi lọc qua mang. Mẩu thức ăn thừa nào ăn được thì chúng nuốt luôn, tiêu hóa trong ruột và phân giải thêm một bước. Nhờ vậy cây hấp thụ phần chất thải còn lại dễ hơn. (Nếu bể không có cây thủy sinh thật, bạn phải thay nước thường xuyên hơn để loại bỏ chất thải và giữ cá khỏe.) Cá ăn đất là loài tầng đáy hiền lành, xem rất vui, hợp với bất kỳ bể cộng đồng nào từ 200 lít trở lên. Vì chúng sàng nền để kiếm ăn nên chúng thường thích nền cát hơn sỏi.

3. Cá cờ Mỹ (Flagfish)

Con đực của loài cá bản địa Bắc Mỹ này có hoa văn rất đẹp, nhìn giống những ngôi sao và sọc trên quốc kỳ Hoa Kỳ. Miệng chúng có hình dạng đặc biệt, rứt rêu tóc và rêu râu đen (BBA) rất dễ. Có điều lúc rỉa rêu, chúng có thể làm hỏng những loại cây mỏng manh hơn. Cá cờ Mỹ thuộc nhóm killifish nên có thể khá hiếu động. Bạn nên nuôi chúng trong bể từ 75 lít trở lên, chung với các loài bơi nhanh khác. Đây cũng là một trong số ít thành viên đội dọn bể sống được trong bể không có sưởi.

4. Cá chuột (Corydoras)

Cá chuột (cory) được rất nhiều người mê và có đủ loại, đủ cỡ, như cá chuột lùn khoảng 2,5 cm, cá chuột cỡ thường 5–7,5 cm và các loại Brochis lớn hơn, cỡ 10 cm. Chúng là loài nhặt thức ăn hiền lành. Chúng dùng râu dò tìm vụn thức ăn, giun và giáp xác nhỏ lẩn trong nền và giữa các vật trong bể. Có thể coi cá chuột như một con robot hút bụi sống, vui vẻ hút sạch phần thức ăn lọt qua miệng mấy loài ăn trên mặt nước. Nhưng chúng không sống nổi chỉ nhờ vụn thức ăn. Bạn cần cho chúng ăn riêng thức ăn viên chìm, trùng huyết đông lạnh và thức ăn gel Repashy để bụng chúng lúc nào cũng no tròn. Màu hồng đậm và cái bụng tròn đầy cho thấy con cá chuột bạch tạng này khỏe mạnh và được ăn đủ.

5. Cá platy (cá hòa lan)

Ít ai nghĩ cá platy sặc sỡ lại vào được đội dọn bể. Thế nhưng nhiều loài cá đẻ con nổi tiếng ăn không biết no. Chúng suốt ngày mổ nhặt trên nền, trên cây và đồ trang trí để kiếm gì đó bỏ bụng. Miệng platy có hình dạng giống cá cờ Mỹ, nên chúng rất giỏi rứt rêu và gắp những mẩu thức ăn bị vùi một nửa. Điểm hay nhất là chúng sinh sản khá dễ. Thế là bể của bạn sẽ có platy đủ mọi cỡ, từ cá trưởng thành khoảng 7,5 cm đến cá con chừng 1,3 cm, chui được vào đủ kiểu ngóc ngách để tìm thức ăn. Platy có gần như mọi kiểu phối màu và hoa văn. Với tính ham ăn ấy, chúng sẽ thành những “chú ngựa thồ” làm việc không biết mệt trong bể của bạn.

6. Ốc

Không phải ai cũng thích ốc, nhưng ốc luôn đáng để nuôi. Chúng thuộc nhóm dọn bể giỏi nhất vì ăn gần như mọi thứ, từ chất thải của cá, rêu, lá mục cho đến cả cá chết. Sau đó chúng phân giải chất hữu cơ thêm một bước nữa để cây dùng được. Những loài đáng chọn là ốc sừng cừu (ramshorn), ốc nerite và ốc tháp Malaysia (loài này đào xuống nền và làm sạch nền). Ốc táo (mystery snail) thì ngược lại, giống thú cưng hơn là lao công. Hãy nuôi ốc táo nếu bạn thích vẻ ngoài và tập tính của chúng, còn chuyện dọn dẹp thì đừng trông mong nhiều. Con ốc sừng cừu màu hồng tươi tuyệt đẹp này thích ăn rêu mềm, mảnh vụn, rau và thức ăn giàu canxi.

7. Cá chạch

Ốc có tật sinh sản nhanh như lửa cháy lan, nên nhiều người tìm cách “dọn” chúng ra khỏi bể. Cá chạch nổi tiếng mê “món ốc”, nhất là những loài có mõm nhọn, rất hợp để hút ốc ra khỏi vỏ. Nếu bể đang tràn ngập ốc, bạn có thể giảm lượng thức ăn cho vào bể và nhờ đến cá chạch hề (clown loach), cá chạch yoyo (yoyo loach) hoặc cả cá chạch xích lùn (dwarf chain loach). Còn nếu bạn thích ốc thì vẫn có nhiều loại cá chạch không đụng đến ốc để chọn. Cá chạch kuhli trông như những con rắn tí hon. Chúng luồn vào được những khe hẹp và nuốt sạch vụn thức ăn kẹt trong đó. Cá chạch suối đá (hillstream loach) thì hợp với việc ăn rêu hơn. Chúng làm sạch kính bể, lá cây và các bề mặt phẳng khác. Cá chạch là nhóm cá rất đa dạng, nhưng nhìn chung loài nào ngoài tự nhiên cũng thích lục lọi kiếm ăn. Cũng như cá chuột, bạn phải chủ động cho chúng ăn đủ thức ăn chìm, đừng trông chờ chúng sống chỉ nhờ đồ thừa. Cá chạch yoyo như một bầy cún con tinh nghịch, xử lý gọn cả những đợt ốc hại cứng đầu nhất.

8. Cá vàng thường

Cá vàng có mặt trong danh sách này nghe hơi ngược đời, vì loài này vốn mang tiếng làm bẩn bể. Nhưng tiếng xấu đó là do chúng có thể dài tới 30 cm và thường bị nuôi trong bể quá chật so với cỡ của chúng. Thực ra cá vàng rất thích lục lọi nền, ăn thức ăn thừa, chất thải của cá và cả rêu. Nếu bạn có bể lớn với các loài nuôi chung to con và hiền lành, cá vàng đuôi đơn hay cá vàng không thuộc dòng fancy sẽ giữ đáy bể rất sạch. Chúng còn phân nhỏ cặn bẩn hữu cơ, nhờ vậy bạn dễ hút bỏ hơn trong lần thay nước hay vệ sinh lọc tiếp theo. Cá vàng hay gặm thử mọi thứ xem có ăn được không. Vì thế bạn chỉ nên trồng những loại cây khỏe, chịu được cá vàng như dương xỉ java và ráy (anubias).

9. Cá lau kính bristlenose

Cá lau kính (plecostomus, hay cá da trơn miệng hút) có đến hàng trăm loại, nhưng nhiều loài lớn quá cỡ so với phần lớn bể nuôi trong nhà. Cá lau kính bristlenose (còn gọi là bushy nose pleco) đáng chọn vì chỉ dài 10–13 cm. Chúng dọn bể rất giỏi. Chúng ăn rêu, nhặt thức ăn thừa và giữ cho lũa luôn sạch. (Các loại pleco cỡ nhỏ khác gồm medusa pleco, clown pleco và rubbernose pleco.) Bristlenose còn có thêm cái hay là nhiều biến thể màu và dễ cho sinh sản. Bạn nên nuôi chúng trong bể từ 110 lít trở lên. Bể cỡ đó mới gánh nổi lượng chất thải của pleco và đủ chỗ cho chúng gặm rêu. Phân biệt đực cái ở bristlenose rất dễ, vì chỉ con đực mới có tua trên mõm.

10. Tép Amano

Thành viên “cá” dọn bể cuối cùng trong danh sách thật ra lại là một loài động vật không xương sống nữa, tép Amano. Tép Amano nổi tiếng nhờ tài ăn rêu trong bể thủy sinh trồng cây. Loại tép nhỏ này cũng nhặt thức ăn thừa rất giỏi. Chúng dùng mấy cái chân bé xíu với vào cả những khe hẹp nhất mà phần lớn cá và ốc không chạm tới được. Nếu trong bể sẵn nhiều thức ăn cá, chúng thường chọn bữa dễ ăn và sẽ ăn rêu ít đi. Bạn cần bảo đảm nước và thức ăn có đủ khoáng để tép lột xác khỏe mạnh, rồi chúng sẽ chăm chỉ giữ bể sạch cho bạn. Tép Amano là một trong những loại tép cảnh cứng cáp nhất. Chúng lại rất phàm ăn, nên là thợ dọn tuyệt vời cho các bể nhỏ.

Hy vọng mấy gợi ý này giúp bạn chọn được đội phụ việc cho bể, để bể lúc nào cũng trông đẹp hơn một chút.