Chăm bể thủy sinh 1,2 m tháng thứ hai: cắt tỉa, ánh sáng, rêu hại

Bể thủy sinh qua tháng đầu là lúc cây bắt đầu lên mạnh. Đây cũng là lúc rêu hại dễ bám theo nhất. Đèn đã tăng lên mức cao, cây lớn nhanh và che sáng lẫn nhau. Chỉ cần lơ là một hai tuần là bố cục bị phá, hoặc kính và lá bị rêu phủ.

Bài này đi theo một bể nature dài 1,2 m, từ ngày 20 đến khoảng ngày 58, tức hết tháng thứ hai. Bạn sẽ biết bể được chạy với thông số nào, nhận ra rêu hại sớm ra sao, khi nào phải cắt tỉa và cắt để làm gì.

Bể đang chạy với thông số nào

Bể không dùng chiller. Các thông số dưới đây là mức bể đang chạy ổn ở giai đoạn cây phát triển mạnh:

Trong video

• Xem video từ ▶ 23:48 Toàn cảnh bể thủy sinh với đá, lũa và cây mọc dày, đèn phía trên.

CO2 nhiều tới mức đếm không kịp là chuyện bình thường ở bể lớn đèn mạnh. Lúc này drop checker đáng tin hơn số giọt.

Nhận biết rêu hại sớm và xử lý

Đèn mạnh mà bể còn non thì rêu hại gần như chắc chắn sẽ ghé. Trong giai đoạn này bể có ba dấu hiệu đáng để ý:

• Lớp màu nâu bám trên lá trân châu. Chỉ một số lá bị chứ không phải cả thảm. Đây là dấu hiệu rêu hại bắt đầu lên.
• Đốm xanh trên kính, tức rêu đốm xanh (green spot algae, GSA). Nó bám chắc và lan dần nếu để lâu.
• Rêu bám trên đá. Loại này dễ xử lý, thấy đâu lấy tay gỡ bỏ đi là được.

Khi thấy những dấu hiệu trên, bạn làm theo thứ tự sau:

1. Giảm bớt cường độ đèn để rêu không có đà phát triển.
2. Dùng dao cạo rêu cạo sạch kính. Càng làm sớm càng nhẹ việc.
3. Thay nước ngay sau khi cạo, nhân lúc đó hút luôn phần rêu vụn ra ngoài.
4. Sau khi thay nước có thể châm thêm vi sinh. Một phần vi sinh trong bể theo nước cũ ra ngoài, nên bổ sung lại thì yên tâm hơn.

Ốc ăn rêu nên thả bao nhiêu

Bể có thả ốc để dọn kính. Số lượng chỉ vừa phải nên ốc không dọn hết được, phần còn lại vẫn phải cạo bằng tay. Đây là đánh đổi có chủ ý. Thả nhiều ốc thì kính sạch hơn, nhưng ốc bò lung tung khắp bể làm mất vẻ đẹp của bố cục. Ở bể trưng bày, coi ốc là người phụ việc và giữ dao cạo làm công cụ chính là hợp lý.

Cây nhũn lúc đầu có lên lại không

Lúc mới trồng, thảm trân châu ngọc trai nhũn mất khoảng 50%. Đến ngày 20 nó đã phủ khoảng 80% nền. Đến ngày 29 thì lên khoảng 90%. Cây phục hồi được là nhờ cắt tỉa, chỉnh đèn và thay nước đều trong một thời gian.

Một bụi cây tiền cảnh khác còn bị nặng hơn. Trong khoảng 15 ngày đầu, nó nhũn gần hết lá, nhìn như chết hẳn. Vậy mà sau đó nó vẫn ra lá mới khỏe. Vì vậy cây nhũn trong mấy tuần đầu chưa phải lý do để nhổ bỏ ngay. Bạn cứ giữ bể ổn định rồi chờ thêm.

Cây thân đứng ở hậu cảnh lên nhanh, tới ngày 29 đã tỉa hai ba lần. Chỉ có một loài vốn chậm lớn là chưa cao mấy. Chuyện này không có gì đáng lo.

Đọc bọt khí và màu lá

Khi cây khỏe, đủ đèn và CO2, lá sẽ sủi oxy rất rõ. Bật đèn khoảng một tiếng là bọt khí bám đầy lá, trông như tuyết phủ. Đây là dấu hiệu cây đang quang hợp tốt. Khi đèn để mạnh, lượng bọt khí trên lá cũng nhiều hơn hẳn.

Màu lá cũng đáng quan sát. Bể có một cây mà lá già phía trên lên màu hồng đỏ, còn lá non phía dưới lại màu nâu. Một bụi mang hai màu lá như vậy nhìn khá lạ mắt.

Khi nào phải cắt tỉa cây thân đứng

Khoảng 10 ngày sau một lần tỉa, bụi hồng thái dương đã chạm mặt nước. Một bụi cây đỏ khác cũng sắp chạm. Lúc cây vừa vươn gần mặt nước là lúc nó đẹp nhất. Khi ngọn đã nhô lên khỏi mặt nước thì cây ra lá trên cạn, trông không còn đẹp nữa. Đó là lúc phải cắt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 22:19 Bụi cây đỏ đã lên sát mặt nước, tay cầm kéo chuẩn bị cắt tỉa.

Lý do thứ hai để cắt là cây che sáng. Bụi hồng thái dương cao quá, tán lá chặn ánh sáng nên thảm trân châu phía dưới không lên được. Ngay bên cạnh, bụi vảy ốc siêu đỏ bị lép hẳn một bên, màu chỗ đó cũng không tươi. Nguyên nhân là phần cây này bị hồng thái dương che mất ánh sáng. Cây ở vùng bị che không nhận đủ sáng nên kém phát triển và không lên màu đẹp.

Một số việc nên làm trong mỗi lần tỉa:

• Cắt bớt bụi cây cao nhất cho gọn để ánh sáng chiếu xuống tầng dưới.
• Cắt các nhánh bò lung tung ra khỏi khối cây.
• Dọn lá già, nhất là phần trân châu bò ra phía trước.
• Chỗ nào nhổ cây để lại khoảng trống thì trồng bù bằng cây thân đứng, ví dụ vảy ốc siêu đỏ. Phần trồng bù ở giữa bể sau đó lên rất tốt.

Tỉa dần để ra bố cục tam giác

Bể này nhắm tới bố cục tam giác. Cây bắt đầu thấp ở một bên, dâng lên tới điểm cao nhất, rồi thấp dần xuống ở phía còn lại. Cây không tự mọc theo hình đó. Bạn phải qua nhiều lần cắt tỉa thì cây mới phát triển theo đúng ý muốn.

Bố cục phần cứng cũng có thể chỉnh trong lúc tỉa. Bể có ba nhánh lũa, gồm hai nhánh ngắn hai bên và một nhánh ở giữa. Nhánh giữa đang che mất bụi cây đỏ hậu cảnh. Mục tiêu là mở lại tầm nhìn để khi bụi cây đỏ lên màu thì nhìn thấy rõ từ phía trước.

Bắt đầu từ đâu

1. Soi kỹ lá trân châu và mặt kính. Thấy lớp nâu hoặc đốm xanh thì giảm đèn, cạo kính và thay nước ngay trong tuần đó.
2. Giữ lịch thay nước mỗi tuần một lần và căn CO2 theo drop checker thay vì đếm giọt.
3. Tìm bụi cây cao nhất đang chạm mặt nước hoặc che tầng dưới rồi cắt cho gọn.
4. Phác sẵn hình bố cục bạn muốn, ví dụ tam giác, rồi mỗi lần tỉa lại uốn cây theo hình đó.